ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 

                    ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ [ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ]   

 

 

Έξι μήνες μετά την επιστροφή μου  στην Πατρίδα και με δική μου θέληση  – αφού γνώριζα καλά μια ’’συγγενή’’ σλαβική γλώσσα, πήρα μετάθεση για την Τσεχοσλοβακία. Αυτή τη φορά η μετακίνησή μου έγινε οδικώς, ώστε να ξαναδώ και τη χώρα που πρόσφατα είχα εγκαταλείψει.

Στην περιοχή της πόλης των Σκοπίων, μου έγινε ο πρώτος τυπικός έλεγχος της τροχαίας. Τους έδωσα τα χαρτιά μου, με ‘’συνημμένο’’ ένα πεντοδόλαρο, και μου τα επέστρεψαν χωρίς έλεγχο, ευχόμενοι μου καλό ταξίδι. Στον  δεύτερο, έλεγχό επαναλήφθηκε το ίδιο κοντά στο Βελιγράδι, αλλά αυτή τη φορά χωρίς ‘’συνημμένο’’. Βλέποντας όμως ότι είμαι Έλληνας, μου ευχήθηκαν καλό ταξίδι,  χωρίς  κανένα έλεγχο. Το ίδιο επαναλήφθηκε στην περιοχή Κροατίας και Σλοβενίας, με κανονικό έλεγχό και τις ίδιες ευχές, αλλά και πάλι χωρίς χαρτονόμισμα. Το συμπέρασμα δικό σας.

Πρώτη μου διαπίστωση είναι ότι στους έξι μήνες που έλειψα από τη χώρα τους, δεν είχε αλλάξει τίποτα και αυτό με χαροποίησε ιδιαίτερα. Συνέχισα μέσω Αυστρίας και νόμισα ότι είχα αλλάξει πλανήτη. Κατάλαβα αμέσως ότι μπήκα σε ελεύθερη χώρα και  θεώρησαν περιττό κάθε έλεγχο , αφού δεν υπήρχε παράβαση.

Ένοιωσα αμέσως και χωρίς να  διαβάσω  πινακίδες του δρόμου,  ότι είχα μπει στην Ευρώπη. Έλλειπε  ο αυθορμητισμός  και περίσσευε η σοβαροφάνεια, αλλά αργότερα, όταν γνώρισα καλά την Αυστρία, βεβαιώθηκα ότι πρόκειται για μια χώρα με σοβαρούς πολίτες και ίσως εκεί οφείλεται  η γενικότερη κατάσταση της χώρας. Και μετά;;;

Μετά μπήκα στην ενωμένη τότε Τσεχοσλοβακία με συνεχείς ελέγχους [χωρίς συνημμένο], διέκρινες όμως μια κατήφεια που κρυβόταν πίσω από τα σκυθρωπά πρόσωπα. Στη διάρκεια της μακράς διαμονής μου στη χώρα κατάλαβα ότι πρόκειται για μια χώρα με πολιτισμό    που ,κάτι τον διέκοψε.  Ύστερα από  ένα δύσκολο ταξίδι σε κακό οδικό  δίκτυο, έφθασα επί τέλους στην Πράγα. Πέρασα από την Πρεσβεία η οποία είχε ενημερωθεί υπηρεσιακά για να μου βρει και σπίτι και προσωπικά για την ώρα άφιξης μου, διότι μετέφερα και διπλωματικό φάκελο.

Μου άνοιξε μια γηραιά κυρία, ντόπια, η οποία μου έδωσε το όνομα του ξενοδοχείο που θα διανυκτέρευα και μου είπε ότι έχω να το αφήσω στην ίδια. Μπροστά στην άρνησή μου να της παραδώσω το φάκελο, ειδοποίησε τον Πρέσβη που διέμενε στον επάνω όροφο , ο οποίος απολογήθηκε για το συμβάν. Μου πρόσθεσε ότι είχε δώσει εντολή σε συγκεκριμένο υπάλληλο να με περιμένει και να με οδηγήσει στο ξενοδοχείο που βρισκόταν έξω από την Πράγα. Το γεγονός μου επιβεβαίωσε αργότερα και ο υπάλληλος , ο οποίος μου δικαιολογήθηκε ότι του έτυχε κάτι έκτακτο και δεν μπόρεσε να με περιμένει.

Ύστερα από περιπλανήσεις εντόπισα το ξενοδοχείο μου ‘’ΙΝΤΕΡΝΑΣΙΟΝΑΛ’΄, στο οποίο οι διανυκτερεύσεις μου παρατάθηκαν για έξι μήνες, λόγω έλλειψης στέγης, παρά την έγκαιρη υποβολή του αιτήματος από την       Πρεσβεία. Σημειώστε ότι στη χώρα τα πάντα ανήκαν στο κράτος και τη μοναδική αρμοδιότητα  εξεύρεσης κατοικίας για τα μέλη των Πρεσβειών  είχε το γραφείο του Υπουργείου των Εξωτερικών  SPRAVA SLUSBA, αποκαλούμενο και                ‘’Γραφείο  Εξυπηρέτησης Διπλωματικού Σώματος.’’ Με δεδομένες τις δυσκολίες    της απόστασης από την Πρεσβεία και ιδιαίτερα της τετράχρονης κόρης μας που  απαιτούσε ειδική διατροφή και ησυχία, που δεν διέθετε ένα τεράστιο ξενοδοχείο, σκέφθηκα   να δράσω πονηρά.  Επηρεάστηκα  και από το γνωστό βιβλίο του Ρώσου  συγγραφέα   Ρομανώφ  Παντελεήμων ‘’ για τρία ζευγάρια  μεταξωτές κάλτσες’’, που είχα  διαβάσει πρόσφατα και είχε αποτελέσει μεγάλη έκπληξη στην τότε Σοβιετική Ένωση.

Την επομένη κιόλας, επισκέφθηκα το αρμόδιο γραφείο. Με χαρά διαπίστωσα ότι τον φάκελο μου χειριζόταν μια ευειδέστατη  νεαρά Τσεχίδα και κινήθηκα σύμφωνα με τις υποδείξεις του βιβλίου. Αφού της ανέφερα τις δυσκολίες, τη ρώτησα τι έχει να μου προτείνει για να βγω από το αδιέξοδο ‘’και εγώ δεν το ξεχάσω’’. Αφού έκανε ότι ψάχνει, μου απάντησε ότι αυτή την περίοδο είχαν πολλές αφήξεις και δεν έβρισκε σπίτι όπως περιγράφεται  στο αίτημα της Πρεσβείας μας.

Αφού τη διαβεβαίωσα ότι δέχομαι οποιοδήποτε σπίτι αρκεί να καλύπτει της ανάγκες της οικογενείας μου, μου πρότεινε το αρχοντικό του συγγραφέα Φράντς Κάφκα, στο κέντρο της πόλης, που είναι πολύ μεγάλο και έχει σαν προϋπόθεση να προπληρώνεται το ενοίκιο για ένα χρόνο. Αναγκάσθηκα να συγκατανεύσω και την ευχαρίστησα  θερμά για το ενδιαφέρον της, ρωτώντας την παράλληλα ποιο ‘άρωμα της αρέσει κα τι χρώμα μπλούζας φοράει.  Σε μια εβδομάδα εγκαταστάθηκα στο σπίτι μου  και εκείνη με πολύ χαρά παρέλαβε μια κόκκινη μεταξωτή μπλούζα και το άρωμα  της αρεσκείας της, που  αγόρασα από τη Βιέννη [ 300  χιλιόμετρα δρόμος , αλλά χαλάλι της!!!  Πάντα πρέπει να διαβάζουμε γιατί, πέραν της ευχαρίστησης, μπορεί  να μας φανούν και χρήσιμα .

Το σπίτι, εσωτερικής επιφάνειας  360 τ.μ.,ψηλοτάβανο, έξι μεγάλα παράθυρα βιτρό. με τοίχους σαν οχυρό,  τέσσερα υπνοδωμάτια και δυο μεγάλα σαλόνια, το ένα των οποίων είχε εσωτερική επένδυση με  ξύλο καρυδιάς. Σε ένα μέρος του σπιτιού φιλοξένησα  για κάποιους μήνες και νεοφερμένο  υπάλληλο   μέχρι να του βρουν σπίτι.  Στο σπίτι αυτό θα επανέλθουμε αργότερα γιατί είχε και αυτό  τις δυσκολίες του.

Στο σημείο αυτό θα κάνω μια παρένθεση για να αναφερθώ σε δυο αποσπάσεις μου στη Γερμανία, τη μία από το Βελιγράδι και την άλλη, που σχετίζεται με το σπίτι ,από την Τσεχοσλοβακία, το 1960 και το  1968 αντίστοιχα.

