‘’ΓΝΩΘΙ Σ΄ΑΥΤΌΝ’’
[ Και μια Σύμπτωση ]
Πρόκειται. σύμφωνα με τον Πλάτωνα,
για το παλαιότερο από τα τρία
Παραγγέλματα που ήταν χαραγμένα στην είσοδο του Ναού του Απόλλωνα στους Δελφούς, το οποίο αποδίδεται στους επτά σοφούς από κοινού. Στον Πρωταγόρα του προσθέτει : Οὗτοι πάντες ζηλωταὶ, καὶ ἐρασταί καὶ μαθηταὶ ἦσαν τῆς Λακεδαιμονίων παιδείας, καὶ καταμάθοι ἄν τις αὐτῶν τὴν σοφίαν τοιαύτην οὖσαν, ῥήματα βραχέα αξιομνημόνευτα ἑκάστῳ ειρημένα· οὗτοι καὶ κοινῇ συνελθόντες ἀπαρχὴν τῆς σοφίας ἀνέθεσαν τῷ Ἀπόλλωνι εἰς τὸν νεὼν τὸν ἐν Δελφοῖς, γράψαντες ταῦτα ἃ δὴ πάντες ὑμνοῦσιν. Δηλαδή. Όλοι αυτοί ήταν φανατικοί
οπαδοί, εραστές και μαθητές της
σπαρτιατικής παιδείας. Απόδειξη του γεγονότος αποτελεί ότι υιοθετούν τις
αξιομνημόνευτες σύντομες φράσεις , που ο καθένας τους έχει πει και αφού συγκεντρώθηκαν όλοι μαζί, τις έκαναν κοινό αφιέρωμα στον Απόλλωνα, στον
ναό του στους Δελφούς, σαν τον πρώτο καρπό της σοφίας τους, χαράζοντας τα
επιγράμματα, τα οποία θα εξτυμνούν οι πάντες εις το διηνεκές.:
Με την φράση του τίτλου ασχολήθηκαν
πολλοί φιλόσοφοι, μερικοί των οποίων αμφισβήτησαν την απόδοσή της στους επτά σοφούς, άποψη με την οποία συντάσσονται και πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς, που τη
θεωρούν δημοφιλή παροιμία. Όλοι όμως
συμφωνούν στο αποτέλεσμα ότι καλεί τον άνθρωπο να ξαναστραφεί τον εσωτερικό του κόσμο, δηλαδή στην αυτογνωσία του.
Παρακάμπτοντας τις όποιες διαφοροποιήσεις, ως προς την προέλευση της ρήσης, δεν μπορούμε να
αρνηθούμε την σοφία της και την
αναγκαιότητα εφαρμογής της , με την ελπίδα ότι θα βοηθήσει στην αποφυγή
των χειρότερων που προοιωνίζονται όσα μας
απασχολούν εσχάτως.
Ύστερα από όσα σπουδαία προηγήθηκαν, επανέρχομαι στη σημερινή σκληρή και φαιδρή πραγματικότητα και διερωτώμαι. Πόσοι
από τους ηγέτες της εποχής μας διαθέτουν
την αναγκαία αυτογνωσία και αν ναι, γιατί δεν την χρησιμοποιούν, όπως σαφώς προκύπτει
από τα έργα και τις ημέρες τους;;; Πρόκειται για μια εποχή που την χαρακτηρίζει
η απληστία και ο παραλογισμός. Οι ανθρώπινες αξίες έχουν καταστεί πλέον
‘’μπίζνες’’ και συνθήματα κομματικών μηχανισμών, για να επιβάλουν τις
ιδεοληψίες τους.
Θα αποφύγω , κατά το δυνατόν, την
άμεση ονοματολογία των υπαίτιων για τα
δεινά που ταλανίζουν την εποχή μας. Αν όμως, κάποιοι διαπιστώσουν ότι τους
αφορούν, καλά θα κάνουν να αναθεωρήσουν τις απόψεις τους ότι είναι υπεράνω
κριτικής. Για όλους αυτούς, μέλη
και υπεύθυνους της ίδιας σαθρής κοινωνίας που διαμόρφωσαν, επικαλούμαι τον
στίχο της Γαλάτειας Καζαντζάκη, ‘’Εικόνα
σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω’’.
Επειδή το εξωγενές αιμάτωμα του
ματιού μου εξακολουθεί να με ταλαιπωρεί, αποφάσισα να αφήσω την ολοκλήρωση του
κειμένου μου για την επομένη.
Ανοίγοντας την τηλεόραση, άκουσα μια προαναγγελία της βραδινής
εκπομπής της ΕΡΤ ΄΄ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ’’, με συνέντευξη τ0υ Καθηγητή του
Χάρβαρντ και Προέδρου του
Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου των Δελφών, κ. Παναγιώτη Ροϊλού, με τον
ίδιο ακριβώς τίτλο με το δικό μου
κείμενο. Προβληματίστηκα αν έπρεπε να
δημοσιεύσω το κείμενό μου και
τελικά προτίμησα να παρακολουθήσω την
εκπομπή για να αποφασίσω επί του πρακτέου.
Διαπίστωσα όμως ότι η συνέντευξη
κινήθηκε σε θέματα του Κέντρου των Δελφών και στις δραστηριότητες του, οπότε το
ολοκληρώνω σήμερα και προχωρώ στη δημοσίευσή του .
Καταλήγοντας
και για να μην ‘’πλατειάζω’’,
επαναλαμβάνω την επισήμανση ότι η αυτογνωσία αποτελεί ζητούμενο για την σύγχρονη παγκόσμια κοινωνία
και έχουμε αρχίσει να πληρώνουμε ήδη το
αναλογούν βαρύ τίμημα. Αντώνης