6.- ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

                     6.- ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

                                           ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ

                     

 

 

 

Επιστρέφοντας  από την Πράγα της καρδιάς  μου  στην Πατρίδα που τόσο μου είχε λείψει , αναμέναμε την γέννηση του γιού μας.

Άφησα τελευταία την αναφορά μου   σε έναν σπουδαίο Τσέχο συγγραφέα. Πρόκειται για τον πασίγνωστο  Μίλαν Κούντερα, που είχα την τιμή και την τύχη να τον γνωρίσω προσωπικά.   Για να βάλω λοιπόν τα πράγματα στην σωστή τους διάσταση, παραθέτω  ευθύς αμέσως, αυτούσιο ένα παλιότερο δημοσίευμα μου που αναφέρεται στον ίδιο, το έργο του, τη σχέση του με το Κόμμα και την Άνοιξη της Πράγας, όπως ακριβώς τα βιώσαμε οικογενειακώς  :

                                                                                                                                           

 ‘’   ΤΟ ‘’ΑΣΤΕΙΟ’’ ΚΑΙ Η ΠΡΑΓΑ ΤΟΥ 1968

 

Ο Κούντερα υπήρξε μέλος του Κ. Κόμματος Τσεχοσλοβακίας από την αρχή της επιβολής του καθεστώτος και λόγω  που γεγονότος ότι συχνά διατύπωνε  μύδρους κατά του κομμουνισμού και του σοσιαλισμού, διαγράφηκε πολλές φορές από το Κόμμα.

 Μαζί με άλλους μεταρρυθμιστές συγγραφείς συμμετείχε περιφερειακά στην Άνοιξη της Πράγας του 1968 .  Τη σύντομη αυτή περίοδο μεταρρυθμιστικών δραστηριοτήτων διέκοψε   η  εισβολή  στρατευμάτων του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία τον Αύγουστο του 1968. Ο Κούντερα παρέμεινε απόλυτα προσηλωμένος στη μεταρρύθμιση του  Κομμουνισμού και μαζί με τον συνάδελφό του  Βάτσλαβ Χάβελ. στήριξαν την πρωτοβουλία του Ντούμπτσεκ. Το γεγονός όμως που τον  έκανε ανεπιθύμητο και συντέλεσε στην οριστική του διαγραφή  από το Κόμμα  και την απαγόρευση του λογοτεχνικού του έργου.  υπήρξε η δημοσίευση του βιβλίου του το ‘’ΑΣΤΕΙΟ’’.

Για τους ίδιους περίπου  λόγους υπέστη τη δική του τιμωρία και ο τρισολυμπιονίκης Εμίλ Ζάτοπεκ, με την κατηγορία ότι είχε υπογράψει την ‘’κάρτα των 50 προσωπικοτήτων, κατά της εισβολής των στρατευμάτων του Συμφώνου Βαρσοβίας στη χώρα. Στην περίπτωσή του δεν αρκέστηκαν στην καθαίρεσή του από τον βαθμό του  επί τιμή Συνταγματάρχη και αρχιπροπονητού των εθνικών ομάδων στίβου αλλά  και την ‘’εξορία’’ του σε βενζινάδικο της ορεινής αλλόγλωσσης Σλοβακίας. Του αφαίρεσαν και τα τρία χρυσά Ολυμπιακά μετάλλια,  με την αιτιολογία ότι τα κατέκτησε υπό την επήρεια  της κομμουνιστικής ιδεολογίας. A PROPOS,  που λένε στο χωριό μου, θα επαναλάβω ότι την αναγνώριση της Σοβιετικής εισβολής είχαν πρώτοι και ίσως μοναδικοί, αναγνωρίσει το ΚΚΕ και το ΑΚΕΛ.

Βίωσα προσωπικά τα γεγονότα της εποχής του Αλεξάνταρ Ντούμπτεκ, υπηρετώντας στην Πρεσβεία μας στην Πράγα [1966-1971] και έχω  αναφερθεί εκτενώς σ’ αυτά. Είχα δε την μεγάλη τύχη να συναντήσω αμφότερους τους συγγραφείς και να μιλήσω μαζί τους, στις συχνές προσχηματικές συνάξεις των αντιφρονούντων   φοιτητών, στις εκδηλώσεις  της νέας παραγωγής της οικογενειακής  μπύρας [ όπως στη χώρα μας γίνεται με το ούζο και το τσίπουρο].

