5.- ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

 

                                  ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ

 

 

Β] Τσεχοσλοβακία . Ιούνιος 1966 - Δεκέμβριος 1971

 

 

      

                 

 

             Ύστερα από μια σύντομη επιστροφή μου στην Αθήνα, πήρα μετάθεση τον Ιούνιο του 1966 για την Πράγα, όπου έμεινα μέχρι τα τέλη του 1971.Τί να πρωτοθυμηθεί κανείς  από την περίοδο αυτή; Τις ατέλειωτες ομορφιές της χώρας ή  τα γεγονότα του 1968 με την ''Άνοιξη της Πράγας’’ που σημάδεψαν τον 20ο αιώνα; Θα προσπαθήσω να καταγράψω, όσο μπορώ ακριβέστερα, αυτή την εποχή και θα το κάνω με το χέρι στην καρδιά και τη μεγαλύτερη  αντικειμενικότητα, ώστε  ν' αποδοθεί όλη η αλήθεια, εκεί που πρέπει. Ας αναλάβουν κάποτε και οι άλλοι τις ευθύνες τους, ακόμη και οι δογματικοί  ''αδιάφθοροι'' και είμαι βέβαιος ότι η ιστορία, που δίκαια  τους έχει αναγνωρίσει πολλά θετικά στο παρελθόν , θα σταθεί επιεικής μαζί τους. Δεν απομένει παρά να βρουν το θάρρος και να ''ψελλίσουν'' τα λόγια του τότε Γάλλου κομμουνιστή ηγέτη Μαρσέ ότι ''ήταν λάθος''. Αυτά τα λίγα σαν εισαγωγή, και όταν θάρθει η σειρά τους, ν' ασχοληθούμε αναλυτικότερα, θα ρίξουμε άπλετο φως στα πραγματικά γεγονότα.

        Επιδίωξα, όσο μου επιτρεπόταν και έθεσα υποψηφιότητα για τη μετάθεσή μου στην Πράγα, κυρίως λόγω γνώσης της σερβοκροατικής γλώσσας και τη συγγένειά της, όπως πιθανολογούσα, με την αντίστοιχη τσεχική και έτσι , τον Ιούνιο του 1966, έφθασα οδικώς στην Πράγα.

       Οι πρώτες εντυπώσεις μου δεν ήταν ,όπως περίμενα, τόσο θετικές. Φθάνοντας εκεί οδικώς μέσω Αυστρίας, έβλεπα,  από τα σύνορα ακόμα με τους ειδικούς ελέγχους και το κακό οδικό δίκτυο στη συνέχεια, τη μεγάλη διαφορά με τις λοιπές  κεντροευρωπαϊκές χώρες. Ίσως σ' αυτό να συντελούσε και η αναπόφευκτη άμεση σύγκριση με την Αυστρία που μόλις είχα περάσει. Οι άνθρωποι, στις πόλεις που περνούσα, έδειχναν ''ευρωπαϊκά''  ευγενείς και πολιτισμένοι, αλλά κάτι τους έλλειπε. Όλα είχαν  μια μικρή διαφορά,  προς τα κάτω ή μάλλον, προς τα πίσω.

       Περίμενα να γνωρίσω καλύτερα τη χώρα και τους ανθρώπους της πριν καταλήξω σε συμπεράσματα. Καθημερινή μου, σχεδόν, διαπίστωση αποτελούσε ο πολιτισμός τους από τη μια, τη θετική πλευρά  και μια γενικότερη αδράνεια  από την άλλη. Σαν ένα άλογο καλής ράτσας και σε καλή φόρμα, που ο αναβάτης του δεν το άφηνε να ''πάρει κεφάλι''. Έβλεπες κάτι που δεν περίμενες ποτέ να συμβαίνει σε ένα  τόσο ''ανεπτυγμένο'' λαό. Υπήρχαν σχεδόν τα πάντα, αλλά έλλειπαν τα βασικά. Υπήρχαν σχεδόν όλες οι υποδομές αλλά υστερούσαν σε ποιότητα και επάρκεια ,ενώ, επαναλαμβάνω, το ένοιωθες, ότι βρισκόσουν σε μια χώρα ξεχωριστή και ευρωπαϊκή. Το ''σύστημα'' προφανώς  ήταν που έκανε τη διαφορά και κυρίως η νοοτροπία '' της ήσσονος προσπάθειας'' που είχε περάσει στον κόσμο, από τον οποίο είχε αφαιρεθεί η ιδιωτική πρωτοβουλία, που βοηθά την ανάπτυξη και τη δημιουργία των λαών. Είχε προδιαγραφεί και ίσως προαποφασισθεί ποιοί και με ποιό τρόπο μπορούν και σε ποιό βαθμό να προχωρήσουν και ποιοί όχι. Ήταν χαρακτηριστική η απάντηση μιας σεβάσμιας κυρίας που έμενε στη γειτονιά και η οποία,  είχε πολύ καλή οικονομική κατάσταση και ακόμη καλύτερη κοινωνική , προ του καθεστώτος. Την είχα ρωτήσει , λοιπόν, πώς της φαίνεται αυτή η εξέλιξη στη ζωή της, από τα ψηλά στα χαμηλά και η απάντησή της με προβλημάτισε πάρα πολύ. Στην αρχή, μου είπε ,εμείς οι πιο εύποροι, αντιδράσαμε  για την υποχρεωτική αλλαγή που μας επιβλήθηκε και την κρατικοποίηση κάθε ιδιοκτησίας . Τώρα όμως, που είμαι ηλικιωμένη και έχω μείνει μόνη, δεν με απασχολεί πια, γιατί σχεδόν δεν το καταλαβαίνουμε, αφού όλοι σχεδόν  βιώνουμε την ίδια μίζερη κατάσταση , ενώ οι λίγοι και εκλεκτοί του Κόμματος, ζουν με το δικό τους τρόπο  αλλά και δικό τους μέρος και σχεδόν δεν τους βλέπουμε.

       Την υστέρηση αυτή , τη  διαπίστωνες  ακόμα και όταν ζητούσες κρέας στα κοινά κρεοπωλεία και  έπαιρνες την απάντηση , για τα περισσότερα είδη του,  ’’NEMAME’’, που σήμαινε δεν έχουμε, αλλά εννοούσαν μας τελείωσε. Γιατί όλα τελείωναν γρήγορα, λόγω ανεπάρκειας και κακού προγραμματισμού. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, συναντούσες ατέλειωτες ουρές σε καταστήματα ειδών πρώτης ανάγκης. Έβλεπες ουρές να περικλείουν ολόκληρα τετράγωνα  ενώ οι αναμένοντες, προλάβαιναν να διαβάσουν ολόκληρο βιβλίο κατά την αναμονή τους. Αυτό τουλάχιστον είχε και τη θετική του πλευρά, τη μόρφωση. Σκεφθείτε όμως να  περιμένεις ατέλειωτα στην ουρά και όταν πλησίαζε η σειρά σου να ακούς την επωδό ''NEMAMΕ'.

Ένα χαρακτηριστικό δείγμα της στέρησης – λόγω ανεπάρκειας σε βασικά είδη διατροφής – ήταν  και αυτό με το ψωμί και μάλιστα το φρέσκο ψωμί. Περίμεναν όλοι στην ουρά να ξεφορτώσουν στα πολυκαταστήματα τροφίμων τον  ‘’επιούσιο άρτο’’, από τα κεντρικά κρατικά παρασκευαστήρια αρτοσκευασμάτων και στο τέλος κάποιοι άκουγαν το σύνηθες πια ’’ NEMAME ’’, μέχρι να φθάσει η νέα παραλαβή ή ν’ απευθυνθούν σε άλλο κατάστημα και να μπουν σε νέα ουρά.

Το περιστατικό αυτό μου θύμισε και μια τραγελαφική κατάσταση που συνέβη με την ευκαιρία ενός τελικού αγώνα μπάσκετ σε ευρωπαϊκή  διοργάνωση ανάμεσα σε μια τσεχοσλοβακική ομάδα και την Α Ε Κ .Όπως έγραφαν την επομένη του αγώνα όλες σχεδόν οι εφημερίδες, εκείνο που τους εντυπωσίασε στην Αθήνα, που σημειωτέον κέρδισε η Ελληνική ομάδα, ήταν ’’η μυρωδιά του φρέσκου ψωμιού που έσπαγε τις μύτες τους’’. Για τον αγώνα απλώς ψέλλιζαν ότι τον έχασαν για 10.000 Δολάρια , με τα οποία αντάλλαξαν την έδρα τέλεσης του αγώνα, αντί της Πράγας στην Αθήνα.  Έλεγαν ότι αντί της έδρας τους που θα είχαν καλ’υτερη τύχη, οδηγήθηκαν  στο ‘’Κολοσσαίο’’ , όπως αποκαλούσαν το κατάμεστο καλλιμάρμαρο των Αθηνών που τους δημιούργησε δέος.  Όσον αφορά τη χούντα και τα συνεπακόλουθα στην Ελλάδα,  δεν τους εντυπωσίασε αφού είχαν και οι ίδιοι μια άλλη παραλλαγή της.

       Η Πράγα ήταν ένα τρανό δείγμα των διακρίσεων των εκλεκτών του Κόμματος, αφού διέθεταν  χωριστό κρεοπωλείο και κατάστημα εφοδιασμού ειδικών προσώπων, με εκλεκτά  προϊόντα.  Αυτό ήταν κοινό μυστικό στις ξένες Αποστολές, που με το σχετικό ‘’δωράκι’’, εξασφάλιζαν  αντίστοιχης ποιότητας προϊόντα. Ακόμη και τα νοσοκομεία τους ήσαν διαφορετικά, κάτω από την κάλυψη ''στρατιωτικό'', '' κυβερνητικό '' κλπ., αλλά αποκλειστικά για τα μέλη του Κόμματος, που έλεγχε τα πάντα. [ Ίσως ανάλογες σκέψεις βασανίζουν και το δικό μας ΚΚΕ και αναγκάζονται να διαφημίζουν αποτυχημένα καθεστώτα που τα ‘’αποτίναξαν’’ οι λαοί της Ανατολικής Ευρώπης, αλλά οι άνθρωποι δεν τους παίρνουν  στα  σοβαρά].