Η πρώτη το 1960, που δημιουργήθηκε ένα πρόβλημα με δημοσίευμα στον επαρχιακό Τύπο και σε αναδημοσίευση του στο γνωστό DER  SPIEGEL Μου έδωσαν εντολή να μεταβώ προσωρινά στη Βόννη, για  ενίσχυση υπθ προσωπικού της Πρεσβείας.  Γινόταν αναφορά για κάποια σχέση συζύγου Υπουργού, με τον Γερμανό Φρούραρχο Θεσσαλονίκης. Στη Βόννη πήγα χωρίς την οικογένειά μου, που έμεινε στο Βελιγράδι. Η Πρεσβεία κατηγορήθηκε από το Υπουργείο μας των Εξωτερικών ότι δεν αντέδρασε στο  δημοσίευμα και πήρε διαστάσεις κατά της Κυβέρνησης μετά με την προβολή του από το Spiegel. Δεν θα αναφερθώ στα πραγματικά γεγονότα τα οποία άλλωστε δεν γνωρίζω, σημειώνω όμως ότι  Πρέσβης στη Βόννη ήταν ο Θ. Υψηλάντης, απόγονος της γνωστής οικογένειας των Φαναριωτών, ο οποίος , στις επόμενες εκλογές εξελέγη Βουλευτής Αθηνών με την Ένωση Κέντρου, χωρίς να εμφανισθεί ποτέ δημοσίως!!!

Η δεύτερη όμως το 1960 από την Πράγα, έγινε την Άνοιξη του 1968 και  είχα προπληρώσει το ενοίκιο του σπιτιού μου  στην Πράγα. για ολόκληρο το έτος. Την εποχή εκείνη το Σύμφωνο Βαρσοβίας, είχε περικυκλώσει με στρατιωτικές ασκήσεις ολόκληρη τη χώρα, λόγω αντίθεσης στην ‘’Άνοιξη της Πράγας’’ του Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ. Τις ημέρες εκείνες είχε αφιχθεί στην Πρεσβεία, ένας νέος Εμπορικός Ακόλουθος  από τη Βόννη – με τη γυναίκα του – και κατά τα  γνωστά δεν εύρισκε σπίτι. Αλτρουιστικά σκεπτόμενος και έχοντας βιώσει προσωπικά το πρόβλημα, του παραχώρησα δωρεάν το σπίτι μου για όσο καιρό θα απουσιάζω, διότι είχα την εντύπωση ότι  αυτό δεν θα κρατήσει πολύ.

Η μετάθεσή μου στη Βόννη έγινε για να αντικαταστήσω συνάδελφο που είχε χαρακτηρισθεί χουντικός, σιη διάρκεια που η χούντα κυβερνούσε τη χώρα. Έφθασα στη Βόννη, αφήνοντας την οικοσκευή μου στο τελωνείο, για τη φύλαξη της οποίας πλήρωνα προσωπικά το κόστος, το οποίο αυξανόταν κάθε μήνα.  Πρέσβης ήταν ο Αλέξανδρος Κύρου της γνωστής οικογένειας της εφημερίδας ΕΣΤΙΑ. Με δέχτηκε με πολύ ενδιαφέρον και μού είπε ότι σύντομα θα φύγει ‘’ο άλλος’’ και θα μείνω εγώ. Του απάντησα ότι, πέραν του γεγονότος ότι δεν επιθυμώ να μείνω εκεί με το κλίμα τρόμου που επικρατεί, ο ‘’άλλος’’ με διαβεβαίωνε ότι δεν πρόκειται να μετακινηθεί και να λάβω τα μέτρα μου.

Εν πάση περιπτώσει ο καιρός έτρεχε, ο Στρατιωτικός Ακόλουθος στη Βόννη [ονόματι Περεσιάδης], συμμαθητής στην Ευελπίδων και  φίλος του Παπαδόπουλου, είχε παραπέμψει στο ΕΑΤ-ΕΣΑ το μισό προσωπικό  των Ελληνικών Αρχών στη Γερμανία και ο Πρέσβης μου συνέχιζε τις διαβεβαιώσεις του.

Ο ‘άλλος’’ με διαβεβαίωνε ότι τον εκβίαζαν οι στρατιωτικοί, ότι  δήθεν έδινε πληροφορίας στον  Παύλο Μπακογιάννη στον σταθμό του  Μονάχου. Μου είχε φερθεί πολύ φιλικά μέχρι που μου δάνεισε τηλεόραση και άλλα οικιακά σκεύη, αφού διέμενα σε επιπλωμένο σπίτι , χωρίς την οικοσκευή μου.

Ύστερα από  κάποιες ημέρες, μου πρότεινε μαζί με την οικογένειά μου και τη γυναίκα του να πάμε στο γειτονικό Μπάντ Γκότεσμπεργκ, να παίξω γκολφ, που είχε ακούσει ότι μου αρέσει. Πράγματι πήγαμε [70 χιλιόμετρα μακριά] αλλά όταν φθάσαμε είχε  μια τρομερή καταιγίδα .  Ύστερα από αρκετή ώρα, αποσυρθήκαμε οι δυο μας και πήγαμε στο πίσω μέρος του κέντρου , στο γήπεδο του μίνι γκολφ. Δεν προλάβαμε να πάρουμε τα όργανα για το παιχνίδι και ξαφνικά βρέθηκαν ‘’τυχαία’’ μπροστά μας ο στρατιωτικός ακόλουθος Περεσιάδης με δυο-τρείς δικούς του – όπως μου είπε και με αυστηρό ύφος μου μήνυσε ότι δεν θέλει να λαμβάνω γνώση των εγγράφων του στρατιωτικού γραφείου προς την ΚΥΠ και να τον ενημερώνω για τα έγγραφα της Πρεσβείας.

Κράτησα την ψυχραιμία μου και απάντησα: ‘Έχετε δίκιο και στις δυο περιπτώσεις, οπότε αύριο πρωί-πρωί, θα ενημερώσω τον Πρέσβη μου, που είναι ο φυσικός μου προϊστάμενος και εκπροσωπεί τη χώρα για να αποφασίσει. Με πλησίασε απειλητικά χωρίς να με αγγίξει και μου τόνισε αυστηρά ότι αυτό δεν θα το πω σε κανένα και εξαφανίστηκε με την κουστωδία του. Είναι προφανές ότι, χωρίς να πούμε λέξη,  πήραμε και τις οικογένειές μας και επιστρέψαμε στα σπίτια μας. Το επόμενο πρωινό, ενημέρωσα τον Πρέσβη μου για όσα μου συνέβησαν  εκείνος επέμενε ότι θα μείνω και ο ’’άλλος’’ θα πάρει πόδι.

Σημειώνω ότι ο Αλέξης Κύρου έμενε στη Βόννη με παρατάσεις εξάμηνης διάρκειας, με επιμονή του Υπουργού Εξωτερικών Πιπινέλη, γιατί ως καθηγητής σε γερμανικά Πανεπιστήμια, μπορούσε να καλμάρει τους γερμανούς.

Ένα-δυο μήνες αργότερα ,έφθασε ένα προσωπικό τηλεγράφημα του Πιπινέλη για τον Πρέσβη, με το οποίο τον παρακαλούσε να παρατείνει την παραμονή του στη Βόννη για ένα ακόμα εξάμηνο. Το πήγα αμέσως  στο γραφείο του και εκείνος  ψιθύρισε ότι δεν αντέχει άλλο, μετά από 44 χρόνια στην υπηρεσία. ‘Εκμεταλλεύτηκα’’ την ευκαιρία και τον ρώτησα: Τρείς μήνες τώρα μου επαναλαμβάνετε ότι θα φύγει ο ‘’άλλος’’ και θα μείνω εγώ που δεν το  θέλω, τι νομίζετε ότι θα γίνει αν εσείς τελικά φύγετε;;;

Με κοίταξε στα μάτια, έξυσε το κεφάλι του και έγραψε δυό λόγια, παρακαλώντας με να το στείλω αμέσως στον Πιπινέλη. Το περιεχόμενο του σημειώματος ήταν επί λέξει το εξής: Διαπιστώσας  ότι θέμα [ ανέφερε το όνο μα του ‘’άλλου‘’] κατέστη εθνικό, παρεκάλεσα κύριο Ταρνανά επιστρέψει στην θέση του [ Πράγα] υποβάλλω δε άμα την παραίτησή μου’’.

Εγώ μεν επέστρεψα περιχαρής στην         Πράγα όπου με περίμεναν καινούργιες περιπέτειες, και η Σοβιετική εισβολή αλλά ο Πρέσβης,  επιστρέφοντας οδικώς στην Αθήνα, λίγο μετά τη Βόννη,έπαθε καρδιακή προσβολή και έχασε τη ζωή του.

Μια απλή ιστορία με τραγικό τέλος. Η ζωή όμως συνεχίζεται όπως και το οδοιπορικό μου. Αντώνης

 

                                     ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 

                                               ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ [ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ]                           

 

 

 

Επισημαίνω ότι για τα γραφόμενά μου δεν χρησιμοποιώ σημειώσεις, ούτε καν συμβουλεύομαι στοιχεία που έχω ήδη συμπεριλάβει σε βιβλία μου και προηγούμενα δημοσιεύματά μου. Το κάνω για να περιοριστώ σε εκείνα που μου προκάλεσαν εντονότερα συναισθήματα και παραμένουν χαραγμένα  στη μνήμη μου και συνεχίζω.