Ο Κούντερα, το 1968, που τα έργα του απαγορεύτηκαν από την τσεχική κυβέρνηση, μετά τη δημοσίευση του βιβλίου του το ‘’ΑΣΤΕΙΟ’’, έκανε το πρώτο του ταξίδι στο Παρίσι, όπου το 1975 μετανάστευσε  οριστικά. Ο δε Χάβελ, μετά την πτώση του κομμουνισμού  έγινε ο πρώτος Πρόεδρος της Τσεχοσλοβακίας και στη συνέχεια της ανεξάρτητης πλέον Τσεχίας.

Στο  ‘’Αστείο’’ ο συγγραφέας περιγράφει μια ερωτική  απόπειρα ενός φλερτ και  ένα αστείο. Ο ήρωας του  είναι  φοιτητής στο πανεπιστήμιο της Πράγας και πολιορκεί μια  φοιτήτρια, η οποία δεν έχει  αίσθηση του χιούμορ και τα παίρνει όλα στα σοβαρά.  Σε ένα ενθουσιώδες γράμμα της, του μεταφέρει τη χαρά της από την συμμετοχή της σε ένα επιμορφωτικό σεμινάριο του κόμματος στη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών. Εκείνος, για να την πειράξει, της στέλνει μία κάρτα όπου της γράφει τις φράσεις, «Ο οπτιμισμός είναι το όπιο του λαού! Το υγιές πνεύμα βρομάει βλακεία. Ζήτω ο Τρότσκι!

Από την πλοκή του   μυθιστορήματος, αναδύονται τα θέματα της ελευθερίας της έκφρασης, της πολιτικής διαπαιδαγώγησης, της κομματικής πειθαρχίας, της θεωρίας και  πράξης του αυταρχισμού,  του ελέγχου  της εξουσίας, των ιδεολογιών και  των ιδεών του κομμουνισμού και του σοσιαλισμού.

Δεν μπορώ να παραβλέψω την προβολή του έργου  και του ονόματος του Μίλαν Κούντερα την περίοδο της ανόδου στην εξουσία του ΠΑΣΟΚ. Ο Ελληνικός λαός άκουγε τόσο έντονα, ίσως για πρώτη φορά, για την ‘’αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι’’ . Σκέπτομαι ότι οι ‘’φιλολογούντες’’ ίσως είχαν διαβάσει μόνο  τα βιβλία του που είχαν περάσει την κομματική λογοκρισία και  αγνοούσαν  το  ‘’ΑΣΤΕΙΟ’’, γιατί αργότερα σταμάτησαν κάθε σχετική αναφορά.  Αντώνης’’

 

 Το 1977 η μοίρα μου έδειξε τον σκληρό της πρόσωπο και έχασα τη σύντροφο της ζωής μου σε  ηλικία  35 ετών, μένοντας μόνος με δυο ανήλικα παιδιά, [5 και 15 ετών αντίστοιχα]. Για ανα μπορέσω να σταθώ ψυχικά όρθιος εκμεταλλεύθηκα τον Νόμου που επέτρεπε τον συνδικαλισμό στο Δημόσιο και ασχολήθηκα με το θέμα.        

Βρήκα και κάποιους άλλους και κι9νήσαμε τη διαδικασία ίδρυσης του Συλλόγου Μονίμων Υπαλλήλων του Υπουτγείου.μό στο δημόσιο, πρότεινα τη δημιουργία Συλλόγου Μονίμων Υπαλλήλων του Υπουργείου εξωτερικών. 

Μια τέτοια σκέψη την εποχή εκείνη για το ΥΠΕΞ θεωρείτο από ακραία μέχρι επαναστατική  και συνεπώς, ελάχιστοι  ήσαν αποφασισμένοι  να αναλάβουν την ευθύνη να στηρίξουν.

      

 

Με αυτούς τους ελάχιστους πρόθυμους,  συγκεντρώσαμε  τις αναγκαίες υπογραφές και αναθέσαμε σε Δικηγόρο  τη σύνταξη του πρώτου καταστατικού και την υποβολή του στο Πρωτοδικείο για έγκριση. Προσωπικά κινήθηκα και με τη σκέψη να προλάβω μια κομματική κίνηση, που ευδοκιμούσε στη χώρα μας και κομματικοποιούσε τα αποτελέσματα του συνδικαλισμού.