       Εκείνο πάντως που είχαν, σε επάρκεια και άριστη ποιότητα, ήταν οι καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και κυρίως οι μουσικές. Δεν γνωρίζω πόσες άλλες χώρες  διέθεταν τότε, κάτι ανάλογο με το [JARNI FESTIVAL], μια ανοιξιάτικη καλλιτεχνική -κυρίως μουσική- εκδήλωση που διαρκούσε τρεις πλήρεις μήνες και ζούσες τα σημαντικότερα παγκόσμια πρόσωπα και καλλιτεχνικά γεγονότα.

Μου άρεσε ανέκαθεν το λυρικό τραγούδι και η κλασική μουσική , αλλά στην Πράγα έγινα φανατικός λάτρης τους και το κυριότερο, έμαθα  να διακρίνω το ποιοτικό από το μέτριο, που πολύ συχνά προσφέρεται. Δεν θέλω να αναφερθώ αναλυτικά σε ονόματα διασημοτήτων του είδους  [Ρουμπινστάιν, Μπερνστάιν, Όιστραχ, μπαλέτα μπολσόι και συγκροτήματα  που κατέκλυζαν την Πράγα,] όλα αυτά τα χρόνια που έζησα εκεί. Το ίδιο ισχύει και για τις τόσες άλλες, παράλληλες εκδηλώσεις , που ευτύχησα να απολαύσω στο Εθνικό τους Θέατρο, στο θέατρο  SMETANA και αλλαχού. Είχα γίνει και μέλος των [μελομάν], που προμηθευόμουν θαυμάσιες και σπάνιες επανεκδόσεις εγγραφών  κλασικών αριστουργημάτων Όπερας, που εκδίδονταν μόνο για περιορισμένο αριθμό ατόμων.

       Ευχαριστώ από καρδιάς την Τσεχοσλοβακία για τα όσα, τόσο απλόχερα μου πρόσφερε και ήσαν πάρα πολλά και πολύ σημαντικά αλλά και γι' αυτά που ήθελε - και το ένοιωθες ότι το ήθελε -  αλλά λόγω συστήματος, δεν μπορούσε  να προσφέρει πρώτα στους ντόπιους και μετά στους επισκέπτες της. Όσο κι αν είναι αδόκιμος ο όρος,  προσωπικά, νοιώθω γι' αυτή τη χώρα νοσταλγία, την αισθάνομαι σαν δεύτερη πατρίδα μου.  Θυμάμαι ανακοινώσεις στα ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα, ότι θα βγουν στην αγορά παρτίδες αντικειμένων κρυστάλλου που τους επιστράφηκαν, για διάφορους λόγους, από τις εξαγωγές τους.

Η πρώτη μου εγκατάσταση έγινε σ' ένα ξενοδοχείο, χαρακτηριστικό δείγμα της Σοβιετικής σοσιαλιστικής αρχιτεκτονικής. Ήταν  ένα τεράστιο ξενοδοχειακό συγκρότημα το INTERNATIONAL, με 14 ορόφους, θαυμάσιους κήπους και άλλα ''χλιδάτα'' βοηθήματα. Το συγκρότημα αυτό, τα Σαββατοκύριακα,  αποτελούσε ατραξιόν για ''οργανωμένες'' επισκέψεις κατοίκων της επαρχίας ,’’για να γνωρίσουν τα σοσιαλιστικά αγαθά που θα γεύονταν, μελλοντικά'' όλοι οι συμπολίτες τους. Στο ξενοδοχείο αυτό έμεινα περισσότερο από έξι μήνες, μέχρι να βρεθεί σπίτι  για τη μόνιμη εγκατάστασή μου. Συγχρόνως αποδείχτηκε ότι για μια ακόμα φορά το καθεστώς τους έλεγε ψέματα!!!

       Στην Τσεχοσλοβακία τότε, δεν υπήρχε  ατομική ιδιοκτησία και συνεπώς ήταν αδύνατη η ιδιωτική διάθεση σπιτιών με ενοίκιο. Την αποκλειστική αυτή δυνατότητα είχε η [SPRAVA SLUZBA],η κατ ευφημισμόν αποκαλούμενη ''Υπηρεσία Εξυπηρέτησης Διπλωματικού Σώματος'', που  στεγαζόταν στο υπόγειο του Υπουργείου Εξωτερικών, σε μια αίθουσα πραγματικό στολίδι όχι μόνο για τις σπάνιες τοιχογραφίες της αλλά και τις πανέμορφες υπαλλήλους της. Στην Υπηρεσία αυτή λοιπόν είχε εγκαίρως απευθυνθεί η Πρεσβεία μας, πολύ πριν την άφιξή μου στην Πράγα , ζητώντας σπίτι για τις ανάγκες των μελών της οικογένειάς μου, με  μόνο προσδιορισμό τον αριθμό των δωματίων.

      Μετά την παρέλευση εξαμήνου που βρισκόμουν στο ξενοδοχείο και τη δυσκολία που αντιμετώπιζα κυρίως, επειδή είχα ένα τρίχρονο παιδί που χρειαζόταν ασφαλώς διαφορετικό περιβάλλον, απευθύνθηκα προσωπικά, στην πιο πάνω Υπηρεσία. Μια ευειδέστατη κοπέλα, που  είχε χρεωθεί την προσωπική μου στέγαση , μου απάντησε , με πάρα πολλή ευγένεια,  ότι επί του παρόντος δεν υπάρχουν προς διάθεση σπίτια με τα δικά μου στοιχεία περιγραφής. Πράγματι, η Πρεσβεία μας είχε ζητήσει, αφού βέβαια είχε συνεννοηθεί μαζί μου, ένα διαμέρισμα  2-3 υπνοδωματίων χωρίς άλλες ιδιαίτερες απαιτήσεις. Παρ' όλα αυτά , κατά την αρμόδια υπάλληλο, το αίτημα μου δεν μπορούσε να ικανοποιηθεί σε προβλεπτό χρόνο , αφού έπρεπε να περιμένουμε μέχρι να αδειάσει ένα ανάλογο σπίτι από άλλον  ξένο,  που θα αποχωρούσε οριστικά, αν και η συνήθης πρακτική ήταν να το κρατούν για τον αντικαταστάτη.

       Στην προσπάθειά  μου να ''παζαρέψω'' κάποια διαφορετική δυνατότητα εξυπηρέτησης  και επικαλούμενος το τρίχρονο παιδί μου, συγκατένευσα στην πρότασή της να αλλάξω τις προδιαγραφές του ζητούμενου, αίροντας τον περιορισμό των δωματίων.

‘Έτσι  λοιπόν, με τη νέα περιγραφή του αιτούμενου σπιτιού και υπό την έμπνευση του γνωστού διηγήματος του Ρώσου συγγραφέα Παντελεήμων Ρομανόφ ‘’για τρία ζευγάρια  μεταξωτές κάλτσες’’, φρόντισα σ’ ένα ταξίδι μου στη Βιέννη να εφοδιασθώ με μια όμορφη μεταξωτή μπλούζα και ένα εκλεκτό παρισινό καλλυντικό προϊόν. Το βιβλίο αυτό του Ρώσου και κομμουνιστή συγγραφέα, οφείλουν να το διαβάσουν όλοι που διαφημίζουν ολοκληρωτικά καθεστώτα που έχουν απορριφθεί από τους λαούς που τα έζησαν. Πολύ σύντομα –μπορεί και συμπτωματικά- μου παραδόθηκαν τα κλειδιά ενός αρχοντικού που καταλάμβανε ολόκληρο τον τρίτο όροφο μιας μεγάλης τριπλοκατοικίας, στην οδό RUZOVA αριθμός 7, έναντι της εισόδου μιας Τράπεζας, 100 μόλις μέτρα από την κεντρική και ιστορική πλατεία του Αγίου και Προστάτη της Πράγας VACLAV. Είναι αυτή η πλατεία στην οποία αυτοπυρπολήθηκε ο φοιτητής JAN PALACH,διαμαρτυρόμενος για τη Ρωσική εισβολή.

     Το σπίτι, αν και λιγάκι ασυντήρητο, ήταν ένα πραγματικό οχυρό  με τοίχους  πάχους ενός μέτρου, με  έγχρωμα βιτρό στα αμέτρητα  υπερμεγέθη παράθυρά του και δυο τεράστιους χώρους υποδοχής με εσωτερική επένδυση  με ξύλο καρυδιάς. Ήταν ένα σπίτι [ πέραν των 300 τετραγωνικών μέτρων] που ξεπερνούσε κατά πολύ τις στεγαστικές ανάγκες μου και  επί πλέον απαιτούσε  την προκαταβολή του ετήσιου ενοικίου ,στην αρχή κάθε χρόνου.  Δεν είχα όμως άλλη επιλογή  και για να μην αθετήσω  το λόγο μου, το αποδέχθηκα. Μετά την οριστική μου αποχώρηση, το κράτησε για τις υπηρεσιακές ανάγκες του Γραφείου του ο νέος Εμπορικός  Ακόλουθος, αλλά  αργότερα το εγκατέλειψαν για οικονομικούς κυρίως λόγους. Το Γραφείο Εξυπηρέτησης ζητούσε  πλέον τα χρήματα σε συνάλλαγμα και ήταν ασύμφορο, αφού οι τράπεζές τους   πριμοδοτούσαν 100% τη μετατροπή συναλλάγματος σε ντόπιο νόμισμα.

  Αυτά για την ώρα, διότι στο θέμα του σπιτιού αυτού θα επανέλθουμε σε επόμενο κεφάλαιο ,που αναφέρεται στα γεγονότα του 1968 [ Άνοιξη της Πράγας – Ντούμπτσεκ].