Τώρα πια αισθάνομαι ότι αναφερόμενος στη Γιουγκοσλαβία, εννοώ τη Σερβία, το Μαυροβούνιο και την αυτόνομη τότε περιοχή της Βοϊβοντίνα . Στην τελευταία λειτουργούσε Πανεπιστήμιο στην Ουγγρική γλώσσα και συμπαριλαμβ.άνει και το χωριό Μπούλκες. Πρόκειται για ένα εγκαταλελειμμένο χωριό στη Γιουγκοσλαβία που έγινε τόπος προορισμού για Έλληνες πρόσφυγες, που είχαν δικό τους νόμισμα αλλά και Συμβούλιο. Στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Μάιο του 1945, ένα εγκαταλελειμμένο χωριό στη Βοϊβοντίνα κοντά στο Νόβι Σαντ, κατοικήθηκεαπό Έλληνες κομμουνιστές . 

Στο Βελιγράδι, γνώρισα σε δοξολογία- δεξίωση της Πρεσβείας μας για την 25^η Μαρτίου.   τον Διοικητή του Μπούλκες, ονόματι  Παπαδάτο, γιο Κεφαλλονίτη  εμπόρου στη Ρωσία.  Ήταν παρών – με τη χριστιανή Σλοβάκα γυναίκα του- σε κάθε δοξολογία ή εθνική εκδήλωση,  ύστερα από  πρόσκληση του Πρέσβη ε.τ. της χώρας μας  Θρασύβουλου Τσακαλώτου.  Παράλληλα ο ίδιος είχε τον βαθμό του Συνταγματάρχη του Γιουγκοσλαβικού στρατού. Εξέδιδε το  περιοδικό  Μεντζουνάροντνα Πολίτικα [Διεθνείς Σχέσεις] και ήταν ο φύλακας του αρχείου του ΚΚΕ.

Σε συζήτηση που είχα  μαζί του, τον ρώτησα αν υπάρχει  στην πόλη Σχολή  μαθημάτων οδήγησης. Η απάντησή του υπήρξε άμεση και κατηγορηματική,ότι θα το αναλάβει ο ίδιος. Τον ευχαρίστησα και επιφυλάχθηκα για να εξασφαλίσω τη συγκατάθεση της Πρεσβείας, οι οποίοι με ενθάρρυναν να το κάνω.

Δυο μέρες αργότερα είμαστε οι δυο μας μαζί στο ‘’φίτσα’’ του μικρό Φίατ 600 κυβικών γιουγκοσλαβικής κατασκευής, για ένα περίπου μήνα τις ελεύθερές μου ώρες. Από δική του πρωτοβουλία μου διηγήθηκε τη ζωή του και παραδέχτηκε ότι είχε εγκληματήσει σε βάρος συνελλήνων στην  περιοχή Πηγάδα. Κατόπιν αυτού δεν ένοιωθε ότι δικαιούται να επιστρέψει στην πατρίδα του. Με παρακάλεσε μόνο, να μην φορτωθούν τα εγκλήματά του στην μητέρα και την αδελφή του, που ζούσαν  στην Αθήνα και δεν είχαν καμιά σχέση με τη δική του δραστηριότητα.

Μετέφερα την παράκλησή του στους προϊσταμένους μου και δεν γνωρίζω τις όποιες ενέργειές τους και τα ενδεχόμενα αποτελέσματα. Ομολογώ ότι σαν δάσκαλοςοδήγησης υπήρξε άριστος, αν και ο υπεύθυνος της αρμόδιας υπηρεσίες μου έδωσε την άδεια οδήγησης, σχεδόν χωρίς καμιά δοκιμασία, όταν είδε το Ελληνικό μου διαβατήριο. Με τον διοικητή του Μπούλκες διατηρήσαμε μόνο τηλεφωνική επαφή και μου πρότεινε ότι αν έχω κάποιον ενδιαφερόμενο για το αρχείο του ΚΚΕ , ΉΤΑΝ ΠΡΌΘΥΜΟΣ ΝΑ ΤΟΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΉΣΕΙ. Θυμάμαι δυο δημοσιογράφους, τον Βάσο Βασιλείου και τον Γεώργιο Δρόσο,  οι οποίοι επωφελήθηκαν – ύστερα από μεσολάβησή μου- και αρύσθηκαν στοιχεία τα οποία χρησιμοποίησαν σε σχετικα με το ΚΚΕ δημοσιεύματά τους.

Ένα άλλο σημαντικό πρόσωπο που γνώρισα επίσης τυχαία και κάναμε αργότερα μακρές πολιτικές συζητήσεις. Πρόκειται για τον Μίλοβαν Τζίλας στον οποίον αναφέρθηκα ακροθιγώς σε  προηγούμενο μέρος του οδοιπορικού μου.

 Στην προγραμματισμένη  Ελληνο-Γιουσλαβική συνάντηση κορυφής το 1965, δεν είχαν προβλέψει να έχουν μαζί τους πρακτικογράφο. Ο Επιτετραμμένος  της Πρεσβείας  Γιάννης Πεσμαζόγλου, μου πρότεινε να αναλάβω τον ρόλο, διότι είχα μάθει  τη σερβική και αυτό με διευκόλυνε [ Φωτογραφία στο τέλος]. Μου  ζήτησαν δε να διαμένω στη Βίλλα που  είχε διατεθεί στην Ελληνική Αποστολή, γιατί δεν μπορούσαν να αναγνώσουν τις  βιαστικές ‘’κακογραφίες’’  μου, πριν πάνε στην επόμενη συνάντηση. Αποφεύγω κάθε αναφορά σε όσα σοβαρά συνέβησαν μεταξύ των μελών της Αντιπροσωπείας μας, για ευνόητους λόγους και ας  τα θεωρήσουμε εκτός θέματος του κειμένου μου.

Στη συνάντηση αυτή,  ο ‘’γέρος’’ της δημοκρατίας, ζήτησε να επισκεφθεί τον φυλακισμένο Τζίλας,  γνωστό για το βιβλίο του και τον συνόδευσα για τη διερμηνεία.  Ανταλλάξαμε τηλέφωνα και όταν αποφυλακίστηκε, επικοινωνήσαμε και συναντηθήκαμε αρκετές φορές και έμαθα πολλά σχετικά με την  υποκριτική στάση πολλών εξ αυτών, που αντάλλαξαν  την  ιδεολογία τους με το γάμο με μια όμορφη καλλιτέχνιδα, που υπήρξε το θέμα του βιβλίου του  ‘’νέα τάξη’’ και το πλήρωσε με την φυλάκισή του από τον φίλο και στενό συναγωνιστή του, τον  Πρόεδρο της χώρας, Τίτο.

Η χώρα είχε τον πιο εμφανή κομμουνισμό, με κόκκινα μαντηλάκια στο λαιμό των μαθητών και άλλες γραφικότητες, αλλά αυτό δεν αφορούσε τους  φίλους Έλληνες. Σε μια από τις συναντήσεις  μου με τον μοναδικό απόγονο της τελευταίας βασιλικής οικογένειας Καρατζόρτζεβιτς , που ζούσε στο Βελιγράδι, έμαθα ότι ο γάμος Σέρβου  με Ελληνίδα, αποτελούσε διαβατήριο, αν όχι προϋπόθεση για την κοινωνική και πολιτική ανέλιξη στη χώρα. Ο τελευταίος από τους διαδόχους και ζεί στο Βελιγράδι, είναι επίσης παντρεμένος με Ελληνίδα. 

Σε μι άλλη συνάντησή μας, την εποχή του ανένδοτου αγώνα του Παπανδρέου, με τα γνωστά επεισσόδια και το κυνήγι των αστυνομικών, μου είχε πει: Αν κάτι ανάλογο συνέβαινε σε μας εδώ τους ‘’τσαρουχάδες’’ και τυπικούς Βαλκάνιους, θα μπορούσα ίσως να το δικαιολογήσω. Δεν μπορώ όμως να δεχθώ ότι συμβαίνει και στην πολιτισμένη και δημοκρατική Ελλάδα, δεν μπορώ να το αποδεχθώ!!!!

Αυτά και πολλά είδα, άκουσα στη γείτονα και φίλη Σερβία  και θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό και ευτυχή που τα βίωσα , παρά τις αμέτρητες αντιξοότητες που αντιμετώπισα. Τι φταίει άλλωστε ο φίλος λαός της χώρας;;;

Θα μπορούσα να γράψω πολύ περισσότερα και εξίσου ενδιαφέροντα και για τις φυσικές  ομορφιές της χώρας, αλλά θέλω να ολοκληρώσω το οδοιπορικό μου και στις άλλες χώρες που με φιλοξένησαν. Θα κλείσω όμως με μια σύντομη αναφορά στις  ανομοιότητες που χώριζαν το συνονθύλευμα των δημοκρατιών και αυτόνομων περιοχών που συναποτελούσαν τη Γιουγκοσλαβία. Θα πω γενικά ότι Σλοβενία και Κροατία  υπερείχαν πολιτιστικά όλων των υπολοίπων και ήταν λιγότερο εμφανές το καθεστώς.  Θύμιζαν περισσότερο Γερμανία και αυτό φάνηκε και  στον Δεύτερο Παγκόσμιο, που εμφανίστηκαν αρκετές φιλοναζιστικές οργανώσεις. Αποτέλεσαν   τον κύριο οικονομικό τροφοδότη της χώρας κι περνώντας απλώς από τις περιοχές τους, ένοιωθες το άρωμα της διαφοράς. Βοσνία-Ερζεγοβίνη,   υπήρξαν το θρησκευτικό κέντρο της Σερβίας,  αλλά τα ίχνη του αυξανόμενου πληθυσμιακά μουσουλμανικού στοιχείου, κατέστησαν τη χώρα προβληματική. Οι αυτόνομες περιοχές Κόσσοβο και Μετόχι, υπήρξαν οι καρβουνιάρηδες της χώρας και δοθείσης ευκαιρίας πήγαν με τους Αλβανούς και τους ομοθρήσκους τους της Βοσνίας. Στη Βόρεια Μακεδονία δεν αναφέρομαι , αφού αποτελεί πλέον ανεξάρτητο κράτος. Στην εποχή μου όμως [1960-1966] οι επίσημες γιουγκοσλαβικές στατιστικές τους κατέτασσαν στην κατηγορία  των  διαβιούντων  εις βάρος των υπολοίπων, μαζί με τους Τσιγγάνους. Το Μαυροβούνιο και η αυτόνομη περιοχή της Βοϊβοντίνα λειτουργούσαν σε κοινό άξονα και είχαν μεταξύ τους πιο στενούς δεσμούς.    Αντώνης