Μετά την έγκριση του καταστατικού , ζητήσαμε να ενημερώσουμε τον σεβαστό από όλους Νέστορα της Ελληνικής Διπλωματίας κ. Βύρωνα Θεοδωρόπουλο, που ήταν Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου [ο υποφαινόμενος, με τους  κ.κ. Χαντόλιο, Χριστόπουλο και την κα Πρωτοψάλτη].Ο ευγενέστατος αυτός άνθρωπος μας δέχθηκε με χαρά, λέγοντας ‘‘’χαίρομαι για την ενέργειά σας, αλλά λυπάμαι διότι με προλάβατε'' και έβγαλε από το συρτάρι του γραφείου του ένα σχέδιο καταστατικού που είχε επεξεργασθεί και ο ίδιος για τον Κλάδο των Διπλωματικών υπαλλήλων. Μας πρόσθεσε όμως με έμφαση '' αποφύγετε να δημιουργήσετε  κοινό Σύλλογο με τους Διπλωματικούς, για να μην έχετε και  συνδικαλιστικό καπέλωμα''. Εδώ, ο σοφός αυτός Διπλωμάτης και σπουδαίος άνθρωπος υπήρξε απόλυτα ειλικρινής και κανείς μας δεν αμφισβήτησε τις αγαθές προθέσεις του, αφού οι Διπλωμάτες είχαν το πάνω χέρι σ’ όλες τις λοιπές λειτουργίες του Υπουργείου Εξωτερικών.

Έτσι λοιπόν, με βήματα αργά αλλά σταθερά, είχε αρχίσει να γίνεται κοινή πλέον συνείδηση η ιδέα του συνδικαλισμού, μια καινούργια κατάκτηση για τους, ασυνήθιστους σε τέτοιες διαδικασίες, υπαλλήλους του Υπουργείου Εξωτερικών. Με τον τρόπο αυτό, όχι μόνο δημιουργήσαμε τις προϋποθέσεις   για υγιή συνδικαλισμό, αλλά παράλληλα εμποδίσαμε και τη δημιουργία  άλλων εξτρεμιστικών τάσεων που αναπτύσσονται συνήθως σε  ανάλογες περιπτώσεις.

Στις πρώτες αρχαιρεσίες, που έλαβε  μέρος το σύνολο του μόνιμου προσωπικού του Υπουργείου, τόσο της Κεντρικής Υπηρεσίας όσο και  των Αρχών μας στο εξωτερικό, η συμμετοχή ήταν πρωτοφανής και μη αναμενόμενη για  πρώτη ανάλογη εκδήλωση και μάλιστα χωρίς προηγούμενη εμπειρία.

Αυτή είναι με λίγα λόγια η ιστορία του συνδικαλισμού στο Υπουργείο Εξωτερικών που ξεκίνησε από μια δράκα ανθρώπων και αποτέλεσε την αρχή του συνδικαλισμού στο ΥΠΕΞ, με τη δημιουργία του Συλλόγου Μονίμων Υπαλλήλων του Υπουργείου Εξωτερικών, τον οποίο υπηρέτησα από τη θέση  του Γενικού Γραμματέα. Ο Σύλλογος  δεν αντιμετωπίσθηκε και με τις καλύτερες διαθέσεις εκ μέρους του κατεστημένου. Στα πλαίσια αυτής λοιπόν της νοοτροπίας, κλήθηκα από   τον τότε Προσωπάρχη να επιλέξω μια θέση στο εξωτερικό ''για να ξεκουραστώ και λίγο''. Σημειωτέον ότι ήμουν προετοιμασμένος σχετικά, αφού είχα ενημερωθεί από τον άμεσο συνεργάτη του. Του απάντησα  ότι δεν νοιώθω κουρασμένος και μάλιστα προστατεύομαι από τον Νόμο περί συνδικαλισμού. Θέλοντας όμως να τον διευκολύνω δεν θα κάνω χρήση του δικαιώματος μου αυτού και δεν θα αντιδράσω ακόμα και σε  μετάθεσή μου στο Κονγκό. Εκείνος αντέδρασε άμεσα και είτε από διπλωματικότητα ή επειδή το πίστευε, ότι έχω αμέριστη την εκτίμησή του  και περιμένει να του γνωρίσω το πόστο που επιθυμώ.

Κατόπιν αυτού τον παρακάλεσα  να λάβει υπόψη του ότι έχασα πρόσφατα τη γυναίκα μου και, όπως γνώριζε, είμαι ο μόνος προστάτης δύο μικρών παιδιών. Αν λοιπόν ''μπορούσε να βρεθεί μια θέση σε   Χώρα με Ελληνικό Σχολείο και χωρίς να αντικαταστήσω  άλλον  συνάδελφο και μάλιστα άθελά του, είμαι έτοιμος να αναχωρήσω οποιαδήποτε στιγμή.

      Η Υπηρεσία αποφάσισε να δημιουργηθεί δεύτερη οργανική  θέση στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία της ΕΟΚ στις Βρυξέλλες.  Επειδή όμως, με την αλλαγή της Νομοθεσίας, η Ελληνική αυτή Αντιπροσωπεία υπαγόταν πλέον απ' ευθείας στην  αρμοδιότητα του Υφυπουργού  Συντονισμού, χρειαζόταν  κοινή απόφαση  των Υπουργείων ,Εξωτερικών, Οικονομικών και Συντονισμού για να ολοκληρωθεί η όλη  διαδικασία.

