ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ
ΤΟΥΤΟΝ ΚΑΛΗΣΠΕΡΙΣΟΥΜΕ ΤΟΥΤΟΝ ΚΑΛΟ ΜΑΣ
ΑΦΕΝΤΗ
Τα
κάλαντα των Φώτων στη γενέτειρά μου, αποτελούσαν μία από τις σπανιότερες και ειδικότερες
εκδοχές, τα παλιότερα χρόνια. Σπανιότερες γιατί δεν τις έχω συναντήσει στις λαογραφικές
αναζητήσεις μου σε καμιά άλλη περιοχή της χώρας και ειδικότερες γιατί αφορούσαν μόνο ενήλικες - κατά προτίμηση μερακλήδες και
καλοφαγάδες. Η ιδιαιτερότητά τους ήταν ότι απευθύνονταν μόνο στους μεγαλοκτηνοτρόφους
της περιοχής, στη φυσική τους έδρα, στις απόμακρες και δύσβατες θέσεις που είχαν τα μαντριά τους
Οι
ιδιότυποι στίχοι τους – όπως προκύπτει
από τον υπότιτλο - διακρίνονται για την κολακευτική τους διάθεση
και ευχές προς τον αποκαλούμενο αφέντη και το κοπάδι του, παρακάμπτοντας την
ενδεχόμενη γλωσσική τους επάρκεια.
Προφανώς αποτελούν έργο των ίδιων των κτηνοτρόφων για να ξορκίσουν το κακό και να καταπολεμήσουν τις
δεισιδαιμονίες τους. Όπως συμβαίνει και
στα υπόλοιπα κάλαντα, κύριο χαρακτηριστικό
τους αποτελεί η επισήμανση του γεγονότος της ημέρας, η επίκληση της θείας
πρόνοιας για τους οικοδεσπότες , συνοδευόμενη
με πολυποίκιλες προσωπικές ευχές και
η συνήθης επωδός, για τη θετική τους ‘’προαίρεση’’.
Τη μια
και μοναδική φορά που συμμετείχα με φίλους
στην ευχάριστη αυτή περιπέτεια, πέρασα θαυμάσια και πολύ ρομαντικά. Με την ευγενική υποδοχή
μας και μοναδικό φωτισμό τον έναστρο
ουρανό και μια-δυο λάμπες πετρελαίου, απολαύσαμε τις πλούσιες γευστικές
προετοιμασίες τους. Οι μοναδικές δυσκολίες
μας άρχισαν με την επιστροφή μας στα πεδινά, ύστερα από την κρασοκατάνυξη και
τα ασφυκτικά γεμάτα στομάχια μας, στα κακοτράχαλα και απόμακρα αυτά μέρη. Σημειώνω για τους
νεώτερους, ότι το ‘’πηγαινέλα’’ της βραδιάς γινόταν με μακρά και δύσκολη πεζοπορία.
Για τα
προσωπικά μου γούστα η μοναδική αυτή εμπειρία υπήρξε αφάνταστα εντυπωσιακή, με
κύριο χαρακτηριστικό την ευγένεια και τη θερμή φιλοξενία των κτηνοτρόφων. Δεν επιχείρησα να την επαναλάβω, όχι βέβαια για τις όποιες δυσκολίες της
περιοχής, στις οποίες η γενιά μας ήταν απόλυτα εξοικειωμένη. Η δυσκολία μου
αναφέρεται στην ακόρεστη πολυφαγία και το κρασί, που άγγιζε τα όρια πρωταθλητισμού.
Στη μοναδική μου αυτή εμπειρία, χρειάστηκα ημέρες για να συνέλθω,
γιατί βρισκόταν μακριά από τις δικές μου
επιλογές. Πολλοί όμως από τους φίλους μου, περίμεναν με λαχτάρα, για
έναν ολόκληρο χρόνο, αυτή τη νύχτα – παραμονή των Φώτων - για να επαναλάβουν την ίδια εμπειρία και
μάλιστα όχι υποχρεωτικά στο ίδιο μαντρί. Παρά το γεγονός ότι, μετά τη
συνταξιοδότησή μου, επανήλθα μόνιμα στη γενέτειρά μου, δεν γνωρίζω αν το ‘’έθιμο’’ αυτό συνεχίζεται και
με ποια μορφή, ή έπεσε και αυτό θύμα των
καιρών.
Η ζωή μας γενικότερα άλλαξε και η συμπαθής
τάξη των κτηνοτρόφων δεν ξέρω αν έχει
τη διάθεση να υποβάλλεται στην ταλαιπωρία των προκατόχων της και τον καιρό να ασχοληθεί με το έθιμο. Τα
τελευταία χρόνια, τέτοια εποχή, ασχολούνται με το νεότερο έθιμο των κινητοποιήσεων
και συμπαράστασης , στο κλείσιμο δρόμων και κάθε άλλης δραστηριότητας των αγροτών, χωρίς να τους προβληματίζουν οι επιπτώσεις
στους υπόλοιπους πολίτες και στη διακίνηση εμπορικών προϊόντων. Με δεδομένη την
απόλυτη συμπαράσταση του συνόλου της
Αντιπολίτευσης, ίσως είναι καιρός
πια να καταλάβουν και την εξουσία , στα
πρότυπα των μπολσεβίκων, για να γλυτώσουμε και τις εκλογές, την δημοκρατία,
δικαιώματα και άλλες ‘’ξεπερασμένες’’ αντιλήψεις του παρελθόντος.
Θα
κλείσω με την υπενθύμιση ότι η ελευθερία και τα δίκαια του καθενός μας,
σταματούν εκεί που αρχίζουν να
παραβλάπτονται οι ελευθερίες και τα δικαιώματα του κοινωνικού συνόλου. Δεν
πρέπει δε να παραβλέπεται το γεγονός ότι το πολίτευμα της χώρας μας παραμένει η
δημοκρατία, στην οποία προσέφυγαν και οι πολίτες των χωρών του τέως υπαρκτού σοσιαλισμού. Έχει και η υπομονή τα
όριά της και κάθε δράση προκαλεί αντίδραση. Αντώνης
Σημείωση:
Η συνεχιζόμενη κατάσταση με το αιμάτωμα στο μάτι μου και η ηλικιακή αστάθεια
των χεριών , καθιστούν τη συνέχιση της γραφής πολύ δύσκολη. Ίσως ήγγικεν η ώρα
να περιοριστώ σε προφορικές αφηγήσεις,
κοινώς παραμύθια, που συνηθίζονται άλλωστε στις μέρες μας!!!
.png)