       Επιστρέφοντας από, ένα από τα αμέτρητα ταξίδια μου στη Βιέννη για υπηρεσιακούς λόγους - μεταφορά διπλωματικού σάκου - το πρωί της 21ης Απριλίου του 1967, αντιμετώπισα μια εντελώς διαφορετική στάση από τον υπεύθυνο Αυστριακό τελωνειακό υπάλληλο, κατά την έξοδό μου από τη χώρα του. Με τα πολλά ταξίδια μου στην Αυστρία, είχαμε γίνει πολύ γνώριμοι και χαιρετούσαμε ο ένας τον άλλο , με κάποια ιδιαίτερη θέρμη. Αυτή τη φορά όμως, με  κακή διάθεση μου ανταπέδωσε τον χαιρετισμό, ’’πετώντας'' και ένα απροσδιόριστο '' φασίστ '' ή κάτι σχετικό. Επειδή το εξέλαβα σαν αστείο , του χαμογέλασα συγκαταβατικά και συνέχισα το οδικό ταξίδι μου για την Πράγα, από την οποία με χώριζαν, με το οδικό δίκτυο της εποχής, 3 με 4 ώρες οδήγησης.

Στη διαδρομή δεν μπόρεσα να σκεφθώ κάποιο λόγο για τη στάση του, αλλά με προβλημάτισε η λέξη που άκουσα ή τουλάχιστον   που νόμιζα ότι άκουσα. Και πάλι δεν έδωσα  σημασία, αφού δεν εύρισκα αιτιολογία για κάτι τέτοιο και μάλιστα από Αυστριακό!!!

       Την απάντηση στην απορία μου πήρα όταν έφθασα στην Πρεσβεία , την οποία βρήκα περικυκλωμένη από  500 τουλάχιστον Έλληνες [ οργανωμένα μέλη του ΚΚΕ]που ζούσαν στη χώρα, πολλούς από τους οποίους γνώριζα προσωπικά. Στο άκουσμα του συμβάντος, έμεινα άφωνος, συνειδητοποίησα δε το γεγονός ,όταν μπήκα στα Γραφεία  και μου επιβεβαίωσαν την είδηση οι, πέντε όλοι κι όλοι ,  συνάδελφοι, που αποτελούσαν το προσωπικό της.

Στο σημείο αυτό θα αναφερθώ σε μια ‘’τρελή’’ σύμπτωση, ότι το ίδιο κτήριο - στη γωνία των οδών Ισπανίας και Ελλάδας-  αποτέλεσε Πρεσβεία δύο δικτατοριών. Πριν από μας ήταν Πρεσβεία της Ισπανίας και μετά τη δικτατορία του Φράνκο μας το πούλησαν γιατί  έκλεισαν όλες οι Πρεσβείες τους στις χώρες της Ανατολικής  Ευρώπης.

    Σε καθημερινή βάση, έξω από την Πρεσβεία μας είχαμε συγκεντρώσεις και καμιά  φορά , πολυάριθμες και έντονες, ποτέ όμως ''επικίνδυνες'' για την ασφάλειά μας. ’Άλλωστε  και οι διαδηλωτές γνώριζαν ότι είμαστε τρεις κι ο κούκος ,  αλλά κυρίως ,  οι Τσέχοι αστυνομικοί δεν άφηναν περιθώρια  για έκτροπα σε βάρος μας. Η  Πρεσβεία μας , άλλωστε , δεν διέθετε Γραφεία Τύπου ή Στρατιωτικό, που , συνήθως, αποτελούσαν τα προπύργια της χούντας στο εξωτερικό. Εκείνοι πάντως που πρωτοστατούσαν σε φανατισμό και ακατονόμαστη φρασεολογία εναντίον μας ήταν οι αυτοαποκαλούμενοι  ’’Σλαβομακεδόνες’’. Θυμάμαι όταν – αργότερα – συνάντησα τυχαία εκτός  υπηρεσίας, έναν από αυτούς, Δικηγόρο στο επάγγελμα που είχε χάσει το  ένα του χέρι κατά τον εμφύλιο, προσπάθησε να με πείσει ότι αυτή έπρεπε να είναι η ’’γραμμή’’  κάθε Έλληνα κομμουνιστή , αφού το γειτονικό Κρατίδιο τους πρόσφερε συνδρομή και φιλοξενία στη διάρκεια αλλά και μετά τη λήξη του εμφυλίου, στη βάση κάποιας σχετικής συμφωνίας μεταξύ τους και των αποφάσεων των ‘’κομμουνιστικών διεθνών’’.

      Τη χούντα όμως και τις δολοπλοκίες της,  γνώρισα τον επόμενο χρόνο, όταν βρέθηκα υπηρεσιακά στην Ελληνική Πρεσβεία της Βόννης και ''απήλαυσα'' κυριολεκτικά το '' εθνοσωτήριο '' έργο της σε όλο το μεγαλείο του. Γι' αυτά όλα όμως, θα μιλήσουμε στο ειδικό  κεφάλαιο. Αναφέρω  πάντως εδώ,  μια άλλη περίπτωση, όταν  είχα μεταβεί στη Νυρεμβέργη για τυπικές σχολικές εξετάσεις της κόρης μου. Επειδή δεν υπήρχε Ελληνικό σχολείο στην Πράγα, παρακολουθούσε μαθήματα σε Γαλλικό Σχολείο και από δική μου υπερβολή, είχα ζητήσει από  τη Διεύθυνση Ελληνικών Σχολείων της Γερμανίας,  τον έλεγχο της προόδου της  από την ‘’κατ’ οίκον διδασκαλία ’’, στη Β΄τάξη του Δημοτικού. Μας παρέπεμψαν λοιπόν προς τούτο, στο Ελληνικό Σχολείο της Νυρεμβέργης. Όταν παρουσιασθήκαμε στο σχολείο, ένας από τους δασκάλους, αρμόδιος για το μάθημα της πατριδογνωσίας, επέμενε να απαντήσει  ένα 7χρονο κοριτσάκι , ποιά ήταν τα μέλη της  ''Εθνικής Κυβέρνησης''. Ένας δεύτερος Δάσκαλος που άκουσε τη  συζήτηση, μας συνέστησε να επιστρέψουμε στην έδρα μας, αφού δεν χρειαζόταν εξέταση ούτε αντιστοίχιση γνώσεων .

      Στο μεταξύ, η εσωτερική κατάσταση στην Τσεχοσλοβακία και ιδιαίτερα στην πρωτεύουσά της, είχε γίνει πολύ έντονη και διαφορετική. Περιορίστηκε στο ελάχιστο η κομματική προβολή και αντ' αυτής άρχισαν να φαίνονται νέες τάσεις μιας κάποιας, έστω και υποτυπώδους ελευθερίας έκφρασης.

Ο λαός, άτακτα και χωρίς μεθοδεύσεις στην αρχή και  με κραυγαλέες μάλιστα υπερβολές, κατέβαινε καθημερινά στους δρόμους με διάφορα συνθήματα. Ήσαν όμως, όπως προείπα, τόσο ανοργάνωτα όλα αυτά, που ανάμεσα στα αιτήματα τους περιλαμβανόταν και  η ''κατάργηση'' της αστυνομίας και άλλων οργανωμένων Υπηρεσιών της χώρας.  Είχαν γεμίσει οι δρόμοι με τραπεζάκια που συγκέντρωναν υπογραφές για την κατάργηση των πάντων. Κάθε βράδυ, στις ατέλειωτες μπυραρίες της Πράγας, χάλαγε ο κόσμος από ζωηρές αλλά ειρηνικές ακόμα λαϊκές εκδηλώσεις. Ανάμεσα στους νέους, διέκρινε κανείς και τον   νέο Πρόεδρο της Χώρας. Στρατηγό  Svoboda.

       Μπροστά στον διαφαινόμενο κίνδυνο να εισχωρήσουν και ''προβοκατόρικα'' στοιχεία και να μετατρέψουν τον ειρηνικό αυτό αγώνα σε μια ανεξέλεγκτη  και άναρχη διαδικασία, με άγνωστες συνέπειες, πήραν τον έλεγχο της κατάστασης κυβερνητικά και κυρίως κομματικά στελέχη  και έδωσαν κρατική και οργανωμένη πλέον μορφή στις διεκδικήσεις τους. Ζητούσαν λοιπόν ελευθερία έκφρασης και δράσης και απαιτούσαν, η χώρα τους να αποκτήσει και ουσιαστική κρατική οντότητα και αυτοτέλεια, στα πλαίσια πάντα του ''σοσιαλιστικού στρατοπέδου’’.

Εδώ πλέον αναδεικνύεται και η νέα πολιτική μορφή της χώρας, ο DUBCEK. Ένας Σοβιετο-σπουδαγμένος κομματικά πολιτικός με αγνές και πολύ καθαρές προθέσεις, που διεκδίκησε ευθαρσώς την ανεξαρτησία της χώρας του από εξωτερικούς ''προστάτες'' και το δικαίωμά της να αποφασίζει γι’ αυτήν ο λαός της . Προσπαθούσαν  να κρατήσουν κάτω από τον έλεγχό τους την όλη κατάσταση για να μην προκαλέσουν  την μεγάλη προστάτιδα , αλλά κυρίως  ν’  απομακρύνουν ενδεχόμενες εσωτερικές τάσεις  προς άλλες κατευθύνσεις. Τη θέση του νέου ηγέτη της  '' Άνοιξης της Πράγας'', άρχισαν να στηρίζουν και άλλοι  σημαντικοί πολιτικοί  και κομματικοί παράγοντες της χώρας, με κυριότερο τον Στρατηγό SVOBODA, που αργότερα έγινε Πρόεδρος της Τσεχοσλοβακίας. Πρόκειται για την ηρωικότερη μορφή  της Χώρας κατά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο. Επικεφαλής μιας Σλοβακικής Ταξιαρχίας ,έσπευσε να πολεμήσει  στο πλευρό της Ρωσίας, κατά τη γερμανική επίθεση εναντίον της. Αυτό αποτελούσε και μια εγγύηση προς τους Σοβιετικούς,  ότι με  την παρουσία του ξεκαθάριζε  το τοπίο και δεν μπορούσαν να  παρερμηνευθούν οι προθέσεις τους. 