Ήταν τόσο έντονη η επιθυμία τους να με ‘’ξεκουράσουν’’, ώστε με  κοινή απόφαση που υπέγραφαν οι κύριοι, Μητσοτάκης, Έβερτ και Κοντογεώργης αντίστοιχα,  τοποθετήθηκα σε συσταθείσα νέα θέση στη Μ.Α. Ε Ο Κ , σε χρόνο ρεκόρ. Αυτό μάλιστα έγινε, παρά τα ''ανώνυμα τηλεφωνήματα'' προς τα γραφεία του αρμόδιου για θέματα ΕΟΚ, Υφυπουργού Συντονισμού κ. Κοντογιώργη και του Γενικού Γραμματέα του ΥΠΕΞ κ. Βύρωνα Θεοδωρόπουλου, όπως μου γνωστοποιήθηκε από τους αποδέκτες των τηλεφωνημάτων, που με κατηγορούσαν, άλλοτε μεν ως κομμουνιστή και άλλοτε ως χουντικό. Ευτυχώς όμως, αμφότεροι οι ανωτέρω παράγοντες είχαν προσωπική για μένα αντίληψη και έτσι δεν εμποδίστηκε  η  απόφαση της Υπηρεσίας να με ''ξεφορτωθεί'', πράγμα που, τελικά μου βγήκε σε καλό.

 

   1980 - 1991 [ Βρυξέλλες - Μ.Α. ΕΟΚ ]

 

 

           Συμβιβάστηκα λοιπόν με την πραγματικότητα, αφού άλλωστε  ανταποκρινόταν απόλυτα και στις προϋποθέσεις που, ευγενικά είχα θέσει στον κ. Προσωπάρχη και άρχισα να ετοιμάζομαι για το μεγάλο άλμα. Ήταν μεγάλο το άλμα, γιατί θα βρισκόμουν σε ένα πολιτισμένο βέβαια και άνετο υπηρεσιακά περιβάλλον, αλλά για πρώτη φορά, μακριά από τη χώρα μου,  μόνος με δυο μικρά παιδιά. Το θεώρησα μεγάλο ρίσκο και με προβλημάτιζε έντονα η εγωιστική μου αντίδραση να δεχθώ μια πρόταση που, κατά βάθος με φόβιζε πολύ. Η απόφαση όμως - της Υπηρεσίας αλλά και η δική μου - είχε πλέον ληφθεί και έπρεπε  να σκέπτομαι τα υπόλοιπα και όχι τα πισωγυρίσματα. Αυτά όμως αποτελούν προσωπικά θέματα και ως εκ τούτου θα τα παρακάμψουμε και πάλι.

      Οι Βρυξέλλες, μια κοσμοπολίτικη πρωτεύουσα με πολλά  ενδιαφέροντα και κυρίως επαγγελματικά, μου έδινε παράλληλα τη δυνατότητα για σπουδές των παιδιών μου και αλλαγή περιβάλλοντος σε μένα, που την είχα απόλυτη ανάγκη. Μετά τις πρώτες παλινδρομήσεις - λόγω άγνοιας - άρχισα να προσαρμόζομαι στις καινούριες συνθήκες και με τη βοήθεια πολλών φίλων που έσπευσαν να με κατατοπίσουν και να με βοηθήσουν  όπως η Ελένη και ο Ηλίας, οριοθέτησα τα προβλήματά μου και μπήκα στο ρυθμό της καθημερινότητας.

      Η Ελλάδα βρισκόταν στην τελευταία προενταξιακή φάση και συνεπώς ο φόρτος εργασίας ήταν πολύ μεγάλος. Όταν έφθασα  στην Ελληνική  Αντιπροσωπεία [ Οκτώβριος 1980], εργάζονταν  σ' αυτήν μόνο 35 άτομα, για το σύνολο των τομέων δραστηριότητος της. Θυμάμαι, ένα ''ταλαίπωρο'' εμπορικό Ακόλουθο, να δουλεύει σχεδόν μόνος, νυχθημερόν για να τα βγάλει πέρα. Το εμπορικό Τμήμα στεγαζόταν , μαζί με το γεωργικό, στον 2ο όροφο του κτιρίου της ΜΕΑ, και εκείνος εκτελούσε ακόμα και χρέη θυρωρού. Ο συμπαθέστατος Γιάννης ήταν ένα ρομποτάκι σε συνεχή κίνηση και μου θύμισε πολύ τον Τσάρλι Τσάπλιν στους ''μοντέρνους καιρούς''. Αλήθεια τι να γίνεται αυτή η ''ψυχή'' ; Εγώ δεν τον ξαναείδα, μετά την κυβερνητική αλλαγή στην Ελλάδα, που άλλαξε σχεδόν τους πάντες και τα πάντα στην Ελληνική Αντιπροσωπεία. Ίσως να πλήρωσε τον υπερβάλλοντα ζήλο του, αφού δυστυχώς κοντεύει να γίνει συνήθεια η τιμωρία των καλών, για να παραδειγματίζονται οι κακοί.