 

 

        ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

            ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ  [ ΜΕΡΟΣΔΕΥΤΕΡΟ]

 

Πριν συνεχίσουμε με τα γεγονότα, που αφορούν την ίδια χώρα, θα αναφερθώ ανώνυμα σε κάποιες από τις χαρακτηριστικότερες απαντήσεις φίλων αναγνωστών, του πρώτου επεισοδίου του οδοιπορικού μου με τις πρώτες σκέψεις που μου προκάλεσαν. Θα προσπαθήσω η δεύτερη συνέχεια να είναι λιγότερο οδυνηρή, όπως υποσχέθηκα, χωρίς καμιά ‘’έκπτωση’’ στην αλήθεια. Παραθέτω τις τρεις  από τις πρώτες  απαντήσεις , με τη σειρά που ελήφθησαν και τις πρώτες  σχετικές σκέψεις [που μου προκάλεσαν:

1.’’Πολύ ενδιαφέρον το εγχείρημα που αναλαμβάνετε Σας εύχομαι καλή επιτυχία και ανυπομονώ να διαβάσω το οδοιπορικό σας’’

Ευχαριστώ για το σχόλιό σας και θα κάνω ό,τι είναι δυνατόν για το φέρω εις πέρας. Η δυσκολία  μου είναι ότι το αιμάτ6ωμα στο ‘’γερό’’ μου μά δεν υποχωρεί αναγκάζομαι να επαναλαμβάνω κάθε λέξη πολλές φορές.

2.’’ Αχ Αντώνη μου τι ωραία είναι όλα αυτά που αναπολείς. Να είσαι καλά, Συνέχισε σε παρακαλώ.

Καλό Σαββατοκύριακο.’’

Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια και την ενθάρρυνση. Αυτό σκέπτομαι να κάνω και ελπίζω να τα καταφέρω’

3.’’ Αντώνη καλησπέρα. Τώρα τελείωσα το κείμενο της διηγήσεώς σου και είδα τα προβλήματα που αντιμετώπισες  στο Βελιγράδι, δε σου κρύβω ότι "καταπλακώθηκα". Περιμένω να διαβάσω τα πιο ευχάριστα, όπως είπες, στη συνέχεια.’’

Σε ευχαριστώ που συμμερίζεσαι τα γεγονότα και σε πληροφορώ ότι,  και εγώ ‘’ψυχοπλακώθηκα’’ το ίδιο, αφού η επαναφορά στο νου σε  υποχρεώνει να τα ξαναζείς.

Για να φαιδρύνουμε λίγο τις εντυπώσεις θα συνεχίσω με ένα ‘’πραγματικό’’ ανέκδοτο, που έπαιζε για κάποιες ημέρες το μοναδικό κρατικό κανάλι της  χώρας, με τη μορφή του ρεπορτάζ κι  σκοπό να  δείξει ότι ο Τίτο κάνει τα πάντα για τον λαό. Κάλεσε λοιπόν τους επί κεφαλής των τσιγγάνων να τον επισκεφθούν σε έναν από τους λευκούς οίκους που διέθετε στη Γιουγκοσλαβία. Το θέμα έγινε σε ζωντανή μετάδοση.

Τους υποδέχτηκε προσωπικά και τους εξήγησε ότι τους κάλεσε πρώτους γιατί  είχε πληροφορηθεί ότι ξέρουν πολλά ανέκδοτά. Άρχισε η περιήγησή τους σε   εντυπωσιακούς χώρους του παλατιού και όταν  διαπίστωσε τον θαυμασμό τους για  όσα έβλεπαν, τους είπε ότι ‘’ σε λίγα χρόνια όλοι σας θα ζείτε σε τέτοια σπίτια’’.  Αφού τελείωσε η ξενάγηση, κάθισαν στο σαλόνι και ζήτησε  από τον αρχηγό τους να αρχίσουν τα ανέκδοτα για να γελάσουν. Τους είπε ότι μπορούν   να ρωτήσουν και να πουν ελεύθερα ό,τι θέλουν, αρκεί αυτά να μην έχουν σχέση με τον ίδιο.

 Ο αρχηγός των τσιγγάνων απάντησε ότι ο ίδιος τους διηγήθηκε σήμερα πολύ καλύτερα ανέκδοτα για το μέλλον τους και ξαφνικά  διακόπηκε η εκπομπή για τεχνικούς  λόγους, αλλά για τη συνέχεια δεν ακούστηκε τίπΜια και αναφερθήκαμε στον Τίτο, θα ήθελα να προσθέσω μια πραγματική φιλία του με τον τέως Βασιλιά Παύλο, ο οποίος είχε επισκεφθεί και επίσημα  τη χώρα του. Είναι γνωστό άλλωστε ότι σε κάθε σιδηροδρομικό ταξίδι του στην Ευρώπη τον παραλάβαινε με τη χρυσή αμαξοστοιχία του από τα ελληνικά σύνορά και τον ξεπροβόδιζε στα όρια με την Αυστρία. Σε δυο-τρεις περιπτώσεις μάλιστα, αυτό συνέβη και στη διάρκεια της υπηρεσίας μου στο Βελιγράδι. Ενδεικτικό της φιλίας τους υπήρξε και το γεγονός ότι την ημέρα του θανάτου του Παύλου, μια μέρα με ‘’απαγορευτική’’ χιονοθύελλα, ήρθε με τη σύζυγό του στην Πρεσβεία μας για να υπογράψει στο βιβλίο συλλυπητηρίων. Ενδεικτικές   σχετικές φωτογραφίες, με την παρουσία και του υποφαινόμενου.  Το εντυπωσιακό του γεγονότος  ήταν ότι λίγο πριν την άφιξή του , όλες οι γύρω χιονισμένες στέγες των σπιτιών είχαν καταληφθεί από  ένοπλους της ασφάλειας.

Μια και καταπιαστήκαμε με τον Στρατάρχη – όπως τον αποκαλούσαν – θα κάνω αναφορά στην προσπάθειά του να ‘’ενώσει'' τους λαούς που συναποτελούσαν τη Γιουγκοσλαβία και να καταπραΰνει το ασίγαστο μίσος που τους χώριζε.

Την εποχή κατασκευής των πρώτων αυτοκινητοδρόμων της περιοχής, ζήτησε την καλοκαιρινή συμμετοχή των φοιτητών, εν είδει ανταπόδοσης στα έξοδα της πολιτείας για τις σπουδές τους, Ο σκοπός όμως της απόφασής του δεν είχε μόνο οικονομικά κριτήρια. Κατά μήκος των εργοταξίων του δρόμου από την Ελλάδα προς την Ευρώπη, είχαν εγκατασταθεί διπλές σκηνές, στις οποίες διέμεναν οι εργαζόμενοι φοιτητές – ένα αγόρι και ένα κορίτσι από διαφορετικές όμως δημοκρατίες ο καθένας. Βλέπετε ότι ο Τίτο προηγήθηκε στην ισότητα των δύο φύλων και των λαών. Ο δρόμος – καλός ή κακός- έγινε αλλά συνάμα η χώρα γέμισε με εξώγαμα παιδιά και αφροδίσια νοσήματα  και το χειρότερο είναι ότι μετά το τέλος του έργου το μίσος ανάμεσα στους λαούς των δημοκρατιών αναζωπυρώθηκε και πολλά από τα παιδιά κατέληξαν σε ιδρύματα.