Παράλληλα,  έδιναν και μια απάντηση στην προπαγάνδα του Συμφώνου Βαρσοβίας, ότι είχαν συμφωνήσει με τους Αμερικανούς για  προσχώρηση στη Δυτική συμμαχία, στρατεύματα της οποίας, δήθεν, βρίσκονταν ήδη στη Χώρα. Η  προπαγάνδα σε τέτοιες καταστάσεις διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και σ’ αυτό το ρόλο στηρίχτηκε και η προσπάθεια των  στρατευμάτων εισβολής να πείσουν τη Διεθνή Κοινή Γνώμη ότι ήρθαν ύστερα από πρόσκληση των Τσεχοσλοβάκων να αντιμετωπίσουν ‘’τις δυτικές στρατιωτικές δυνάμεις εισβολής’’.                                                                                                                       

 

Β] Πράγα – Βόννη – Πράγα [μια παρένθεση]     

           ---------------------------------------------

              

          Με την κατάσταση στην Πράγα να μην αποκλείει και ακραίες ακόμα εξελίξεις και τη δική μου ζωή να έχει στρώσει επαγγελματικά και οικογενειακά, απολάμβανα  τις ομορφιές της χώρας, όταν έφθασε  μια νέα τηλεγραφική διαταγή από το Υπουργείο Εξωτερικών που με καλούσε να μεταβώ άμεσα στη Ελληνική Πρεσβεία της Βόννης [δεύτερη μετάθεση στην ίδια πόλη], σε αμοιβαία αντικατάσταση εκεί υπηρετούντος συναδέλφου. Την μετάθεση αυτή δεν την είχα ζητήσει εγώ ούτε όμως εκείνος,  ο οποίος μάλιστα , δεν επιθυμούσε να υπηρετήσει σε '' χώρα του υπαρκτού σοσιαλισμού’’  όπως μου διαμήνυσε. Μου πρόσθεσε δε ότι δεν θα γίνει αυτή η αντικατάσταση και να φροντίσω για τα δικά μου.

Είναι αλήθεια ότι αυτή η αμοιβαία μετάθεση αποτελούσε από τη φύση της ‘’μέγιστο παραλογισμό’’ αφού αποσκοπούσε σε τιμωρία συναδέλφου ως χουντικού ΣΤΗ ΔΙΆΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΧΟΥΝΤΑΣ [Άνοιξη του 1968]. Τηλεφώνησα στον γνωστό μου Προσωπάρχη ΤΟΥ ΥΠΕΞ και μου επιβεβαίωσε το γεγονός και ότι η επιλογή μου οφείλετο στην εμπιστοσύνη στο πρόσωπό μου.  Μάζεψα  τα υπάρχοντά μου τα οποία  έστειλα σιδηροδρομικώς  στη Βόννη και την επομένη με τη σύζυγο και την 5χρονη κόρη μου θα μετέβαινα και εγώ οδικώς. Με δεδομένο ότι είχα ‘’προπληρώσει’’ το ενοίκιο του έτους για ολόκληρο το 1968, σκέφθηκα να διευκολύνω έναν νεοαφιχθέντα Εμπορικό Ακόλουθο , στον οποίο το διέθεσα δωρεάν ‘’μέχρι να επιστρέψω’’ ,που το θεωρούσα απολύτως βέβαιο, βλέποντας όσα συμβαίνουν και θα επακολουθήσουν στην Πράγα και έχοντας  πολύ άσχημες πληροφορίες για τα διαδραματιζόμενα στη Βόννη.

Στη Βόννη, όταν ρώτησα τον Πρέσβη Αλέξη Κύρου αν πρέπει να παραλάβω την οικοσκευή από τον σταθμό, πήρα την απάντηση ότι πρέπει να το κάνω αμέσως και ότι εγώ θα μείνω και θα φύγει ο άλλος, κάτι που δεν ήθελα ούτε εγώ. Ο άλλος όμως μου επαναλάμβανε φιλικά να μην το κάνω, δανείζοντάς μου τηλεόραση και είδη νοικοκυριού, αφού εν τω μεταξύ είχα ενοικιάσει ένα επιπλωμένο διαμέρισμα σε γειτονικό χωριό. Εν τω μεταξύ πλήρωνα από την τσέπη μου τα φύλαχτρα της οικοσκευής μου, με διπλασιασμό του ποσού για κάθε επόμενο μήνα. Βεβαίως είχα προπληρώσει και το ενοίκιο του σπιτιού στην Πράγα για ολόκληρο το χρόνο.

Στις ελληνικές  υπηρεσίες της Βόννης τον πρώτο λόγο είχε ο Στρατιωτικός Ακόλουθος , φίλος και συμμαθητής στη Σχολή Ευελπίδων του δικτάτορα Παπαδόπουλου. Σε καθημερινή βάση  συνέβαιναν επεισόδια άμεσου  ή έμμεσου ξυλοδαρμού Ελλήνων υπαλλήλων των πολυάριθμων ελληνικών υπηρεσιών στη Γερμανία. Ο έμμεσος πρόβλεπε κλήση στην Αθήνα και αφού τους ξυλοφόρτωναν  στο ΕΑΤ-ΕΣΑ, τους έστελναν πίσω σαν βρεγμένες γάτες. Από το μέτρο αυτό δεν ξέφυγε ούτε ο Αρχιμανδρίτης Κοντομέρκος, που κατηγόρησαν ότι έκρυβε  κομμουνιστικά έντυπα στην Αγία Τράπεζα. Στη Γερμανία την εποχή εκείνη κυκλοφορούσε και γνωστότατος και σπουδαίος Έλληνας κομφερανσιέ, που είχα γνωρίσει ως κομμουνιστή και είχε εξελιχθεί σε βίαιο διαφημιστή της χούντας με έντονη προσωπική δραστηριότητα.

       Ο πρέσβης μου, προς τον οποίο απευθυνόμουν κατά καιρούς για την  παράλογη αυτή εξέλιξη, με διαβεβαίωνε ότι ''θα φύγει αυτός  και εσύ θα μείνεις''. Αυτό επαναλήφθηκε πολλές φορές αλλά, ενώ έμενα εγώ χωρίς να το επιθυμώ, έμενε και ''ο άλλος'', με τον οποίο, σημειωτέον , διατηρούσα άριστες σχέσεις και έκανα καθημερινά παρέα μαζί του.

      Στις συζητήσεις που κάναμε με τον συνάδελφο, μου εξήγησε ότι σε κάποια φάση της υπηρεσίας  του  στην Πρεσβεία της Βόννης, είχε κατηγορηθεί από το εκεί στρατιωτικό Γραφείο, ''ότι έδινε απόρρητες υπηρεσιακές πληροφορίες στον Παύλο Μπακογιάννη '' που εργαζόταν σε γερμανικά κανάλια και στην   προσπάθειά του να απαγκιστρωθεί από αυτή την κατάσταση, δέχθηκε να παίξει το παιχνίδι των στρατιωτικών. Δεν μπορώ να επιβεβαιώσω ή να διαψεύσω αυτή την εκδοχή, είμαι όμως σε θέση να γνωρίζω ότι στη Γερμανία και ειδικότερα στη Βόννη, εκείνη την περίοδο συνέβαιναν σημεία και τέρατα. Άνθρωποι της χούντας χρησιμοποιούσαν κάθε είδους βία.

          Σε μια ανώμαλη περίοδο πολλά μπορούν να συμβούν, ποτέ όμως δεν περιμένεις ότι θα έρθει και η δική σου σειρά. Ένα βράδυ λοιπόν, όπως γινόταν συχνά τελευταία, μου πρότεινε ο συνάδελφος  - που κλήθηκα να  αντικαταστήσω - να πάμε στο γειτονικό ΒΑD GOTESBERG[ 60 χιλιόμετρα από τη Βόννη] με τις γυναίκες μας , σε ένα καφέ και να παίξουμε και μίνι γκολφ, που του είχα  κάποτε εκμυστηρευθεί ότι μου άρεσε. Πήγαμε πράγματι στο καφέ - εκείνος με την γυναίκα του και εγώ με τη γυναίκα και την πεντάχρονη κόρη μου - αλλά μείναμε στο εσωτερικό του καταστήματος, αφού μια ξαφνική καταιγίδα δεν μας επέτρεψε να βγούμε έξω. Όταν κάποια στιγμή ξάνοιξε ο καιρός, δέχθηκα την πρότασή του και τον ακολούθησα στο γήπεδο του γκολφ, στο πίσω μέρος  του καταστήματος.

       Εκεί, όλως τυχαίως, όπως μου εξηγήθηκε, ήταν και ο στρατιωτικός μας Ακόλουθος, φίλος και συμμαθητής του Γ. Παπαδόπουλου,  όπως  ο ίδιος μου δήλωσε, καθώς και κάποιοι συνεργάτες του. Αμέσως μετά τις τυπικές συστάσεις και χωρίς να κρατηθούν καν  τα προσχήματα και να  παίξουμε έστω την πρώτη  ‘’τρύπα’’, μου δηλώθηκαν, με σοβαρό τόνο από τον Στρατιωτικό  Ακόλουθο τα εξής.'' Είναι επιθυμία μας  να ενημερωνόμαστε για το περιεχόμενο όλων των  τηλεγραφημάτων της Πρεσβείας και παράλληλα να μην κυκλοφορούν  εκεί  τα δικά μας τηλεγραφήματα''. Σημειώνω  εδώ ότι,  ως υπεύθυνος των τηλεπικοινωνιών,  διαχειριζόμουν το σύνολο της απόρρητης  αλληλογραφίας, αμφοτέρων των Υπηρεσιών   προς το ΥΠΕΞ και την ΚΥΠ  αντίστοιχα. Του απάντησα λοιπόν ότι είμαι υπάλληλος της Πρεσβείας και  εκτελώ απλώς εντολές. Σε κάθε περίπτωση , πάντως, ‘’θα αναφέρω τα διαμειφθέντα στον Πρέσβη μου για να αποφασίσει επ' αυτού’’.

