ΠΑΙΓΝΙΑ ΓΑ ΜΙΚΡΟΥΣ, ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝ ΟΥ ΠΑΙΚΤΟΙΣ

                      ΠΑΙΓΝΙΑ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΥΣ, ΜΕΓΑΛΟΥΣ  ΚΑΙ ΕΝ ΟΥ ΠΑΙΚΤΟΙΣ

 

 

Το παίγνιο είναι αρχαία ελληνική λέξη, και  υπονοεί  αντικείμενο, πράξη ή  απασχόληση που γίνεται για ψυχαγωγία ή και αλλότριους σκοπούς , όπως η χαρτοπαιξία και όχι μόνο. Μεταφορικά έχει την έννοια του άβουλου, του έρμαιου και προσδιορίζει οτιδήποτε βρίσκεται στην απόλυτη διάθεση κάποιων τρίτων. Ο Γ. Θεοτοκάς  έλεγε  ‘’ο άνθρωπος είναι πλάσμα λεύτερο κι αυτεξούσιο, όχι τυφλής μοίρας παίγνιο. Τελικά φαίνεται ότι  επικράτησε η μεταφορική σημασία της φράσης.

Σύνθετες και παράγωγες λέξεις του παιγνίου είναι το  χαρτοπαίγνιο και το πολύ σύνηθες λογοπαίγνιο. Το τελευταίο   αποτελεί  ουδέτερο παιχνίδι με τις λέξεις, κυρίως  τις πολύσημες ή τις  ομώνυμες και γίνεται λεκτικό παιχνίδι του προφορικού λόγου. Συνεπώς, με τη χρήση φωνητικών ομοιοτήτων, αναγραμματισμών, αντιστροφής συλλαβών κτλ., μια  λέξη ή μια φράση γίνεται διφορούμενη ή αλλάζει το νόημά της.

Με την αναφορά  σε προσωπικά  βιώματα της παιδικής μου ηλικίας, καθιστώ σαφέστερες στον καθένα, τις επιπτώσεις σε όσους  τις γνώρισαν και τις επελθούσες διαφορές στους  νεότερους. Για παράδειγμα, στη δική μου παιδική ηλικία, που συνέπεσε  με τον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τον Εμφύλιο  και  την πείνα, το παίγνιο [παιχνίδι], με τη σημερινή του μορφή  ήταν σχεδόν άγνωστο. Το δικό μας παιχνίδι παιζόταν με τη φύση και στην ελεύθερη  φύση, χωρίς συνωδά αντικείμενα. Τα δώρα αποτελούσαν περιορισμένα ‘’φαγώσιμα’’ και όχι για όλους.

Τα παιχνίδια των αγοριών ήταν διαφορετικά από εκείνα των κοριτσιών και επηρεασμένα από  τα βιώματα των πολέμων . Συνήθως     [ πετροπόλεμος μεταξύ γειτονιών και οπλικά ιδιοκατασκευάσματα  με σοβαρούς   τραυματισμούς και ενίοτε απώλειες ζωών].

 Το μοναδικό  τεχνητό παιδικό παιχνίδι της εποχής, μόνο για κορίτσια, ήταν  οι αυτοσχέδιες ‘’κούκλες’’ και αυτές  κατασκευασμένες από ‘’κουρέλια του σπιτιού’’. Τυχόν  δε ενασχόληση των αγοριών με το παιχνίδι αυτό  ήταν  ‘’παρεξηγήσιμο’’ και  οίκοθεν  απαγορευμένο!!!. Ένα άλλο , φυσικό όμως παιχνίδι, επίσης αποκλειστικά για τα κορίτσια, ήταν το  αποκαλούμενο ‘’κουτσό’’, αφού η κάθε παίκτρια έπρεπε να  διαβεί  ένα σχεδίασμα στο έδαφος, με στήριξη  μόνο στο ένα της πόδι. Τις δυσκολίες του παιχνιδιού αυτού γνώρισα προσωπικά πολύ  πρόσφατα,  μετά από  συντριπτικό κάταγμα στο δεξί μου γόνατο και  ύστερα από κακή εξέλιξη της επέμβασης. Συχνά με αναγκάζει ‘’να χοροπηδώ με το αριστερό μου  πόδι, να ‘’μπουσουλώ στα τρία’’  η να παριστάνω τον πελαργό’’. Στην ηλικία μου όλα αυτά είναι  ευπρόσδεκτα.

Η χειρότερη μορφή παράγωγης η σύνθετης φράσης της λέξης, αναφέρεται σε επιστολή του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου,  προς τους Εβραίους , με την πλήρη μορφή της  να είναι :Ὁρᾷς ὅτι παίζεις ἐν οὐ  παικτοῖς πράγμασι; 

Η πλήρης φράση ερμηνεύεται ελεύθερα  ότι κάποιος αντιμετωπίζει επιπόλαια, με αστείο ή παιγνιώδη τρόπο, ένα πολύ σοβαρό θέμα ή ότι η κατάσταση  δεν προσφέρεται για αστεϊσμούς. Η σύγχρονη διατύπωσή της ‘’   παίζω εν ου παικτοίς’’,  στην εποχή μας, σημαίνει ότι αντιμετωπίζω σαν παιχνίδι, πράγματα που δεν θα έπρεπε, διότι είναι πολύ σοβαρά, πολύ κρίσιμα ή ενδεχομένως έχουν ιερό χαρακτήρα.

Προκύπτει όμως σαφώς ότι στην εποχή μας, πολλοί παίζουν εν ου παικτοίς, αδιαφορώντας για τις συνέπειες , που δεν περιορίζονται μόνο στους λαούς που τις υφίστανται άμεσα, αφού οι επιπτώσεις επεκτείνονται ήδη  επί δικαίων και αδίκων και δεν χρειαζόταν να μας το  έχει  υπενθυμίσει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος.

 Αν λοιπόν  οι πολιτικές και κυρίως οι κομματικές ηγεσίες συμφωνήσουν ότι η εξωτερική πολιτική και οι διεθνείς σχέσεις είναι ’’εν ου παικτοίς’’ και τις εξαιρέσουν από το γήπεδο των κομματικών και  προσωπικών ανταγωνισμών και αντιπαραθέσεων, θα μπορούμε να ελπίζουμε στις καλύτερες μέρες που κάποιος, κάπου , κάποτε μας είχε υποσχεθεί.   Αντώνης