Θα βάλουμε μια άνω τελεία εδώ, για να μη σας πέσει και  βαρετό λόγω μεγέθους, αλλά και γιατί άρχισαν να με εγκαταλείπουν οι δυνάμεις. Στο επόμενο, ελπίζω ότι θα κλείσουμε το κεφάλαιο  - όχι του Μαρξ- αλλά της τέως Γιουγκοσλαβίας   της δεκαετίας του 1960.   Αντώνης

 

                                   ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

                                       ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ  [ ΜΕΡΟΣΔΕΥΤΕΡΟ]

 

 

Πριν συνεχίσουμε με τα γεγονότα, που αφορούν την ίδια χώρα, θα αναφερθώ ανώνυμα σε κάποιες από τις χαρακτηριστικότερες απαντήσεις φίλων αναγνωστών, του πρώτου επεισοδίου του οδοιπορικού μου με τις πρώτες σκέψεις που μου προκάλεσαν. Θα προσπαθήσω η δεύτερη συνέχεια να είναι λιγότερο οδυνηρή, όπως υποσχέθηκα, χωρίς καμιά ‘’έκπτωση’’ στην αλήθεια. Παραθέτω τις τρεις  από τις πρώτες  απαντήσεις , με τη σειρά που ελήφθησαν και τις πρώτες  σχετικές σκέψεις [που μου προκάλεσαν:

1.’’Πολύ ενδιαφέρον το εγχείρημα που αναλαμβάνετε Σας εύχομαι καλή επιτυχία και ανυπομονώ να διαβάσω το οδοιπορικό σας’’

Ευχαριστώ για το σχόλιό σας και θα κάνω ό,τι είναι δυνατόν για το φέρω εις πέρας. Η δυσκολία  μου είναι ότι το αιμάτ6ωμα στο ‘’γερό’’ μου μά δεν υποχωρεί αναγκάζομαι να επαναλαμβάνω κάθε λέξη πολλές φορές.

2.’’ Αχ Αντώνη μου τι ωραία είναι όλα αυτά που αναπολείς. Να είσαι καλά, Συνέχισε σε παρακαλώ.

Καλό Σαββατοκύριακο.’’

Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια και την ενθάρρυνση. Αυτό σκέπτομαι να κάνω και ελπίζω να τα καταφέρω’

3.’’ Αντώνη καλησπέρα. Τώρα τελείωσα το κείμενο της διηγήσεώς σου και είδα τα προβλήματα που αντιμετώπισες  στο Βελιγράδι, δε σου κρύβω ότι "καταπλακώθηκα". Περιμένω να διαβάσω τα πιο ευχάριστα, όπως είπες, στη συνέχεια.’’

Σε ευχαριστώ που συμμερίζεσαι τα γεγονότα και σε πληροφορώ ότι,  και εγώ ‘’ψυχοπλακώθηκα’’ το ίδιο, αφού η επαναφορά στο νου σε  υποχρεώνει να τα ξαναζείς.

Για να φαιδρύνουμε λίγο τις εντυπώσεις θα συνεχίσω με ένα ‘’πραγματικό’’ ανέκδοτο, που έπαιζε για κάποιες ημέρες το μοναδικό κρατικό κανάλι της  χώρας, με τη μορφή του ρεπορτάζ κι  σκοπό να  δείξει ότι ο Τίτο κάνει τα πάντα για τον λαό. Κάλεσε λοιπόν τους επί κεφαλής των τσιγγάνων να τον επισκεφθούν σε έναν από τους λευκούς οίκους που διέθετε στη Γιουγκοσλαβία. Το θέμα έγινε σε ζωντανή μετάδοση.

Τους υποδέχτηκε προσωπικά και τους εξήγησε ότι τους κάλεσε πρώτους γιατί  είχε πληροφορηθεί ότι ξέρουν πολλά ανέκδοτά. Άρχισε η περιήγησή τους σε   εντυπωσιακούς χώρους του παλατιού και όταν  διαπίστωσε τον θαυμασμό τους για  όσα έβλεπαν, τους είπε ότι ‘’ σε λίγα χρόνια όλοι σας θα ζείτε σε τέτοια σπίτια’’.  Αφού τελείωσε η ξενάγηση, κάθισαν στο σαλόνι και ζήτησε  από τον αρχηγό τους να αρχίσουν τα ανέκδοτα για να γελάσουν. Τους είπε ότι μπορούν   να ρωτήσουν και να πουν ελεύθερα ό,τι θέλουν, αρκεί αυτά να μην έχουν σχέση με τον ίδιο.

 Ο αρχηγός των τσιγγάνων απάντησε ότι ο ίδιος τους διηγήθηκε σήμερα πολύ καλύτερα ανέκδοτα για το μέλλον τους και ξαφνικά  διακόπηκε η εκπομπή για τεχνικούς  λόγους, αλλά για τη συνέχεια δεν ακούστηκε τίπΜια και αναφερθήκαμε στον Τίτο, θα ήθελα να προσθέσω μια πραγματική φιλία του με τον τέως Βασιλιά Παύλο, ο οποίος είχε επισκεφθεί και επίσημα  τη χώρα του. Είναι γνωστό άλλωστε ότι σε κάθε σιδηροδρομικό ταξίδι του στην Ευρώπη τον παραλάβαινε με τη χρυσή αμαξοστοιχία του από τα ελληνικά σύνορά και τον ξεπροβόδιζε στα όρια με την Αυστρία. Σε δυο-τρεις περιπτώσεις μάλιστα, αυτό συνέβη κι στη διάρκεια της υπηρεσίας μου στο Βελιγράδι. Ενδεικτικό της φιλίας τους υπήρξε και το γεγονός ότι την ημέρα του θανάτου του Παύλου, μια μέρα με ‘’απαγορευτική’’ χιονοθύελλα, ήρθε με τη σύζυγό του στην Πρεσβεία μας για να υπογράψει στο βιβλίο συλλυπητηρίων. Ενδεικτικές   σχετικές φωτογραφίες, με την παρουσία και του υποφαινόμενου.  Το εντυπωσιακό του γεγονότος  ήταν ότι λίγο πριν την άφιξή του , όλες οι γύρω χιονισμένες στέγες των σπιτιών είχαν καταληφθεί από  ένοπλους της ασφάλειας.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μια και καταπιαστήκαμε με τον Στρατάρχη – όπως τον αποκαλούσαν – θα κάνω αναφορά στην προσπάθειά του να ‘’ενώσει'' τους λαούς που συναποτελούσαν τη Γιουγκοσλαβία και να καταπραΰνει το ασίγαστο μίσος που τους χώριζε.

Την εποχή κατασκευής των πρώτων αυτοκινητοδρόμων της περιοχής, ζήτησε την καλοκαιρινή συμμετοχή των φοιτητών, εν είδει ανταπόδοσης στα έξοδα της πολιτείας για τις σπουδές τους, Ο σκοπός όμως της απόφασής του υπήρξεμόνο οικονομικά κριτήρια. Κατά μήκος των εργοταξίων του δρόμου από την Ελλάδα προς την Ευρώπη, είχαν εγκατασταθεί διπλές σκηνές, στις οποίες διέμεναν οι εργαζόμενοι φοιτητές – ένα αγόρι και ένα κορίτσι από διαφορετικές όμως δημοκρατίες ο καθένας. Βλέπετε ότι ο Τίτο προηγήθηκε στην ισότητα τ5ων δύο φύλων και των λαών. Ο δρόμος – καλός ή κακός- έγινε αλλά συνάμα η χώρα γέμισε με εξώγαμα παιδιά και αφροδίσια νοσήματα  και το χειρότερο είναι ότι μετά το τέλος του έργου το μίσος ανάμεσα στους λαούς των δημοκρατιών αναπυρώθηκε και πολλά από τα παιδιά κατέληξαν σε ιδρύματα.

Θα βάλουμε μια άνω τελεία εδώ, για να μη σας πέσει και  βαρετό λόγω μεγέθους, αλλά και γιατί άρχισαν να με εγκαταλείπουν οι δυνάμεις. Στο επόμενο, ελπίζω ότι θα κλείσουμε το κεφάλαιο  - όχι του Μαρξ- αλλά της τέως Γιουγκοσλαβίας   της δεκαετίας του 1960.   Αντώνης

ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

 

                    EΝΑ  ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

                                         ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ

 

 

Με τα δημοσιεύματα μου που ακολουθούν τμηματικά , καλύπτεται ένα διάστημα διάρκειας τριών περίπου δεκαετιών, και θα προσπαθήσω να ανασύρω από τη μνήμη μου, τα σημαντικότερα συμβάντα και περιστατικά που βίωσα στα πιο σημαντικά μου πόστα στο εξωτερικό. Καθένα από αυτά αναφέρεται στις χώρες που υπηρέτησα και τα γεγονότα που βίωσα χρονολογικά, αρχίζοντας από το Βελιγράδι της τότε ’’ενωμένης’’ Γιουγκοσλαβίας του Τίτο, που υπήρξε το πρώτο μου πόστο  και συνέπεσε με την παρθενική μου  έξοδό από τη χώρα μας [Ιούνιος 1960 – Δεκέμβριος 1965].

Στο πρώτο μου αυτό ταξίδι με το τραίνο, με συνόδευε – έξι μήνες μετά το γάμο μας -  και η σύντροφος της ζωής μου. Η πρώτη μου εντύπωση ήταν ότι στη συνολική διαδρομή μας δεν συναντήσαμε ούτε ένα λοφίσκο και ότι οι άνθρωποι μας χαιρετούσαν με εγκαρδιότητα, σε όλη τη διαδρομή μας. Το ίδιο προσηνείς υπήρξαν  οι κάτοικοι της χώρας και κυρίως οι Σέρβοι και Μαυροβούνιοι , όταν μάθαιναν ότι είμαστε Έλληνες.