        Φαίνεται ότι η απάντησή μου δεν άρεσε στον συνομιλητή μου και με διέκοψε,  λέγοντας,  να μην κάνω εγώ τίποτα αλλά θα το φροντίσει ο ίδιος. Την επομένη πάντως ενημέρωσα αναλυτικά τον Πρέσβη και του επανέφερα το ερώτημα τι θα γίνει επί τέλους με την περίπτωση μου, που  είχε αρχίσει να με επιβαρύνει και οικονομικά , αφού τα φύλαχτρα της οικοσκευής μου  στο γερμανικό τελωνείο είχαν ήδη αυξηθεί σημαντικά. Η απάντησή του ήταν και πάλι στερεότυπη.... μα θα φύγει ο άλλος.

       Δηλώνω όμως  ότι,  μετά την πιο πάνω συνάντηση μου με τον Στρατιωτικό Ακόλουθο και τα όσα ειπώθηκαν εκατέρωθεν,  δεν είχα εκ μέρους του καμία απολύτως ενόχληση, για το υπόλοιπο διάστημα που έμεινα στη Βόννη, ούτε με συνόδευσε οποιαδήποτε συνέπεια στην μετέπειτα υπηρεσιακή μου δραστηριότητα. Παραμένει όμως, ακόμα, η απορία μου , αν η ''τυχαία'' συνάντηση μας , δεκάδες χιλιόμετρα μακριά από  την έδρα μας, είχε γίνει με τη σύμφωνη γνώμη του συναδέλφου , που ο ίδιος αρνιόταν κατηγορηματικά ή απλώς του υπέκλεψαν τις σχετικές πληροφορίες για την εκεί συνάντησή μας.  Για την ιστορία αναφέρω ότι με τον συνάδελφο [που στην Πρεσβεία Βόννης είχε  μπει σε καραντίνα] διατηρήσαμε καλές σχέσεις μέχρι και τη συνταξιοδότησή  μου  και τον  πρόωρο θάνατό του.

       Λίγες μέρες αργότερα, έφθασε ένα προσωπικό τηλεγράφημα του τότε Υπουργού Εξωτερικών  Πιπινέλη προς τον Πρέσβη , με το οποίο τον παρακαλούσε να παρατείνει την παραμονή του στη Βόννη για έξι ακόμα μήνες, αφού είχε 44 σχεδόν χρόνια υπηρεσίας και τον κρατούσαν  με ανανεούμενες  συμβάσεις, λόγω των υψηλών του γνωριμιών  στη Γερμανία.

        Δίνοντας του το τηλεγράφημα, τον ρώτησα αν θα αποδεχθεί το αίτημα για παράταση της παραμονής του και σε αρνητική περίπτωση, τι νομίζει ότι θα γίνει με μένα. Θα μείνω , που με τις κρατούσες συνθήκες δεν το επιθυμώ ή θα μείνει ο ''άλλος'', όπως συνήθιζε να τον αποκαλεί;

       Αντί άλλης απάντησης, πήρε ένα φύλλο χαρτιού και συνέταξε ένα τηλεγράφημα. Αφού το ξαναδιάβασε,  μου είπε να το στείλω αμέσως. 'Ήταν η  απάντηση στο τηλεγράφημα του  Παν. Πιπινέλη που έλεγε: ''Διαπιστώσας ότι θέμα  [ ανέφερε το όνομα του [άλλου]  [κατέστη εθνικό, παρεκάλεσα κ. Ταρνανά επιστρέψει στην προηγούμενη θέση του, υποβάλλω δε άμα την παραίτησή μου''.

       Το δραματικό στην ιστορία του λαμπρού αυτού διπλωμάτη και ανθρώπου  είναι ότι, λίγο αργότερα,  εγκατέλειψε όχι μόνο τη Βόννη, αλλά και την ίδια τη  ζωή, αφού υπέστη ανακοπή κατά την επιστροφή του στην Ελλάδα

       Εγώ, συμφωνούντος και του Υπουργείου Εξωτερικών, εξόφλησα εξ ιδίων τα φύλαχτρα της οικοσκευής μου και έδωσα εντολή , στις αρχές Αυγούστου 1968 , να την  επιστρέψουν  στην Πράγα, όπου έφθασα   με την οικογένειά μου, οδικώς.

 

 

      Β2] Λήξη της παρένθεσης - Επιστροφή στην Πράγα.

      Την επόμενη μέρα που επανήλθα στο γραφείο μου στην Πράγα, συνάντησα τον Εμπορικό Ακόλουθα που πριν τρεις μήνες  του είχα εμπιστευθεί τα κλειδιά του σπιτιού μου, για να το χρησιμοποιεί όσο καιρό εγώ θα λείπω και τον παρακάλεσα να πάρει τα πράγματα του , που εν τω μεταξύ και  χωρίς τη συγκατάθεσή μου,  είχε  μεταφέρει σ’ αυτό. Η απάντησή του, που  μου θύμισε το σχετικό απόφθεγμα περί  ευεργεσίας και  αγνωμοσύνης , ήταν αρνητική , με την αιτιολογία ότι δεν είχε ακόμα βρει δικό του σπίτι και ότι είχε προβλήματα με το στομάχι του και έπρεπε να τρώει  σπιτικό φαγητό. Αγνόησε ,δηλαδή, ότι το σπίτι μου ανήκει  για πέντε χρόνια , όπως προβλέπει το συμβόλαιο, ότι είχα προπληρώσει το ενοίκιο ολόκληρης της χρονιάς και  ότι είχα ένα μικρό παιδί 5  ετών. Προσωρινά και μέχρι να φθάσει η οικοσκευή μου από τη Βόννη, με δυσκολία κατάφερα να βρω ένα δωμάτιο  στο  μικρό ξενοδοχείο CENTRUM, έναντι των γραφείων της εφημερίδας του Κόμματος RUDE PRAVO  [ το Κόκκινο Δίκαιο].

      Στο μεταξύ, η κατάσταση στη χώρα είχε γίνει έκρυθμη, με τα στρατεύματα του Συμφώνου Βαρσοβίας να εκτελούν ασκήσεις στο σύνολο της επικράτειας και τις πληροφορίες  για δυναμικές εξελίξεις να διαδέχονται η μια την άλλη.

      Η χώρα, που εν τω μεταξύ φιλοξενούσε  εκατομμύρια ευρωπαίους τουρίστες, σε τίποτα πια δεν θύμιζε εκείνη που είχα αφήσει, φεύγοντας για τη Βόννη, εκτός από τις  συνεχιζόμενες συγκεντρώσεις, κατά των ασκήσεων των ξένων στρατευμάτων  και την επίκληση του δικαιώματός τους για αυτοδιάθεση. Απαιτούσαν επίσης να κρατούν το κάρβουνο εξόρυξής τους, το οποίο έπαιρναν οι Ρώσοι για τις βιομηχανικές ανάγκες τους και τους έστελναν καρβουνόσκονη για θέρμανση .Μέσα σ' αυτόν τον ορυμαγδό των εξελίξεων, δέχθηκα  ένα τηλεφώνημα,  ενωρίς το πρωί, από τον φίλο Γραμματέα της Πρεσβείας,  που  διέμενε  στην ανατολική πλευρά  της Πράγας, που  με ενημέρωνε ότι ’’βλέπει μια τεράστια φάλαγγα αρμάτων μάχης να κινείται προς το κέντρο της πόλης’’. Συμφωνήσαμε να πάρουμε ό,τι πιο αναγκαίο για τις πρώτες κρίσιμες ώρες και να βρεθούμε στο κτίριο της Πρεσβείας, που αποτελούσε ,εκτός των Γραφείων, και Πρεσβευτική κατοικία.

      Εκεί λοιπόν βρεθήκαμε όλοι οι υπάλληλοι της Πρεσβείας με τις οικογένειές μας, μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση. Μαζί μας βρέθηκε και μια Γαλλίδα δημοσιογράφος, που στην προσπάθειά της να πάει στον Ραδιοτηλεοπτικό σταθμό , που βρισκόταν  περί τα 200 μέτρα από την πρεσβεία μας, εμποδίστηκε από τα ρωσικά στρατεύματα που τον είχαν ήδη καταλάβει και εγκλωβίστηκε στην περιοχή μας.

      Αφού μέχρι το βράδυ είχε φανεί ότι η πόλη ήταν υπό τον έλεγχο των ξένων στρατευμάτων και  δεν αναμένονταν άμεσες εξελίξεις, μαζί με τον Πρέσβη συνοδεύσαμε  την ξένη δημοσιογράφο  στη Γαλλική Πρεσβεία και τα μέλη των οικογενειών μας στους χώρους διαμονής τους. Την επόμενη μέρα, άρχισαν οι πρώτες αντιδράσεις των ελάχιστα οργανωμένων ντόπιων, με κάποια μικροσαμποτάζ και  τη ρίψη προκηρύξεων κατά της εισβολής και κυρίως εναντίον των χωρών που την αναγνώρισαν.

 Η έκπληξή μου ήταν μεγάλη όταν, επιστρέφοντας   για το μεσημεριανό γεύμα, είδα τη γυναίκα μου με τις αποσκευές έξω από το ξενοδοχείο και τη μικρή μου κόρη  να κλαίει γοερά, ενώ απέναντι, σε απόσταση μικρότερη των 10 μέτρων ,είχε ήδη εγκατασταθεί το ρωσικό στρατηγείο των επιχειρήσεων. Στην ερώτησή μου γιατί βρίσκονται στο δρόμο δεν μου έδωσαν πειστική εξήγηση και αυτή την αναζήτησα ευθύς αμέσως από τη Διεύθυνση του Ξενοδοχείου.

