ΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΧΩΡΙ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΟΥ

 

                                                     ΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΧΩΡΙ  ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ  ΜΟΥ

 

 

 

Μια πρόσφατη σύνδεση της ΕΡΤ με τα καστανοχώρια της περιοχής Βοίου Κοζάνης,  έκανε τη  σκέψη μου να τρέξει στο χωριό της καρδιάς μου – τον Πεντάλοφο- από τον οποίο φέρει την καταγωγή του ο πατέρας μου. Από την πλευρά της μητέρας μου είμαι γέννημα-θρέμμα Ρουμελιώτης. όπου και κατέληξα οριστικά  μετά την συνταξιοδότησή μου, γιατί εδώ ζουν η κόρη , τα αδέλφια μου και ελάχιστοι πια εναπομείναντες  παιδικοί μου φίλοι. Προσωπικά  σεμνύνομαι να αισθάνομαι Ζουπανιώτης.

Ο Πεντάλοφος, χτισμένος σε υψόμετρο 1040 μέτρων, δεν αποτελεί μόνο ένα από  τα σημαντικότερα καστανοχώρια της χώρας, αλλά υπήρξε παλιότερα και σημαντικό μαστοροχώρι, πράγμα που διακρίνεται και στα ωραιότατα ψηλά πετρόχτιστα σπίτια του. Οι  γνωστοί ‘’πελεκάνοι’’ της πέτρας , ασχολήθηκαν με το μοναδικό υλικό που βρήκαν στον τόπο τους και μετέφεραν την  ‘’ τεχνοτροπία’’ τους σε όλη τη χώρα, με  σημαντικά  δείγματά της σε  εκκλησίες, σπίτια και γεφύρια.

Με τον ίδιο τρόπο, έφτασε στη Ρούμελη  και ο πατέρας μου  με τον παππού μου, τον μικρότερο αδελφό του και τα λοιπά μέλη μιας συντεχνίας. Διασκορπίστηκαν σε ολόκληρη την περιοχή, δημιουργώντας σημαντικά έργα και  πολλοί από αυτούς οικογένειες.  Το χαρακτηριστικό τους διακριτικό υπήρξε η δωρικότητα και η ειλικρίνεια,στοιχεία που τους ξεχώριζε και τους έκαναν πολύ αγαπητούς στους ντόπιους. Ο Πεντάλοφος, τον οποίο ο πατέρας μου αποκαλούσε με την παλιότερη ονομασία του Ζουπάνι,  είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιδιαίτερη τεχνική λάξευσης της πέτρας.

Πριν συνεχίσω όμως το οδοιπορικό μου στο Ζουπάνι και τους Ζουπανιώτες, θα κάνω μια αναγκαία σχετική παρένθεση για να αποτίσω την προσήκουσα τιμή στον εικονιζόμενο, τελευταίο της οικογένειας των μαστόρων, τον Κώστα Ταρνανά του Τριαντάφυλλου και της Καλλιρρόης , που μας έφυγε πρόωρα την παρελθούσα  Άνοιξη. Εκφράζω στους Οικείους του  τα Θερμά  μου συλλυπητήρια

Από ΕΜΠΡΟΣ

Δημοσιεύτηκε στις 1 Απριλίου 2025

 0

Θλίψη για την απώλεια του μαστρο-Κώστα Ταρνανά, σπουδαίου πετρά και δασκάλου της παραδοσιακής τέχνης

Το εργαστήρι της τέχνης της πέτρας στον Πεντάλοφο – Κώστας Ταρνανάς: «Το όνειρο μας είναι να δημιουργήσουμε νέους Πετράδες»

 

Θυμάμαι στα σχολικά μου χρόνια, γινόμουν στόχος των καθηγητών μου για τα διαφορετικά μου ανοιχτόχρωμα χαρακτηριστικά και τα μπλέ μου μάτια. Ένας φιλόλογος καθηγητής μου , ονόματι Σέτας, που εγκατέλειψε την εκπαίδευση και έγινε σπουδαίος λαογράφος, συχνά πυκνά μου μετρούσε το μέτωπο και τα ζυγωματικά,  σαν να ήμουν κάτι διαφορετικό. Σε κάποια φάση μάλιστα, αυτή  η διαφορετικότητα που μου αποδίδονταν, άρχισε να με ενοχλεί και μου δημιούργησε ένα έντονο σύμπλεγμα. Πολύ αργότερα βέβαια κατάλαβα ότι η διαφορετικότητά μου εξελίχτηκε σε    πλεονέκτημά ! Τη γενέτειρα του πατέρα μου επισκέφθηκα αρκετές φορές μόνος και  μια φορά με σύσσωμη την οικογένεια.

Διαπίστωσα και εγώ, τη θετική διαφορετικότητα του λαού της περιοχής, δεν βίωσα όμως ποτέ τη σημαντική για το χωριό περίοδο της καστανοσυγκομιδής, που αποτελούσε σημαντικό εορταστικό  γεγονός, με χορούς και λοιπές εκδηλώσεις.  Ξαφνιάστηκα όμως όταν , σε επίσκεψή μου στο σπίτι της αδελφής του πατέρα μου Δάφνης [ Δάφνω την αποκαλούσαν στο χωριό], εκείνη  άνοιξε την πόρτα ενός δωματίου κατάμεστου με τα προϊόντα της τελευταίας συγκομιδής.

Πήγα στη λότζα [κεντρική πλατεία του χωριού], συμμερίστηκα τη ζωή τους και απόλαυσα τη  δωρική πάντα φιλοξενία τους . Ένοιωσα όμως ιδιαίτερα υπερήφανος, στη θέα του αγάλματος που στολίζει την πλατεία, για τις γυναίκες της Πίνδου. Ήταν εκείνες, ανάμεσα στις οποίες και στενά συγγενικά μου πρόσωπα, που κουβαλούσαν τρόφιμα και πολεμοφόδια στον Ελληνικό στρατό και επέστρεφαν φορτωμένες με τραυματίες από το αλβανικό μέτωπο.  Αντώνης