      Στον  3ο όροφο στεγάζονταν οι υπόλοιπες υπηρεσίες, με τον Προϊστάμενο Πρέσβη, τη γραμματεία, τις επικοινωνίες  και τις Διοικητικές Υπηρεσίες. Ήταν η καρδιά της Ελλάδας στην ΕΟΚ, αλλά ενεργούσε με τη συστηματική και άοκνη συμπαράσταση των ελάχιστων ατόμων του 2ου ορόφου. Στις Βρυξέλλες βρισκόταν καθημερινά ένα μικρό Υπουργικό Συμβούλιο, αφού ήταν απολύτως απαραίτητη η παρουσία των αρμοδίων Υπουργών στις διάφορες συσκέψεις και τα Συμβούλια.

     Οι υπάλληλοι που υπηρετούσαν στην Αντιπροσωπεία, πλην των Διπλωματικών και Διοικητικών υπαλλήλων του Υπουργείου Εξωτερικών που είχαν οργανικές θέσεις και εν μέρει του Υπουργείου Συντονισμού, ήσαν  κατά το πλείστον , έμπειροι τεχνοκράτες και εκπρόσωποι των διαφόρων  Υπουργείων για να αντιμετωπίζουν τα ζητήματα του γνωστικού τους αντικειμένου.

      Οι  περισσότεροι από αυτούς βρίσκονταν εκεί στο μεγαλύτερο προενταξιακό διάστημα και είχαν αρχίσει να προβληματίζονται για το αποτέλεσμα των επικείμενων εκλογών και την τύχη που θα τους επιφύλασσαν. Κάποιοι έκαναν ''πλάκα'' με τούς παλαιότερους, τους οποίους καθημερινά ρωτούσαν αν έχουν ετοιμάσει τις βαλίτσες τους. Η ''πλάκα'' αυτή πήρε σοβαρή μορφή όταν, παρακολουθώντας ομαδικά τα εκλογικά αποτελέσματα στο Ελληνικό Γραφείο Τύπου των Βρυξελλών, ο νέος Πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου δήλωσε ότι θα κάνει ''δημοψήφισμα'' για την παραμονή ή απομάκρυνση από την ΕΟΚ και το ΝΑΤΟ.

     Η πιο αστεία εξέλιξη παρουσιάσθηκε την επομένη το πρωί στα γραφεία της Αντιπροσωπείας. Όταν  η κυρία Μάρθα, που έφερε –όπως κάθε μέρα -  τις  ελληνικές εφημερίδες που διάβαζε ο καθένας από τους υπαλλήλους, συνάντησε τη γενική άρνησή τους ,να πάρουν τις εφημερίδες που συνήθιζαν. Όλοι σχεδόν υποστήριζαν , ότι έκανε λάθος, αφού  αυτοί πάντα έπαιρναν εφημερίδες του ''σοσιαλιστικού'' χώρου. Μια άλλη φαιδρότητα ήταν  ο ισχυρισμός μερικών από αυτούς, ότι   ''ανέκαθεν συμπαθούσαν  ή ήσαν φίλοι και σχεδόν παρακοιμώμενοι '' των νέων  υπουργήσιμων  στελεχών. Μερικοί  μάλιστα  από αυτούς αναφέρονταν στα πιο γνωστά στελέχη του ΠΑΣΟΚ με τα μικρά τους ονόματα - που διάβαζαν στις εφημερίδες – ώστε να γίνεται πιστευτή  και η υποτιθέμενη σχέση τους.