       Αντί οποιασδήποτε  δικαιολογίας και απερίφραστα,  αφού προηγουμένως με  ‘’στόλισαν ‘’ κατάλληλα με διάφορα κοσμητικά , μου έδειξαν μία από τις προκηρύξεις που κυκλοφορούσαν , που   έγραφε  ότι τη ρωσική εισβολή είχαν  αναγνωρίσει πρώτοι από όλους,  τα Κομμουνιστικά Κόμματα της Ελλάδας [ΚΚΕ] και της  Κύπρου [ΑΚΕΛ].

 Χρειάσθηκαν πολλές προσπάθειες για να πεισθούν ότι αυτό δεν αποτελούσε απόφαση του συνόλου του Ελληνικού λαού και κυρίως, ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα  δεν αποτελούσε την κυβερνώσα παράταξη στη χώρα μου, όπως στη δική τους. Έτσι λοιπόν, ξαναδέχθηκαν την οικογένειά μου στο ξενοδοχείο, χωρίς να είμαι απόλυτα βέβαιος ότι είχαν πεισθεί   από την επιχειρηματολογία μου.

       Με δεδομένα όλα τα ανωτέρω και φοβούμενος και μελλοντικές ανάλογες ενέργειες  από τους Τσέχους που εκδήλωναν παντοιοτρόπως την αντίθεσή τους στην επικρατούσα κατάσταση, κατέβαλα κάθε προσπάθεια να πείσω τον παράνομο και αυθαίρετο  κάτοχο της οικίας μου να διευκολύνει την επάνοδό μου σε αυτή, αφού δεν είχε κανένα δικαίωμα να με ταλαιπωρεί , σαν αντάλλαγμα , μάλιστα , της  δωρεάν εξυπηρέτησής του για τρείς ολόκληρους  μήνες.

       Και ενώ εγώ συνέχιζα τις προσπάθειές μου για το σπίτι, η εσωτερική κατάσταση στη χώρα είχε επιδεινωθεί επικίνδυνα. Η επίσημη ηγεσία της χώρας αρνιόταν να δεχθεί  τα ''τετελεσμένα''  και να παρουσιάσει  την όλη κατάσταση σαν μια προσπάθεια των σοβιετικών  να ''σώσουν τη χώρα''  από  δήθεν δυτικούς εισβολείς. Παράλληλα οι αντιδράσεις των αντιστασιακών έγιναν  εντονότερες και πιο επικίνδυνες. Πέραν της ηρωικής αυτοπυρπόλησης του φοιτητή  JAN PALACH για να αποτρέψει την απειλή καταστροφής του αγάλματος του Αγίου  VACLAV  που είχαν προσδέσει  σ' ένα άρμα μάχης τα στρατεύματα των εισβολέων, ακολούθησαν και άλλες έντονες εκδηλώσεις. Η κεντρική πλατεία είχε γεμίσει με χιλιάδες κεριά αναμμένα στη μνήμη του φοιτητή και ένα ατέλειωτο μοιρολόι αντηχούσε παντού. Δεν ήταν θρηνητικό αυτό το μοιρολόι, αλλά  μια υπόσχεση  αντοχής και καρτερικότητας  προς τον  χαμένο φοιτητή,  για τη δικαίωση της  θυσίας του.

 Όλες οι πινακίδες των δρόμων είχαν αφαιρεθεί και στη θέση τους είχαν τοποθετηθεί άλλες με βελάκια που έδειχναν ‘’προς Μόσχα 2.500 χιλιόμετρα’’. Το τελευταίο,  είχε σαν κύριο σκοπό να δυσχεράνει τον εντοπισμό των πατριωτών που είχαν αντιδράσει στην εισβολή και προσπαθούσαν να τους συλλάβουν. Μεταξύ αυτών  ήταν  και ο γνωστός  Ολυμπιονίκης  EMIL ZATOPEK, που είχε υπογράψει τη γνωστή κάρτα των  προσωπικοτήτων , με την  οποία καταδίκαζαν, σαν παράνομη και απάνθρωπη, την  εισβολή.

      Στο  μεταξύ,  στην  Τσεχοσλοβακία  είχαν εγκλωβισθεί  χιλιάδες ξένοι τουρίστες,  που δεν πρόλαβαν να φύγουν από τη  χώρα και σε βοήθειά τους έσπευσαν  αμέτρητα λεωφορεία του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού. Αυτό αποτέλεσε κι ένα ''τέχνασμα'' για τον Πρέσβη μου,  προς τον καταληψία του σπιτιού μου, ότι ενδεχομένως θα ακολουθούσαν πιο έντονα και επικίνδυνα γεγονότα με την αντίδραση του λαού, για όσους ξένους παραμείνουν. Χωρίς να το πολυσκεφθεί  και χωρίς την άδεια της Υπηρεσίας του, πήρε ένα από τα τελευταία λεωφορεία του Δ.Ε.Σ  και εγκατέλειψε οικογενειακώς την πόλη.

       Αφού τον ενημερώσαμε τηλεφωνικά, συγκροτήθηκε μια επιτροπή που κατέγραψε και συσκεύασε την οικοσκευή του, που αποθηκεύτηκε προσωρινά στους  ελεύθερους  χώρους που διέθετε  το σπίτι μου. Στο μεταξύ είχε φθάσει και η δική μου οικοσκευή και  ολοκληρώθηκε έτσι τελικά   η κανονική επανεγκατάσταση  της οικογενείας  μου.

      Ο ατυχής αυτός Εμπορικός Ακόλουθος, εγκατέλειψε την Πράγα από φόβο για τα γεγονότα αλλά η μοίρα του επιφύλασσε  ακόμα χειρότερα, αφού το  επόμενο πόστο του - στο οποίο  παρακαλούσε να αποσταλεί η οικοσκευή του- ήταν  η Βηρυτός, την πιο αιματηρή μάλιστα περίοδο του πολέμου της Μέσης Ανατολής. Δεν έμαθα νεώτερα του, πλην του γεγονότος ότι αργότερα είχε επιστρέψει οικογενειακώς στην Αθήνα, σώος και αβλαβής.

      Από εδώ και κάτω, θα ήταν πιο χρήσιμη η περιγραφή ενός πολεμικού ανταποκριτή, αφού γι' αυτό ακριβώς επρόκειτο. Οι Τσεχοσλοβάκοι αναζητούσαν  αφορμές να ξεσηκωθούν και να αντιπαρατεθούν -άοπλοι αυτοί απέναντι σε πάνοπλους εισβολείς- και η αφορμή βρέθηκε σ' έναν αγώνα χόκεϊ   επί πάγου μεταξύ Ρωσίας και Τσεχοσλοβακίας.

Την περίοδο αυτή λάβαινε χώρα, στη Σουηδία, ο τελικός του παγκοσμίου πρωταθλήματος. Το χόκεϊ  είναι το δημοφιλέστερο  άθλημα και για τις δυο χώρες,  το παρελθόν των αναμετρήσεων τους  όμως ευνοούσε τους Ρώσους. 

       Στη συνάντηση των προκριματικών μεταξύ των δύο ομάδων, επικράτησε, έστω και δύσκολα, η Τσεχοσλοβακία και αυτό αποτέλεσε ένα επί πλέον κίνητρο για τους  παίκτες να φθάσουν στον τελικό, στον  οποίο ,κατά κανόνα έφθαναν πάντα οι Ρώσοι. Με την ελπίδα ότι μπορούσε να πραγματοποιηθεί  αυτό τους το όνειρο, δεν γιόρτασαν πολύ έντονα αυτή τη  σημαντική , πάντως,  πρώτη νίκη τους.

      Όλοι, στη στρατοκρατούμενη Πράγα με τα άρματα μάχης και τους πάνοπλους στρατιώτες διάσπαρτους στους δρόμους, περίμεναν μόνο τον τελικό. Παρά το γεγονός  ότι η προϊστορία των αγώνων  τους με τους Ρώσους ήταν συντριπτικά σε βάρος τους, όλοι ζούσαν μ' αυτή την ελπίδα. Όλοι περίμεναν και το διαδήλωναν δυνατά προς κάθε κατεύθυνση, τον τελικό, σαν τον από μηχανής Θεό στις αρχαίες Ελληνικές τραγωδίες. Ήταν ο καταλύτης και η λύτρωση σε μια τιτάνια προσπάθεια να πουν κι αυτοί , οι άοπλοι και κατατρεγμένοι ,  τη δική τους άποψη, να ακουσθεί και η δική τους  φωνή στην υφήλιο, αφού  τον αγώνα μετάδιναν απευθείας όλα τα δίκτυα.

       Έφθασε η μέρα του τελικού και η μοίρα θέλησε να τους φέρει αντιπάλους με τους μέχρι πρότινος φίλους και κατά κανόνα νικητές των μεταξύ τους συναντήσεων.

       Μπορεί  η ιστορία, που βλέπει τα γεγονότα ψυχρά και αποστασιοποιημένα, ενώ ‘’καθεύδει’’ όταν διαδραματίζονται, να  θέλησε να αποκαταστήσει την τρωθείσα αντικειμενικότητά της ή να έφθασε η ώρα της μεγάλης ανατροπής της. Για τον ένα πάντως ή τον άλλο λόγο και  σε πείσμα των προγνωστικών και της προϊστορίας των αναμετρήσεών τους,  οι Τσεχοσλοβάκοι κέρδισαν  καθαρά και ακολούθησε το ''έλα να δεις''.

      Κατά την απονομή του επάθλου στους νικητές, ο αρχηγός της ομάδας, ο Σλοβάκος GOLONKA, σηκώνοντας  το κύπελλο δήλωσε ότι '' οι  γενναίες και τίμιες νίκες κερδίζονται χωρίς άρματα μάχης''. Το τι επακολούθησε δεν περιγράφεται.