Σαν ‘’νεόβγαλτοι’’ και οι δυο μας  σε ξένη χώρα, βρήκαμε ένα σπίτι 50 περίπου μέτρα από την εργασία μου. Το μόνο του μειονέκτημα αποτελούσε η συγκατοίκηση με τους ιδιοκτήτες του, αφού είχαμε  κοινή είσοδο και μοιραζόμαστε το ίδιο μπάνιο. Η οικογένεια, με καταγωγή από το Μαυροβούνιο έκανε τα πάντα για να μας εξυπηρετήσει. Την αποτελούσαν μια ηλικιωμένη κυρία, χήρα στρατηγού στην υπηρεσία του τελευταίου Βασιλιά της Σερβίας, με την οικογένεια της κόρης της. Η τελευταία ήταν παντρεμένη με αξιωματικό και όπως και η ίδια υπήρξαν υψηλά στελέχη του Κόμματος και είχαν δυο θαυμάσια παιδιά, την Μίρκα και τον Νίκολα.. Έλαβε μέρος στον ένοπλο αγώνα των παρτιζάνων, στο πλευρό του Τίτο, με τον οποίον ήταν ερωτευμένη και κατά τη μητέρα της, αυτό συντέλεσε να γίνει αλκοολική.

Όπως γράφει και ο στενός φίλος και συναγωνιστής του Τίτο, Μίλοβαν     Τζίλας στο βιβλίο του ‘’η νέα τάξη’’, όλα τα στελέχη της  κομματικής νομενκλατούρας παντρεύτηκαν όμορφες αστές και καλλιτέχνιδες, μετά την λήξη του παρτιζάνικου αγώνα. Με τον Τζίλας θα ασχοληθώ χωριστά σε επόμενο δημοσίευμά  μου. Η γηραιά οικοδέσποινα μας μετέφερε την επιθυμία της κόρης της να μείνουμε στο  σπίτι της για όσο καιρό δεν έχουμε παιδιά.   Αυτό αποτέλεσε και τη μοναδική αφορμή να αλλάξουμε σπίτι, την Άνοιξη του 1962, όταν δεν μπορούσε πια να κρυφτεί η εγκυμοσύνη της γυναίκας μου.

Τα παιδιά τους,  τις περισσότερες ελεύθερες ώρες τους βρίσκονταν μαζί μας, όπως και η διακριτική γιαγιά, που φρόντιζε να μας εφοδιάζει με τις τοπικές σπεσιαλιτέ της κουζίνας της. Θυμάμαι μια συζήτηση μου με τον δεκάχρονο τότε   Νίκολα. Ήταν Μεγάλη Παρασκευή και ετοιμαζόμαστε να πάμε στην γειτονική εκκλησία για τα εγκώμια, αφού περιφορά του Επιτάφιου απαγορευόταν. Με ρώτησε λοιπόν επί λέξει, τι πρόγραμμα έχει απόψε η εκκλησία;;; ‘Όταν του εξήγησα τι ακριβώς γίνεται στις εκκλησίες , μου ζήτησε να τον πάρουμε  μαζί μας. Του είπα δεν μπορώ να το κάνω χωρίς την άδεια της μητέρας του, η οποία δεν δόθηκε ποτέ. Άλλωστε πολύ σύντομα αλλάξαμε σπίτι και χαθήκαμε μεταξύ μας.

Ένα περιστατικό  που μας έφερε σε δύσκολη θέση ήταν όταν η γιαγιά μας πρόσφερε  πέντε μεγάλες μπαλίτσες με ‘’μπομπότα’’, ένα έδεσμα με καλαμποκάλευρο που δεν ήθελα ούτε να το δοκιμάσω, αφού είχε αποτελέσει το μοναδικό φαγητό των παιδικών μου χρόνων στη διάρκεια της κατοχής και της ανέχειας και μόνο το  άκουσμά του μου προκαλούσε φρίκη.

Κατέστρωσα λοιπόν έναν σχέδιο εξαφάνισής της μπομπότας, χωρίς να την προσβάλω για την ευγενική της χειρονομία. Πήρα τις 5 μπαλίτσες μέσα σε μια πετσέτα και ένα μεταλλικό αντικείμενο που ‘’σκανδαλίζαμε’’ τη φωτιά στο τζάκι και μπήκα στην κοινή τουαλέτα. Έριξα την πρώτη  μπαλίτσα  στη λεκάνη και προσπαθούσα με το μεταλλικό εξάρτημα να την τεμαχίσω  ώστε, τραβώντας το  νερό στο ’’καζανάκι’’,  να περάσει  το σιφόνι και να εξαφανισθεί. Στη πράξη όμως δεν γίνεται πάντα αυτό που έχουμε σχεδιάσει, διότι το μπροστινό μέρος του μεταλλικού εξαρτήματος ήταν ‘’πεπλατυσμένο’’ σαν φτυαράκι και δεν μπορούσε να εισχωρήσει μέχρι το μπαλάκι που είχε αποφράξει το σιφόνι. Μου πήρε περίπου μισή ώρα για να επιτύχω τη διάσπαση της μπομπότας, με το πίσω μέρος του εξαρτήματος, και  με κάποια δυσκολία κατάφερα  να το εξαφανίσω. Στην διάρκεια της  ‘’μάχης μου με την μπομπότα, ένοιωσα μια –δυο προσπάθειες εισόδου στην τουαλέτα που είχα κλειδώσει από μέσα. Πήρα πίσω τις υπόλοιπες μπαλίτσες και ‘’κάθιδρος’’ τις πέταξα  σε απόμακρο κάδο σκουπιδιών , για λόγους ασφαλείας.

΄       Ένα δεύτερο περιστατικό, λίγο αργότερα,  στον ίδιο χώρο ,ήταν ένα απόστημα σε ένα  δόντι μου που το συζήτησα με τη γιαγιά. Εκείνη πρόθυμη να με εξυπηρετήσει μου έκλεισε ένα παράνομο νυχτερινό ραντεβού - αφού όλα ήταν κρατικά- με ένα μαυροβούνιο οδοντίατρο. Σημειώνω ότι στην Σερβία η ανεκδοτολογία χαρακτήριζε τους Μαυροβούνιους ως εφευρέτες του σύγχρονου [πατητού] διακόπτη ηλεκτρικού  ρεύματος, γιατί τους δυσκόλευε η χρήση των περιστροφικών που υπήρχαν μέχρι τότε!!!

Ο γιατρός με   δέχτηκε ευγενικά και αφού  είδε το πρόβλημα δια γυμνού οφθαλμού, μου είπε ότι , υποχρεωτικά, πρέπει να προβεί σε άμεση  εξαγωγή. Πρόσθεσε δε ότι το απόστημα του απέκλειε τη χρήση της γνωστής τοπικής αναισθησίας. Πήρε τις τανάλιες του και άρχισε την προσπάθεια  εξαγωγής, ενώ εγώ σφάδαζα  από τον πόνο. Συνόδευσε την εξαγωγή του δοντιού μου , με την βρισιά   ‘’ pickou ti mater’, που συνηθίζεται και στη χώρα μας, όταν βρίζουμε την μάνα κάποιου άλλου. Μετά  με χτύπησε συγκαταβατικά στην πλάτη και μου είπε ‘’ Μπράβο, έχουν δίκιο  όσοι λένε ότι οι Έλληνες είστε γενναίοι άνθρωποι’’ και μου ομολόγησε ότι μου έβγαλε εν ψυχρώ – και χωρίς αναισθητικό-  το διπλανό γερό μου δόντι. Μου ζήτησε να ξεκουραστώ λίγο για  να βγάλει και το ‘’χαλασμένο’’. Δεν άντεχα πλέον τον πόνο, οπότε τον ευχαρίστησα, τον πλήρωσα  και έφυγα για το σπίτι.

Ακολούθησε μια αιμορραγία η οποία  επιδεινώθηκε και έχασα τις αισθήσεις μου. Η έγκυος πια γυναίκα μου ζήτησε τη βοήθεια τις γιαγιάς και  εκείνη τηλεφώνησε στις πρώτες βοήθειες. Από ό,τι έμαθα αργότερα, την ρώτησαν αν ο ασθενής είναι   νέος ή ηλικιωμένος.  Ύστερα από μια ώρα έφθασε το αυτοκίνητο των πρώτων βοηθειών και με μετέφερε   στην πανεπιστημιακή οδοντιατρική κλινική που διανυκτέρευε. Εκεί,  μου σταμάτησαν την αιμορραγία και με κάποιο τρόπο άρχισα να συνέρχομαι.  Ο  γιατρός που με κουράρισε, μου συστήθηκε ως ελληνικής καταγωγής , ο οποίος ήταν Καθηγητής Πανεπιστημίου με σπουδές στη Γερμανία και το όνομα Κλόντερ . Μου έκανε αντιβίωση και μου είπε ότι αργότερα θα κάνει θεραπεία και σφράγισμα στο δόντι με το απόστημα. Αφού συνήλθα αιμοδυναμικά  με έβαλαν στο ίδιο ασθενοφόρου που με είχε μεταφέρει στην κλινική και μέσα σε μια έντονη χιονοθύελλα με τη γυναίκα μου δίπλα, πήρα το θάρρος να τους ρωτήσω γιατί  πριν με  παραλάβουν ρώτησαν αν είμαι νέος η γέρος; Εκείνοι – φυσικότατα- με αποστόμωσαν με την απάντηση ότι ένας νέος αντέχει   να περιμένει , ενώ ένας γέρος και να πάθει κάτι δεν χάθηκε ο κόσμος!!!