      Πολύ σύντομα όμως φάνηκε ότι όλοι τους προσπαθούσαν απλώς να κερδίζουν τις εντυπώσεις, αφού στο βάθος κανείς από τους ''όψιμους'' αυτούς σοσιαλιστές δεν  έλεγε την αλήθεια και αυτό αποδείχτηκε από τη σύντομη αντικατάσταση τους, από άλλους, πραγματικά προσκείμενους. Το δημοψήφισμα για την παραμονή στην ΕΟΚ και το ΝΑΤΟ  [το ίδιο συνδικάτο]δεν  έγινε ποτέ. Έναντι των 35  ατόμων, το προσωπικό ξεπέρασε τους 120 αρχικά , αφού εν τω μεταξύ είχαν απομακρυνθεί,  σύντομα  όλοι σχεδόν  εκείνοι  που '' είχαν τραβήξει κουπί '' προενταξιακά. Ανάμεσα στους νεοφερμένους υπήρχαν βέβαια και τεχνοκράτες με γνώσεις και ικανότητες, προστέθηκε όμως και μια στρατιά, συμπαθών κατά τα άλλα ανθρώπων, αλλά εντελώς άσχετων με το αντικείμενο εργασίας που τους ανατέθηκε. Θυμάμαι έναν ευειδή και πολύ αγαπητό νέο  από χωριό των Καλαβρύτων που πριν λίγο είχε προσληφθεί στο τοπικό γραφείο του ΟΤΕ  και τον έστειλαν συγκεκριμένα – κατά δήλωση του ίδιου -υψηλά στελέχη της Κυβέρνησης [ανέφερε τα ονόματα Αλίκη και Μιλτιάδης] στη Μ.Α. ΕΟΚ για θέματα τηλεπικοινωνιών. Τελικά, ύστερα από έντονες παραστάσεις του συνδικαλιστικού οργάνου του Κλάδου μας και με τη μεσολάβηση του κ. Πάγκαλου, αποφύγαμε τον συμπαθή, κατά τα άλλα, Δημήτρη.  Πολλοί  από τους νεοφερμένους υψηλόβαθμους που έφθαναν ομαδικά στην Ελληνική Αντιπροσωπεία, κουβαλούσαν μαζί και την ‘’κουστωδία’’ τους.

      Επί κεφαλής της ΜΑ  Ε Ο Κ, τοποθετήθηκε ένας  συμπαθής επίσης  εξωυπηρεσιακός κύριος, φέρνοντας μαζί του από το Παρίσι που ζούσε και μια ομάδα  γραμματειακής υποστήριξης, με κύρια ενδιαφέροντα τα θεατρικά και άλλα καλλιτεχνικά, αλλά κυρίως , τους συχνούς εράνους για Λατίνο-αμερικανούς επαναστάτες. Μέσα σε  ελάχιστο χρόνο έμαθα τις περισσότερες ομάδες των ''ίστας,'' παρότι είχα δηλώσει ότι δεν συμμετέχω σε εκδηλώσεις που απαγόρευε ο Δημοσιοϋπαλληλικός κώδικας , μέσα στο χώρο της εργασίας.

      Το Αρχείο της Αντιπροσωπείας, παραδόθηκε σε επιτόπιους  διορισθέντες,   επίσης άσχετους με το αντικείμενο υπαλλήλους, με προηγούμενη ενασχόληση τους στις Βρυξέλλες, ως νοσοκόμων, σερβιτόρων και άλλων συναφών και καθ’ όλα ευγενών επαγγελμάτων. Σ’ αυτούς προστέθηκε και ο Καλαβρυτινός Δημήτρης. Για να βρεθεί έγγραφο με αυτές τις συνθήκες, ήταν προτιμότερο να απευθυνθείς σε ''χαρτορίχτρα''.

Αυτοί  οι νέοι υπάλληλοι όμως  ήσαν , κατά το πλείστον συμπαθείς  και ίσως να είχαν ανάγκη να εργασθούν. Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στη σπουδή με την οποία ήρθαν τα πάνω κάτω  και ιδιαίτερα στην απρογραμμάτιστη αυτή '' επέλαση'', που στην αρχή δυσχέρανε και το έργο της  Ελληνικής Αρχής.

     Την επόμενη χρονιά και αφού κάποιοι μόνιμοι υπάλληλοι δεν είχαν μετακινηθεί, είτε γιατί δεν είχαν συμπληρώσει τον  απαιτούμενο χρόνο, είτε  γιατί, λόγω ειδικών γνώσεων,  είχαν θεωρηθεί απαραίτητοι, επιστρατεύθηκαν και άλλες μεθοδεύσεις. Την ημέρα της 21ης Απριλίου, γνωστός  δημοσιογράφος - ανταποκριτής,  στις Βρυξέλλες, είχε ετοιμάσει δημοσίευμα  για την εφημερίδα των Αθηνών που συνεργαζόταν, όπου υποστήριζε ότι κάποιοι, συγκεκριμένοι υπάλληλοι της Αντιπροσωπείας , κερνούσαν σοκολατάκια και σαμπάνια για τη χουντική  επέτειο. Στο κείμενο αυτό αναφερόταν και το Τμήμα επικοινωνιών . Μόλις το πληροφορήθηκα,  ζήτησα από τον εκτελούντα καθήκοντα Μονίμου Αντιπροσώπου Καθηγητή εκ Παρισίων, να καλέσει το δημοσιογράφο και να του ζητήσει εξηγήσεις για το ανυπόστατο αυτό δημιούργημά του. Ο δημοσιογράφος αρνήθηκε αρχικά να αποκαλύψει την πηγή των ασύστατων πληροφοριών του και σε ερώτησή μου ''αν τα σοκολατάκια και η σαμπάνια ήσαν τουλάχιστον καλής ποιότητας'', μου ομολόγησε  ότι την πληροφορία του έδωσε ένας από τους νέους υπαλλήλους του Αρχείου. Όταν ο τελευταίος ρωτήθηκε , απάντησε ότι  το ''έκανε  για πλάκα''.