      Χωρίς να πει κανείς τίποτα, έτσι απλά σαν ένα  ξέσπασμα ανάκτησης του  γοήτρου τους  από την εισβολή, όλοι - κυριολεκτικά -  οι κάτοικοι της Πράγας βρέθηκαν στην ιστορική πλατεία-δρόμο, του Αγίου και Προστάτη της πόλης τους, εκεί που άναβαν ακόμα τα χιλιάδες κεριά για το νεκρό αλλά όχι άδικα χαμένο φοιτητή PALACH. Βεβαίως εκεί βρέθηκα και εγώ οικογενειακώς, αγνοώντας τους παντοειδείς κινδύνους. Έγινε κυριολεκτικά το αδιαχώρητο και με μια φωνή βροντοφώναξαν συνθήματα για τη νίκη τους. Αυτή ήταν η μοναδική νίκη που η ιστορία θέλησε να τους χαρίσει, γιατί ως εκεί φθάνουν συνήθως οι παραχωρήσεις της στους μικρούς και τους αδύναμους. Αυτοί οι '' μικροί '' θέλησαν να δείξουν τη δική τους δύναμη και να αποκαταστήσουν την αξιοπρέπεια που τους  καταπάτησαν τα άρματα μάχης των εισβολέων. Το είχαν συνηθίσει άλλωστε, αφού η ανεξάρτητη δημοκρατία τους ελάχιστα υπήρξε ελεύθερη στο παρελθόν .

       Τα σοβιετικά άρματα μάχης και οι πάνοπλοι στρατιώτες άρχισαν να αποσύρονται διακριτικά και επί τέλους, οι Τσέχοι  ανακατέλαβαν την πλατεία τους. Όπως συμβαίνει συχνά σ' αυτές τις ανεξέλεγκτες πια εκδηλώσεις ,  που έχουν έντονο το στοιχείο της επανάστασης αλλά και της εκδίκησης, όλοι μαζί μ' ένα στόμα ,άρχισαν να ρίχνουν διάφορα αντισοβιετικά συνθήματα και στράφηκαν προς τα γειτονικά γραφεία της Ρωσικής Αεροπορικής Εταιρείας ΑΕROFLOT , που φρουρούσαν προφανώς πιστοί στη νέα κατάσταση Τσέχοι αστυνομικοί. Δεν έκαναν οι διαδηλωτές σχεδόν τίποτα αλλά υποχρέωσαν  ''σηκωτούς'' τους αστυνομικούς να καταστρέψουν οι ίδιοι οτιδήποτε ήταν ή έμοιαζε ρωσικό και τελείωσαν με το ξήλωμα - ένα προς ένα - των γραμμάτων της επιγραφής AEROFLOT. Έγιναν ακόμα πολλά  στη διάρκεια αυτής νύχτας , πάντα χωρίς αντίδραση από τα στρατεύματα εισβολής, απέναντι σε άοπλους πολίτες, που με τον τρόπο αυτό γιόρταζαν μια νίκη.

      Την επόμενη μέρα, βρέθηκα σε ένα βουλκανιζατέρ για να αλλάξω λάστιχα στο αυτοκίνητο μου και συζητώντας για τα γεγονότα δήλωσα έκπληκτος στον τεχνίτη, από τη γενναία και πανεθνική αυτή αντίδραση. Και εκείνος, Τσέχος και έμπειρος ανάλογων  προηγούμενων καταστάσεων, μου απάντησε.’’ Όλος αυτός ο κόσμος που είδες μπορεί αύριο να μεταστραφεί και να μην πιστεύεις στα μάτια σου’’.

Αποδείχτηκε δυστυχώς πως είχε  δίκιο αφού πολύ σύντομα, με τη συνεργασία των απαραίτητων  σε τέτοιες περιπτώσεις συνεργατών, δικαιώνονται ακόμα και οι εισβολείς. Τα πράγματα εξελίχθηκαν κάπως έτσι.

      Όταν η ρωσική παρουσία είχε γίνει λίγο διακριτική αλλά κυρίως όταν η αντίσταση  των Τσέχων πολιτών είχε αρχίσει να εντείνεται, σε σημείο μάλιστα να υπάρξουν αντιδράσεις και μεταξύ των σοβιετικών στρατιωτών [λέγεται ότι κάποιοι από αυτούς αυτοκτόνησαν από κρίση συνειδήσεων], επακολούθησε   η ‘’νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου’’ .

 Μέσα σε ένα απόγευμα , εξαφανίστηκαν όλα τα στρατεύματα από το έδαφος της χώρας. Και ενώ όλοι πίστευαν ότι επί τέλους κατάλαβαν το λάθος τους, τη νύχτα που ακολούθησε ''κατέβασαν'' στο πολιτικό αεροδρόμιο της Πράγας 500 άρματα μάχης και συγχρόνως έγινε μια ομαδική εισβολή , από όλα τα σημεία των συνόρων, νέων δυνάμεων και μάλιστα προερχόμενων από τις ασιατικές στέπες και όλες τις λοιπές χώρες του Συμφώνου Βαρσοβίας, ώστε να  δυσκολέψουν την συνεννόηση  με  τους σλαβόφωνους Τσεχοσλοβάκους. Η νύχτα αυτή, μέσα σε  ένα τρομερό καταιγισμό πυρών που νόμιζες ότι δεν θα επιζήσει κανείς , αποτέλεσε το τελικό πλήγμα στην ασταθή, όπως τελικά αποδείχτηκε, εθνική συνείδηση των Τσεχοσλοβάκων.

Έτσι λοιπόν,  δικαιώθηκε  και ο τεχνικός του βουλκανιζατέρ με τα λεγόμενα του ότι, η πρώτη και μοναδική Τσεχική Δημοκρατία, που κράτησε πολύ λίγο , δεν πρόλαβε να εδραιώσει την εθνική συνείδηση. Πριν  καν  προλάβει να γίνει κτήμα του λαού, καταλύθηκε με  εσωτερικό κυβερνητικό πραξικόπημα, όταν οι αντίπαλοι σοσιαλιστές που κλήθηκαν να στηρίξουν την Κυβέρνηση, την ίδια νύχτα της υπουργοποίησης τους, το 1948, ανακήρυξαν – με καθυστέρηση  3 ετών ,έναντι των άλλων χωρών της Ανατολικής Ευρώπης , τον ολοκληρωτικό σοσιαλισμό τους.

        Αφού  έγιναν εκτεταμένες συλλήψεις αντιφρονούντων  ηγετών  που αρνήθηκαν να δηλώσουν ότι'' τα στρατεύματα του Συμφώνου Βαρσοβίας είχαν προσκληθεί  για να βοηθήσουν τη χώρα'' , κάποιοι φυλακίσθηκαν και κάποιοι άλλοι  απεστάλησαν στη Μόσχα για ''διαπραγματεύσεις''   με πρώτο τον κ. DUBCEK. Παράλληλα δε, με συνοπτικές διαδικασίες , εγκατέστησαν νέες ηγεσίες παντού. Ο νέος ηγέτης της χώρας , ο Σλοβάκος  HUSAK , στην πρώτη του δημόσια ομιλία , ζητούσε , ειρωνικά, συγγνώμη  για τα κακά τσέχικα που μιλούσε , λέγοντας ότι  ''αυτά μπόρεσα να  μάθω στις φυλακές της  Πράγας, όπου βρέθηκα για  αντισοβιετισμό  στο παρελθόν''. Η  τηλεόραση είχε αρχίσει να  λέει εντελώς διαφορετικά πράγματα , διαστρεβλώνοντας τα γεγονότα που είχαν προηγηθεί.  Ακόμα και εγώ που είχα ζήσει όλη αυτή  την κατάσταση, και δεν είχα λόγους να αμφισβητώ όσα έζησα, έγινα σκεπτικιστής. Άρχισα να προβληματίζομαι, μήπως ονειρευόμουν και είχαν πράγματι εισχωρήσει στη χώρα Αμερικανοί, Γερμανοί και Άγγλοι στρατιώτες με στόχο να βλάψουν το σοσιαλισμό  και την κρατούσα κατάσταση;!!! Κάπως έτσι παρουσίαζε την κατάσταση η συστηματική πλέον προπαγάνδα, με την καθημερινή πλύση εγκεφάλου  μέσω τηλεόρασης.

       Η αλήθεια βέβαια είναι,  ότι είχαν πράγματι εισβάλει στη χώρα εκατομμύρια δυτικοί, αλλά φιλήσυχοι και ειρηνικοί τουρίστες που είχαν κατακλύσει τη χρονιά αυτή την Τσεχοσλοβακία και γεύονταν τις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, τα όμορφα τοπία και τα περίφημα κρύσταλλα Βοημίας, αφήνοντας  τεράστια ποσά συναλλάγματος. Αυτό βέβαια δεν άρεσε στα αφεντικά, που φοβήθηκαν ότι θα χάσουν την '' κότα που έκανε το χρυσό αυγό''. Γιατί έτσι ήταν η χώρα αυτή την εποχή εκείνη.

      Είδαμε σκηνές στην τοπική τηλεόραση με τον DUBCEK να επιστρέφει '' χαρούμενος'', όπως περιέγραφαν, από τις διαπραγματεύσεις στη Ρωσία, ενώ και οι τυφλοί μπορούσαν να διακρίνουν ότι υποβασταζόταν τεχνητά, για να μη φαίνεται το  ‘’ξυλοφόρτωμα '' που είχε δεχθεί ‘’στις διαπραγματεύσεις’’ της Μόσχας.

