ΤΟ ΖΗΝ, ΕΥ-ΖΗΝ ΚΑΙ ΕΠΙΖΗΝ
Με
μηδαμινή επιστημονική γνώση του
αντικειμένου, αλλά με περίσσεια
προσωπική εμπειρία, θα προσπαθήσω να προσεγγίσω τις βασικές φάσεις της
ανθρώπινης ζωής, χρησιμοποιώντας, όπου μπορώ - για τη διάσωσή τους - λόγιες
λέξεις και φράσεις. [Περίσσεια: Είναι λόγιο ουσιαστικό που σημαίνει το πλεόνασμα, την
υπερβολή] . Για τους λόγους που προανέφερα, η όλη προσέγγιση θα γίνει με
εμπειρικά κριτήρια και μικρούς ερανισμούς από την AI.
Αρχίζουμε λοιπόν από την πρώτη λέξη του τίτλου που
σημαίνει να ζει κάποιος, να αναπνέει, να κινείται και να μπορεί να προσφέρει άμεσα ή έμμεσα στο
κοινωνικό σύνολο.
Το ευ ζην είναι αρχαία
ελληνική έκφραση και σημαίνει την καλή ζωή και
ευδαιμονία, με το ζην να αναφέρεται στη βιολογική ζωή, ενώ το ευ ζην
αντιπροσωπεύει και την ποιότητα της ζωής, την πνευματική και σωματική υγεία και
την ηθική ολοκλήρωση του ανθρώπου. Η διασημότερη αναφορά στη φράση ανήκει
στον Μέγα Αλέξανδρο, με τη δήλωσή του
‘’στους γονείς μου οφείλω το ζην και στον δάσκαλό μου Αριστοτέλη το ευ ζην.
Κατά τον Αριστοτέλη, το «ευ
ζην» (το να ζει κανείς καλά και ουσιαστικά) δεν ταυτίζεται με την απλή
βιολογική επιβίωση ή την αναζήτηση υλικών ηδονών, αλλά θεμελιώνεται στην ευδαιμονία, η οποία επιτυγχάνεται
μέσω του βίου «κατ' αρετήν» και της ολοκλήρωσης του ανθρώπου ως κοινωνικού
όντος. Η αρετή δεν
είναι απλή θεωρία αλλά έξη (συνήθεια) που αποκτάται με την πράξη. Δίδασκε δε ότι ηθική αρετή είναι μεσότητα. Βρίσκεται ανάμεσα
σε δύο άκρα: την υπερβολή και την έλλειψη. Και τα δύο αυτά άκρα αποτελούν
κακίες.
Στην εποχή μας,
η έννοια του ευ ζην προσεγγίζεται μέσα από τους ακόλουθους 4 βασικούς πυλώνες: Σωματική υγεία, ψυχική
ισορροπία, πνευματική ανάπτυξη και
προσεγμένη διατροφή, άσκηση, ύπνος.
Δεν λαμβάνω
υπόψη μου τα όσα επιφυλάσσουν δι’ εαυτούς οι σύγχρονοι νεόπλουτοι, οι οποίοι,
για να ξεπεράσουν το τραύμα της προηγούμενης στέρησης, το έριξαν στην κάθε
μορφής καλοπέραση. Μου θυμίζουν το σύμπλεγμα της γενιάς μου, που προσπαθούσε να
κάνει το ίδιο μετά την απελευθέρωση,
αλλά δεν τα κατάφερε, με εξαίρεση τους μαυραγορίτες της εποχής.
Υπάρχει και μια άλλη έκφραση του ΖΗΝ, εκείνων του ζην επικινδύνως, που αφορά κυρίως άτομα
που, για τους δικούς τους λόγους και με
τη θέληση τους, ασχολούνται με επικίνδυνες δραστηριότητες. Πρόκειται για τη
γνωστή ιταλική έκφραση vivere pericolosamente, που αποδίδεται φιλοσοφικά στον Φρίντριχ Νίτσε. Στην κατηγορία αυτή όμως εμπλέκονται και άτομα που δεν έχουν
καμιά πρόθεση να ρισκάρουν επικίνδυνα.
Προσωπικά δεν είχα καμιά διάθεση να ζήσω όλους αυτούς
τους κινδύνους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, της πείνας του 1941 και του
αδελφοκτόνου εμφυλίου που τα συνόδευσε.
Σαν να μην έφθαναν όλα αυτά, τη δεκαετία του 1960, που
υπηρετούσα στη Πράγα, είδα και τη σοσιαλιστική μορφή βίας, με τη Σοβιετική
εισβολή του 1968, στη χώρα. Το ζην επικινδύνως λοιπόν μπορεί να μας συμβεί και
χωρίς τη συγκατάθεσή μας, με τα θύματα
να χαρακτηρίζονται απλά ‘’παράπλευρες απώλειες’’. Τι κάνει ο άνθρωπος
για να ‘’συγκαλύψει’’ τα αιμοχαρή του ένστικτα!!!
Φθάνουμε λοιπόν και στην τελευταία ‘’last but not least’’ κατηγορία του επιζήν, για την οποία προσωπικά
πιστεύω ότι είναι και η πιο ενδιαφέρουσα.
Θεωρώ ότι αποτελεί το ταμείο εξόφλησης
του τελικού λογαριασμού της ζωής γιατί
είμαι βέβαιος ότι τίποτα και πουθενά δεν προσφέρεται δωρεάν. Εντοπίζω το
πρόβλημα κυρίως στα γηρατειά και το
βλέπω σαν ένα είδος διοδίων σε
μια νοερή λεωφόρο της μακροζωίας.
Εδώ ακριβώς
εντοπίζεται κυριολεκτικά το επιζήν, αφού ζω μεν και σκέπτομαι αλλά δεν προσφέρω οτιδήποτε στο κοινωνικό σύνολο και [στις αρχές των 93
χρόνων μου] μετά δυσκολίας ανταποκρίνομαι και στις προσωπικές μου ανάγκες.
Θεωρώ ότι, πληρώνω διόδια για τη χρήση της λεωφόρου μιας ψεύτικης και
οδυνηρής μακροζωίας, κάτι που δεν
αποζήτησα και φθάνω στο σημείο να δικαιολογώ
τις επιλογές των αρχαίων Σπαρτιατών , τις οποίες ως μαθητής απέρριπτα μετά βδελυγμίας.
Μη μου μιλήσετε για γηροκομεία και τη φροντίδα των
ηλικιωμένων στη χώρα μας, γιατί θα ταχθώ αναφανδόν υπέρ της επαναφοράς του ‘’Καιάδα’’ πανελληνίως, για κάθε άτομο που
δεν μπορεί πια να προσφέρει και δεν
διαθέτει ανθηρά οικονομικά. Η πάλαι ποτέ
επαναλαμβανόμενη φράση γα τα ‘’τιμημένα γηρατειά’’, έχει στοιχειώσει στα αφτιά
μου και δεν αποζητώ πια τη συμπόνια
κανενός.
Το παρόν δεν αποτελεί υπαινιγμό για κανένα, αλλά σαφή και γενικευμένο φαινόμενο της εποχής που διανύουμε. Ευτυχώς που βρίσκομαι στο τέλος, σκέπτομαι όμως πού οδηγούνται οι σημερινοί νέοι. Αλλοίμονο στους επερχόμενους, τη ζωή των οποίων δεν θα ήθελα καν να γνωρίσω , φεύγοντας με την απορία, γιατί αυτό δεν το βλέπουν ούτε οι άμεσα ενδιαφερόμενοι νέοι της εποχής;;; Αντώνης
.png)