      Τελικά το δημοσίευμα ακυρώθηκε  και με κάποιες συγγνώμες των πρωταγωνιστών της φανταστικής αυτής ιστορίας έκλεισε το θέμα. Δεν άλλαξε όμως η νοοτροπία, που είχε  γίνει μόνιμος βραχνάς για πολλούς συναδέλφους, που ένοιωθαν να απειλείται η παραμονή τους στις Βρυξέλλες, με πολλά και διάφορα προσχήματα. Οφείλω εδώ να σημειώσω τη σοβαρή στάση του αρμόδιου Υφυπουργού για τα θέματα ΕΟΚ, του κ. Πάγκαλου, που πρόλαβε και απέτρεψε πολλές ανάλογες δυσάρεστες καταστάσεις.

Στις Βρυξέλλες έμεινα περί τα 12 συνεχή χρόνια, κάτι που δεν αποτελούσε αντένδειξη στον Οργανισμό του Υπουργείου Εξωτερικών και δεν ήταν πρωτοφανές για Διοικητικό υπάλληλο γενικότερα. Άλλωστε στο πόστο αυτό πήγα ύστερα  από 10 περίπου συνεχή χρόνια υπηρεσίας μου στην Κεντρική Υπηρεσία  [που επίσης δεν ήταν συνηθισμένο]  και μάλιστα χωρίς τη θέλησή μου ‘’για να ξεκουραστώ’’, από την ανάμειξή μου στα συνδικαλιστικά  και  σημαντικά υπηρεσιακά  θέματα του Κλάδου μου. Ίσως λοιπόν και η Υπηρεσία να βολευόταν   μ’ αυτό, αφού πλησίαζε και ο χρόνος συνταξιοδότησής μου και με άφησε εκεί μέχρι να τελειώσει το Ευρωπαϊκό  Σχολείο ο γιός μου, αφού δεν υπήρχε ανάλογη δυνατότητα  συνέχισης στην Ελλάδα ή αλλού.

Όλο αυτό το διάστημα που έμεινα στο Βέλγιο, είχα την τύχη να γνωρίσω και να συναναστραφώ σημαντικούς ανθρώπους, αλλά κυρίως  θαυμάσιους φίλους  και να δημιουργήσω εξαιρετικές φιλίες. Καμιά φορά μάλιστα, λόγω της αδυναμίας μου στο λυρικό τραγούδι και το γλέντι, ένοιωθα ότι ‘’καταδυνάστευα’’ κάποιους από αυτούς. Πόσες φορές δεν ποντάρισα στην ευγένεια του φίλου και συνάδελφου Αντώνη, να ακολουθήσει θέλοντας και μη στις ατέλειωτες εκείνες νύχτες διασκέδασης. Τελικά όμως φεύγαμε όλοι χαρούμενοι και ευχαριστημένοι και αυτή μας η συχνή ‘’έξοδος’’ μας είχε γίνει αναγκαία συνήθεια – ιδιαίτερα για μένα – και ακολουθούσαν και οι λοιποί φίλοι.

Ο Μιχάλης, ένας άλλος θαυμάσιος φίλος, που σαν εργένης στην αρχή διευκόλυνε τα κοινά  μας νυχτοπερπατήματα, αλλά πάντα σε πλαίσια αξιοπρεπή, έμεινε πιστός στα γλέντια και μετά το γάμο του, αλλά  σε βάση οικογενειακή. Ανάλογη ήταν άλλωστε και η στάση  αρκετών ακόμα προσώπων στη διάρκεια της συνύπαρξής μας στο Βέλγιο. Εδώ οφείλω να εξάρω και την ευγένεια και συνδρομή των συζύγων των ανωτέρω, Μαρίας,  όχι μόνο στην παρέα, αλλά και στους  οικογενειακούς   μου  με δυο μικρά παιδιά.