Είχα σχεδιάσει να αναφερθώ και σε μια Τρίτη μου περιπέτεια, που αναφέρεται στη σοσιαλιστική υγειονομική φροντίδα ,για να καταλάβουν κάποιοι ρομαντικοί δικοί μας που την πίστευαν – όπως και εγώ  τότε . Μπορεί και στη χώρα μας  να υπάρχουν ενδεχόμενες καθυστερήσεις και άλλες ιατρικές αβλεψίες ή αδράνειες, δεν έχουν όμως καμιά σχέση με την απόλυτη αδιαφορία για την ανθρώπινη ζωή , με εξαίρεση τα μέλη του κόμματος. Σκεπτόμουν μάλιστα  να την διανθίσω με τη γνωστή γαλλική έκφραση ‘’jamais  deux sans trois’’, που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει ότι κάτι που σου συμβαίνει δυο φορές, περίμενε και Τρίτη. Στην περίπτωσή μου όμως ξεπέρασα και την τρίτη.

Αφού γνωστοποιήσαμε στους ιδιοκτήτες του σπιτιού, την προχωρημένη  εγκυμοσύνη της συζύγου μου, μετοικήσαμε σε κοντινή σχετικά απόσταση . Ενημέρωσα  δε τον Πρέσβη μου ότι θα ήθελα να πάρω τη θερινή μου άδεια τον Ιούνιο, για να τη συνδυάσω με τον τοκετό, στην Ελλάδα. Εκείνος μου είπε επί λέξει: ‘’Αποκλείεται, μου κόβεις τα χέρια’’ ,και το απέδωσε στον αυξημένο φόρτο εργασίας, λόγω μιας έξαρσης στο γνωστό πρόβλημα του ‘’Μακεδονικού’’, την περίοδο εκείνη. Μου είπε δε να επισκεφθούμε το γυναικολογικό τμήμα της ‘’διπλωματικής κλινικής, στην οποία  μόνο είχαμε πρόσβαση και σε περίπτωση ανάγκης να του τηλεφωνήσω οποιαδήποτε ώρα, διότι συνδέεται φιλικά με τον καθηγητή Φότιτς – γυναικολόγο και της γυναίκας του  Προέδρου της χώρας Τίτο και όλα θα πάνε καλά.

Την επομένη κιόλας επισκεφθήκαμε την κλινική κι η μοναδική γυναικολόγος εξέτασε τη γυναίκα μου και της είπε ότι σύντομα θα έχουμε τον τοκετό. Με κάλεσε και μένα και μου έθεσε υπόψη την τακτική που θα ακολουθήσουμε υποχρεωτικά. ‘’ Να συνεννοηθούμε με την μαία την οποία θα πάρουμε από το σπίτι της  και θα έλθουμε στην κλινική και η ίδια θα ειδοποιηθεί από την ‘’μαμή’’ πότε πρέπει να έλθει στην κλινική’’. Δώσαμε αρχικά ραντεβού με τη μαία και πήγαμε μαζί και  μας γνωρίσει που βρίσκεται το σπίτι της, σημειώνοντας ότι δεν έχει τηλέφωνο, ούτε κουδούνια η πολυκατοικία. Αν μάλιστα την χρειαστούμε νύχτα που κλείνει η εξώπορτα της πολυκατοικίας, μας έδειξε το παράθυρο στον πρώτο όροφο που θα πετάξουμε πετραδάκια για να την ξυπνήσουμε.

Για το επόμενο εικοσαήμερο που μεσολάβησε μέχρι τον τοκετό, κυκλοφορούσα με τις τσέπες γεμάτες πέτρες, για να σιγουρευτώ ότι θα πετύχω τον ‘’στόχο’’ μου. Όταν ήλθε η ώρα – πέντε το πρωί- στάθηκα τυχερός κα πέτυχα τον στόχο μου με την πρώτη. Πήγαμε στην  κλινική και κατά τις εννιά ήρθε και η γιατρός, η πρώτη κίνηση της οποίας ήταν να της ‘’σπάσει να νερά’’. Πέρασαν ώρες  και ήρθε η επόμενη νύχτα με ωδίνες και την αίσθηση της γυναίκας μου ότι δεν νοιώθει πια κίνηση του μωρού . Όταν πια πίεσα τη γιατρό να μου πει τι συμβαίνει, μου είπε ότι υπάρχουν δυσκολίες ,προσθέτοντας ‘’ ποιόν από τους δύο – την γυναίκα μου ή το μωρό – επιθυμώ να διασώσουμε. Της ζήτησα να μην κάνει καμιά κίνηση  και στις δυο το πρωί τηλεφώνησα στο Πρέσβη ο οποίος κατέφθασε σε μια ώρα και είχε ειδοποιήσει τον Καθηγητή που ήλθε αμέσως και προχώρησε σε καισαρική, γιατί ο λώρος είχε τυλιχθεί στο μωρό και του δυσκόλευε την αναπνοή. Σύντομα ακούστηκε η φωνούλα της κόρης μου και με τη γυναίκα μου σώα ρώτησα κάποιον άλλο γιατρό της κλινικής για τις ικανότητες της γυναικολόγου.  Εκείνος με αιφνιδίασε με την απάντηση ‘’μα τι λέτε αυτή είναι γραμματέας του κόμματος του Βελιγραδίου.

Εν τω μεταξύ ο Πρέσβης μου Δημήτρης Νικολαρείζης, που συνέβαλε στη σωτηρία μάνας και κόρης, μου ζήτησε να βαφτίσει την κόρη μου, που αποδέχτηκα άμεσα και η βάφτιση έγινε στην Πρεσβευτική κατοικία από τον Πρωτοσύγκελο του Σερβικού Πατριαρχείου.

Ένα τέταρτο, επίσης σημαντικό περιστατικό, αφορά ένα προσωπικό μου αυτοκινητιστικό ατύχημα σε κεντρική λεωφόρου του Βελιγραδίου. Οδηγώντας κανονικά, επέπεσε στο αυτοκίνητό μου, από ένα στενό αριστερά μου, ένα  στρατιωτικό φορτηγό και συνέθλιψε το αυτοκίνητό μου σε μια τσιμεντοκολόνα της ηλεκτρικής  εταιρείας. Με περισυνέλεξε ένας  διερχόμενος Γιουγκοσλάβος Συνταγματάρχης , γεμίζοντας αίματα τη στολή του και με μετέφερε στο νοσοκομείο του Κόμματος, που προφανώς γνώριζε. Δεν ήμουν σε θέση ούτε πρόλαβα να ρωτήσω το όνομά του. Αφού μου παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες και διαπίστωσαν ότι δεν είμαι δικός τους, με παρέπεμψαν στην κατ΄ευφημισμό αποκαλούμενη διπλωματική κλινική, όπου διαπίστωσαν πολλαπλά τραύματα και συντριπτικό κάταγμα στο δεξί μου γόνατο, που απαιτούσε άμεση εγχείρηση. Με ρώτησαν αν προτιμώ να την κάνει ένας γνωστός χειρουργός με σπουδές στο Παρίσι ή ένας νέος γιατρός από την  Ελληνο- Γιουγκοσλαβική μεθόριο με το όνομα Παπάζογλου και προτίμησα τον δεύτερο. Εκείνος με ρώτησε αν προτιμώ να χρησιμοποιηθούν μεταλλικά στοιχεία στήριξης που είναι αμφιβόλου ποιότητας και ίσως απαιτήσουν επανάληψη της επέμβασης ή νημάτινα, οπότε απαιτείται απόλυτη  μακρά ακινησία, με ενδεχόμενη αγκύλωση του άκρου. Προτίμησα τη δεύτερη λύση και έπαθα αγκύλωση. Την αντιμετώπισα με  φυσιοθεραπεία στην ίδια κλινική με τη βοήθεια ενός τυφλού  φιλέλληνα Δαλματού, που κράτησε  έξι μήνες. Δεν υπήρχαν στοιχειώδη μέσα, αρκεί να σκεφθείτε ότι για  μια ελάχιστη κλίση  5 μοιρών στο γόνατό μου,με έβαζε σε ένα τραπέζι με τεντωμένο το πόδι, στο οποίο κρεμούσε, προοδευτικά, διάφορα βάρη μέχρι να λυγίσει και στο τέλος έβαζε σε απόσταση πάνω από το γόνατό μου , το φωτιστικό του γραφείου που αποκαλούσε τη διαδικασία φωτόλουτρο.

Εδώ  κάνω μια μικρή παρένθεση  γα να πω ότι  από γλίστρημα έπαθα  επίσης συντριπτικό κάταγμα  στο ίδιο πόδι, πριν δυο χρόνια και αντιμετωπίστηκα σε νοσοκομείο της χώρας μας. Την  επομένη του επέμβασης πήγα στο σπίτι μου κα κατά τις οδηγίες των γιατρών, άρχισα να περπατώ προοδευτικά, χωρίς κανένα πρόβλημα.  Ύστερα από 11 μήνες, άρχισα να νοιώθω ενοχλήσεις στο γόνατό μου και αργότερα  κάτι μου τρυπούσαν την επιδερμίδα. Όταν τηλεφώνησα στο νοσοκομείο μου είπαν ότι προφανώς πρόκειται για αστοχία υλικού και ότι πρέπει να επαναλάβω την επέμβαση. Τους είπα ότι στα 92 μου χρόνια δεν επαναλαμβάνω το ίδιο εγχείρημα, και θα συνεχίσω το όποιο υπόλοιπο ζωής που μου μένει,  με το  ένα πόδι.