Ανάμεσα στις θετικές αναμνήσεις μου ήταν ο ‘’ Ζορμπάς’’ , στον οποίο σύχναζαν οι Ντέμης Ρούσσος,  Νανά Μούσχουρη και ζορζ Μουστακί και το ‘’Λα κανέτ’’, με τον αείμνηστο ιδιοκτήτης τους Αλέκο [τενόρο σε παλιό τρίο] που ξεσηκώναμε με τα ντουέτα μας τους θαμώνες ,οι ‘’τσιγγάνοι’’ και τόσα άλλα. Θυμάμαι ακόμα τους αγώνες μας στο βόλεϊ με την συμμετοχή του φίλου Δημήτρη και μετέπειτα σημαντικού πολιτικού, με τον οποίο η σχέση  μας σταμάτησε με την ανάμιξή του  στην ‘’πολιτική’’.

Η επιστροφή  μου [ τον Ιούλιο του 1991 ] στην κεντρική υπηρεσία του Υπουργείου, συνοδεύτηκε σύντομα με τη συνταξιοδότησή μου. Μου έγινε πρόταση για παραμονή μου με ανάθεση έργου, αλλά όταν αντιλήφθηκα ότι κάποιοι συνάδελφοι διεκδικούσαν το βαθμό Διευθυντού Α που κατείχα, την αρνήθηκα και έγινα ένας τέλειος ερασιτέχνης ψαράς στον  Ευβοϊκό Κόλπο.

Όλα αυτά που βίωσα στις Βρυξέλλες   μου άλλαξαν ριζικά τη ζωή και εκ των υστέρων διαπιστώνω ότι αυτή η ακούσια  ‘’ξεκούρασή’’ μου , με βοήθησε να βρω λύσεις στα άπειρα οικογενειακά και προσωπικά μου προβλήματα, που αντιμετώπιζα μετά  την απώλεια της συζύγου μου. Παράλληλα,  η αλλαγή αυτή με υποχρέωσε να βρω διαφορετικούς τρόπους  αντιμετώπισης της    προσωπικής μου καθημερινότητας, ώστε να μπορώ να ανταποκριθώ , παράλληλα με τα υπηρεσιακά μου καθήκοντα  και στις γονικές  μου υποχρεώσεις . Έπρεπε λοιπόν να βρω τον τρόπο ‘’να γεμίζω τις μπαταρίες μου’’, να αντιπαρέρχομαι  τις καθημερινές δυσκολίες που μου δημιουργούσε η διπλή αυτή υπευθυνότητα και να αντιμετωπίζω με ηρεμία το σύνολο των υποχρεώσεών μου. Στον τομέα αυτό, οφείλω να ομολογήσω, ότι είχα την απόλυτη βοήθεια και στήριξη των παιδιών μου και δημιουργήσαμε έτσι μια πολύ  δυνατή ομάδα.

Δεν μπορώ όμως να παραλείψω  την ‘’μούσα’’ μου  Elizabeth, που  υπήρξε για 12 χρόνια το λιμάνι μου  και μου ξανάκανε ανθρώπινη τη ζωή .  Όταν όμως εγκατέλειψα το Βέλγιο, την έπεισα να φύγω μόνος για την Ελλάδα, με την επίκληση δύο λόγων:  Πρώτον για να αποφύγω ενδεχόμενη διατάραξη των σχέσεων με τα παιδιά μου  – που δεν μου το ζήτησαν- και δεύτερον, λόγω  μεγάλης  ηλικιακής διαφοράς , δεν ήθελα ένας επικείμενος θάνατος μου να την καταστήσει Μαντάμ Ορτάνς, όπως την περιγράφει ο  Νίκος Καζαντζάκης στο έργο του ‘’Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά’’. Τελικά η μακροζωία  διέψευσε τη λογική μα και τους φόβους μου και παρατείνει την άχαρη  πια ‘’μαγκουφιά’’ μου!!!

Παρά τις δυσκολίες, τις ευθύνες και αντιξοότητες, βρήκα τον καιρό  και τη δυνατότητα να ζήσω και την προσωπική μου ζωή, έντιμα και συνετά αλλά και έντονα. Σ’ αυτό βοήθησε και το ιδιαίτερο φωνητικό ταλέντο μου στο λυρικό τραγούδι, που με έκανε πολύ αγαπητό και ευχάριστο στα στέκια που σύχναζα .  Κάνοντας έναν  απολογισμό της 12ετίας μου στις Βρυξέλλες , ευχαριστώ τον καλό Θεό,  πού μου ξανάδωσε την ευκαιρία , ύστερα από το βαρύ πλήγμα του χαμού της γυναίκας μου, να ξαναζήσω και μάλιστα για 10 ζωές.  ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟΥ  ΜΟΥ.  Αντώνης