Επανέρχομαι στο νοσοκομείο του Βελιγραδίου, όπου μετά όλα εξελίχτηκαν πολύ καλά μέχρι που ξανάπαιξα ποδόσφαιρο.

Εν τω μεταξύ, η μοναδική κρατική ασφαλιστική εταιρία  με ενημέρωσε ότι τα στρατιωτικά αυτοκίνητα δεν ήταν ασφαλισμένα και ότι μπορούσα να διεκδικήσω τα δικαιώματά μου στρεφόμενος δικαστικά κατά του οδηγού. Ο τελευταίος, ο οποίος με επισκεπτόταν τακτικά στο νοσοκομείο από την πρώτη ημέρα, μου είχε ομολογήσει ότι την ημέρα του ατυχήματος απολυόταν από τον στρατό και έκλεψε το αυτοκίνητο στο οποίο ήταν οδηγός ,για να μεταφέρει κάρβουνα για τη θέρμανση του σπιτιού του. Με κάλεσε μάλιστα στο σπίτι του όπου  διαπίστωσα τη φτώχια του  και κατάλαβα ότι μοναδικό αποτέλεσμα προσφυγής στη δικαιοσύνη θα ήταν ο εγκλεισμός του στη φυλακή. Τελικά άρχισα να τον λυπάμαι εγώ και δεν έκανα καμιά κίνηση για τη δικαίωσή μου, η οποία τελικά θα έβγαζε χαμένους και τους δυο μας.

Η συνέχεια στο επόμενο, με πιο ευχάριστα θέματα από τη Γιουγκοσλαβία, για τον λαό της οποίας διατηρώ πολύ θερμά αισθήματα. Αντώνης

ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΣ

 

                          ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΣ

 

 

Πρόοδος είναι η βελτίωση, ο δρόμος προς κάτι καλύτερο, η διαφυγή από τη στασιμότητα και  μια οποιαδήποτε αλλαγή – θετική ή και αρνητική. Δηλαδή, πάω καλύτερα στο σχολείο μου, εξελίσσομαι στην επιστήμη και γενικότερα στην εργασία μου. Υπάρχει όμως και η αρνητική πλευρά της, που σηματοδοτεί κάθε επιδείνωση της  εξέλιξης μιας νόσου  ή άλλης κατάστασης. Δηλαδή παρατηρείται μια προοδευτική μείωση των γενικότερων  επιδόσεών μου,  της επιδείνωσης της υγείας μου ή  μια άνοδος του πυρετού μου. Αλίμονο όμως,  τελευταία παρατηρείται και μια προοδευτική παρέκκλιση από τους εναπομείναντες κοινωνικούς και  ιδιαίτερα  τους  κοινοβουλευτικούς θεσμούς, που κάποιοι συνασπισμοί  δεν τους αποδέχονται, ενώ άλλοι τους θεωρούν ξεπερασμένους και συντηρητικούς.

Θα αναφερθώ επικουρικά και σε ένα πρόσφατο προσωπικό μου παράδειγμα και  συνεπώς μπορώ να έχω ασφαλέστερα συμπεράσματα. Λόγω της ηλικίας μου παρακολουθώ συστηματικά την αρτηριακή μου πίεση και διαπιστώνω ότι τις τελευταίες ημέρες έχει μια προοδευτική άνοδο, σε ελεγχόμενα ελπίζω  ακόμα όρια. Αποτελεί και αυτό  πρόοδο αλλά μιας κακής μου εξέλιξης.

Η πρόοδος αποτελεί μαθηματικό όρο και όπως μάθαμε στο σχολείο έχει δυο βασικές  διαφοροποιήσεις, την αριθμητική και τη γεωμετρική.  Στην πρώτη,  κάθε όρος της ακολουθίας προκύπτει από τον προηγούμενο με πρόσθεση ή αφαίρεση ενός σταθερού αριθμού που λέγεται διαφορά. Στη δεύτερη όμως περίπτωση, κάθε όρος προκύπτει από τον προηγούμενο με πολλαπλασιασμό ή διαίρεση με έναν σταθερό αριθμό, που αποκαλείται λόγος.  Με απλά λόγια θα λέγαμε ότι η πρώτη ακολουθεί μικρές και ελεγχόμενες αυξομειώσεις, ενώ η δεύτερη διέπεται από αλματώδεις μεταβολές, ανάλογα με το μέγεθος του ‘’ λόγου’’.

Συμπέρασμα των όσων αναφέρθηκαν μέχρι τώρα είναι ότι τα μαθηματικά [με τους κανόνες τους] έχουν εφαρμογή σε πολλές  εκφάνσεις της ζωής μας και συνεπώς πρέπει να τηρούμε και τους κανόνες τους για να μπορούμε να τους επικαλούμαστε.

Τι συμβαίνει όμως στην ‘’αλλοπρόσαλλη’’ εποχή μας και μάλιστα διεθνώς, άσχετα με το γεγονός ότι η χώρα μας  έχει χάσει κάθε μέτρο. Διακρίνεται εσκεμμένα  από μια ιδιάζουσα υπερβολή και στρεβλή εφαρμογή των διεθνών κανόνων, με τη  λανθασμένη εντύπωση ότι έχει καλύτερο όφελος έστω και προσωρινά.

Προοδευτικός στη σύγχρονη ελληνική πολιτική σκηνή,  είναι εκείνος που υποστηρίζει, ιδιοτελώς,  μια στρεβλή άποψη που δήθεν αποβλέπει στην προσωπική  και την κοινωνική πρόοδο και εξέλιξη. Σε αντίθεση με τον συντηρητικό που υποστηρίζει την παραδοσιακή άποψη, την  πυρηνική οικογένεια και τις γενικότερες παραδόσεις και καθιερωμένες παραδοχές. Είναι αυτός που παλιότερα  αποκαλούσαμε νοικοκύρη, καλό οικογενειάρχη και σοβαρό άνθρωπο που τον εμπιστευόμαστε.

Όλα αυτά ίσχυαν μέχρι να βάλει το χεράκι του ο αριστερισμός   που, θέλοντας να πείσει για τις καλές προθέσεις του, ιδιοποιήθηκε  τον  συμπαθή  και εύληπτο όρο προοδευτικός, τον οποίο κατέστησε πρώτο ή δεύτερο συνθετικό της κομματικής του ταμπέλας. Κάτι αντίστοιχο επιχείρησε και η πατριδοκάπηλη ακροδεξιά, με τον σφετερισμό του παραδοσιακού τρίπτυχου, πατρίδα, θρησκεία ,οικογένεια που σκόπιμα συγχέει τον εθνικισμό με τον απαραίτητο πατριωτισμό

Ο παραδοσιακός ελληνικός συντηρητισμός, θεωρείται από τους δήθεν προοδευτικούς σαν μια  μομφή  καθυστέρησης, αφού σε αντιδιαστολή θεωρούν προοδευτικό ακόμα και τον ολοκληρωτισμό, αρκεί να συμπίπτει με τι ιδεοληψίες τους. Όλοι αυτοί οι όψιμοι – εξ αγχιστείας -  προοδευτικοί, κάνουν ότι δεν άκουσαν ή δεν θέλουν να πιστέψουν ότι  το γκρέμισμα του τείχους   του Βερολίνου, σήμανε και το τέλος της παραπλάνησης. Τα ψευτοδιλήμματα και τα συνθήματά τους,  διαψεύστηκαν και εξοστρακίσθηκαν  από τους λαούς της Ανατολικής Ευρώπης, στους οποίους είχαν επιβληθεί βιαίως επί δεκαετίες. Εδώ δεν μπορεί να με διαψεύσει κανείς γιατί έχω υπερδεκαετή προσωπικά και οικογενειακά βιώματα, από την Άνοιξη της Πράγας και της Σοβιετικής εισβολής  και του ‘’υπαρκτού σοσιαλισμού’’   όπως τον αποκαλούσε και ο σύντροφος Αντρέας, σε σύγκριση με τον ‘’ανύπαρκτο δικό του.

Θα κλείσω το παρόν, λόγω φυσικής μου αδυναμίας να συνεχίσω, με ένα   ερώτημα, που μπορεί λόγω ηλικίας, να χαρακτηριστεί κα αφελές: Ποια σχέση η συνάφεια διεκδικούν ή μπορούν να έχουν όλοι αυτοί οι ‘’προοδευτικοί γιαλαντζί’’ με την διεπόμενη από κανόνες πραγματική πρόοδο, αφού δεν είναι σε θέση να μιλήσουν ούτε μεταξύ τους και επιχειρούν να πειραματιστούν στου ‘’κασίδη’’ το κεφάλι, που έλεγε ο πάλαι ποτέ σοφός λαός μας.

Σημειώνω ότι παρά τα προβλήματά μου συνεχίζω να γράφω καθημερινά, τα κρατώ όμως μόνο για μένα και τα απολαμβάνω όταν δεν έχω κάτι καλύτερο να κάνω.    Αντώνης