       Τότε  λοιπόν,  ο Κομμουνιστής Ηγέτης της Γαλλίας επικουρούμενος από πολλές διασημότητες της χώρας του, έκανε τη  δήλωση  ότι η ενέργεια αυτή των Χωρών του Συμφώνου Βαρσοβίας ήταν λάθος. Πολλοί αριστεροί διανοούμενοι  της εποχής αλλά και ηγεσίες Κομμουνιστικών Κομμάτων , είχαν προβεί σε ανάλογες δηλώσεις. Τότε λοιπόν, πάρα πολλοί προοδευτικοί  άνθρωποι και κυρίως τα παιδιά των πολλών χιλιάδων Ελλήνων  προσφύγων στην Τσεχοσλοβακία, που είχαν πρωτοστατήσει στις εκδηλώσεις κατά της ρωσικής εισβολής, περίμεναν μια ανάλογη Ελληνική κίνηση, από τους συνήθως λαλίστατους συμπατριώτες μας του ΚΚΕ, αλλά ατυχώς διαψεύσθηκαν.

       Η ιστορία όμως, ο ψυχρός αυτός  τελικός κριτής ,θα αποκαταστήσει την αλήθεια στις πραγματικές της διαστάσεις.  Είμαι επίσης σίγουρος, ότι η Διεύθυνση του ξενοδοχείου της Πράγας  CENTRUM  , κατάλαβε πια το λάθος της, όταν  όλοι στη χώρα,  με αρκετή καθυστέρηση, απέκτησαν το δικαίωμα να σκέπτονται  και να ενεργούν ελεύθερα.

      Το πιο ακραίο περιστατικό που συνέβη τότε και μάλιστα δημόσια, για παραδειγματισμό, ήταν η αφαίρεση από τον Εμίλ Ζάτοπεκ, όχι μόνο των στρατιωτικών βαθμών και τίτλων που του είχαν δοθεί για τα αθλητικά του επιτεύγματα, αλλά και αυτών ακόμα των Ολυμπιακών Χρυσών Μεταλλίων ''τα οποία είχε κατακτήσει , κάτω από τη θετική επίδραση της κομμουνιστικής ιδεολογίας'', κατά το σκεπτικό της απόφασης. Και για να ολοκληρώσουν την εκδίκησή τους, τον έστειλαν να εργάζεται σ' ένα βενζινάδικο μιας ορεινής Σλοβακικής περιοχής, ώστε - λόγω διαφορετικής γλώσσας - να δυσκολέψουν ακόμα  και την επικοινωνία  με τούς γύρω του.

      Και εγώ, παιδί οικοδόμου και ''μικροοικοδόμος'' και ο ίδιος, στα νεανικά μου χρόνια, με φυσική αριστερή προδιάθεση, ζώντας όλη αυτή την κατάσταση, κατέβαλα μεγάλες προσπάθειες  για να μην καταλήξω αντικομουνιστής. Δεν μπορώ όμως πια να παίρνω στα σοβαρά τα όσα λέγονται εκ μέρους των, για δημοκρατία, σοσιαλισμό – υπαρκτό  και μη -και άλλα σχετικά, αφού ένοιωσα στο ''πετσί'' μου για 12 σχεδόν χρόνια συνολικά, τον αποκαλούμενο υπαρκτό σοσιαλισμό. Ας ρωτήσουν γι' αυτό και τις χιλιάδες των ελληνοπαίδων του παιδομαζώματος που βρέθηκαν σ' αυτές τις χώρες και τον έζησαν  περισσότερο.

      Θέλω επίσης να δώσω και μια αποκλειστικά προσωπική εξήγηση, για τα όσα συμβαίνουν τελευταία  σ' αυτή τη χώρα, με τον έντονο φίλο - Αμερικανισμό  και φίλο - Νατοισμό της. Δεν είναι τίποτα άλλο από το ''σύμπλεγμα'' του υπαρκτού σοσιαλισμού , που τους δημιούργησε έναν ακατασίγαστο αρνητισμό, σε οτιδήποτε  εμπεριέχει αυτή τη λέξη και τα παράγωγά της. Είναι, με λίγα λόγια , η ''φυσική'' αντίδραση  στον ‘’ ολοκληρωτικό σοσιαλισμό’’ που τους επιβλήθηκε !!!      Άσχετα με τα όσα έγιναν και την προσωρινή επιδείνωση της κατάστασης, η ιστορία είχε πια σημαδέψει τη χώρα αυτή θετικά και με αργά αλλά σταθερά βήματα την οδηγούσε σε νέους δρόμους εξέλιξης και ελευθερίας. Η κατάσταση μπήκε και πάλι σε ρυθμούς εξομάλυνσης και η ζωή , στην Πρωτεύουσα τουλάχιστον, βελτιωνόταν καθημερινά.

     Θυμάμαι ακόμα, το χαρακτηριστικό στέκι των πάσης φύσης αντιστασιακών, από την εποχή της Αυστροουγγαρίας του Φραγκίσκου-Ιωσήφ, που έδωσε  την αφορμή στον Χάσεκ να γράψει τον καλό στρατιώτη Τσβάικ. Το ομώνυμο αυτό ταβερνάκι, με την  ρομβία και τα χειρόγραφα  αντιπολεμικά συνθήματα  στους τοίχους, όσων αντιδρούσαν  στον πόλεμο του Αυτοκράτορα, αποτελούσε διεθνή ατραξιόν .

       Όταν πέρασε από την Πράγα, επιστρέφοντας από τη Μόσχα που είχε παραστεί στην ενθρόνιση του τότε Πατριάρχη της Ρωσίας  Αλεξίου, ο Μητροπολίτης  Κίτρους  Βαρνάβας, εκπρόσωπος της Εκκλησίας της Ελλάδας, του πρότεινα να δειπνήσουμε στο γραφικό αυτό ταβερνάκι. Του περιέγραψα επακριβώς τον χώρο, για να μην τον φέρω σε δύσκολη θέση και εκείνος το αποδέχθηκε με πολλή χαρά. Όλοι μαζί λοιπόν, το προσωπικό της Πρεσβείας με τα μέλη των οικογενειών μας, φθάσαμε στο κατάστημα και αφού θαύμασε τα ιστορικά ντοκουμέντα μιας άλλης δύσκολης εποχής για τη χώρα, πήραμε τις θέσεις μας στο τραπέζι, για να προβούμε στην παραγγελία. Ο Μητροπολίτης μας θύμισε ότι ήταν ημέρα νηστείας και θα έτρωγε ό,τι νηστίσιμο  διέθετε το μαγαζί, ενώ εμείς μπορούσαμε να φάμε κανονικά, για να τηρήσουμε και τα προσχήματα,  σε μια χώρα μάλιστα που δεν ''πίστευε''. Οι γυναίκες και τα παιδιά  ακολούθησαν τον Δεσπότη και το κατάστημα έδειξε κατανόηση στην εξυπηρέτησή μας.

      Φεύγοντας, μετά το φαγητό, βρήκαμε τα αυτοκίνητά μας σκεπασμένα με πολύ χιόνι και δυσκολευτήκαμε να τα εκκινήσουμε. Τότε, με μεγάλη μας έκπληξη,  είδαμε ότι, σύσσωμο το προσωπικό της ταβέρνας και οι λοιποί πελάτες, έσπευσαν σε βοήθειά μας, φωνάζοντας Μακάριος ...Μακάριος.

      Ο Μητροπολίτης Βαρνάβας,  με την επιβλητική του φυσιογνωμία,  τους είχε θυμίσει τον Εθνάρχη της Κύπρου, σε μια εποχή που το Κυπριακό βρισκόταν στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας.

       Η νηστεία, που ανέφερα πιο πάνω, μου θύμισε ένα ακόμη περιστατικό της ίδιας περιόδου, όταν συνόδευσα τον Μητροπολίτη, στην προγραμματισμένη επίσκεψή του, στην Ορθόδοξη Επισκοπή  της Πράγας. Μετά την επίσκεψη, είχαν ετοιμάσει ένα λιτό γεύμα, όσο επέτρεπαν τα οικονομικά τους, χωρίς καμιά κρατική ενίσχυση και με ελάχιστους εκκλησιαζόμενους πιστούς. Στο γεύμα αυτό όμως, παρότι ήταν ημέρα νηστείας, δεν υπήρχε τίποτα νηστίσιμο και μεταφράζοντας  στα Τσέχικα , την απορία του Μητροπολίτη, εισέπραξα την αποστομωτική απάντηση ''είμαστε όλοι οδοιπόροι και αμαρτία δεν έχουμε''. Πράγματι ο Μητροπολίτης ήταν  διερχόμενος και εκείνοι αέναοι οδοιπόροι μιας προσπάθειας να επιβιώσουν,  σε ένα χώρο, που δεν άφηνε πολλά περιθώρια αποδοχής.

      Η Ορθόδοξη Μητρόπολη, ήταν η ιστορική εκκλησία, στα υπόγεια  της οποίας οι  κατακτητές είχαν  ''πνίξει'' κυριολεκτικά τους καταφυγόντες εκεί κομάντος , που επιχείρησαν να απαγάγουν τον Γερμανό Διοικητή. Σ' αυτή λοιπόν την εκκλησία που καταλήγαμε  οι Έλληνες και ελάχιστοι άλλοι ξένοι ορθόδοξοι, τις μεγάλες γιορτές, πολύ συχνά συνέβαιναν απαράδεκτα περιστατικά από , απροσδιόριστης προέλευσης  πρόσωπα. Στη διάρκεια της τελετής ασχημονούσαν ποικιλοτρόπως, όπως μια  Μεγάλη Παρασκευή, όταν ψάλλονταν τα εγκώμια, εισέβαλαν ομαδικά κάποια άτομα και ''εξυπηρέτησαν τις ανάγκες ούρησής τους'', ενώπιο μας. Οι αρμόδιοι της Ορθόδοξης Επισκοπής, απέδιδαν τις πιο πάνω οχλήσεις, σε συστηματική προσπάθεια των ''ΟΥΝΙΤΩΝ'' , οι οποίοι με κρατική στήριξη, προσπαθούσαν να προσεταιρισθούν τους  εναπομείναντες Ορθόδοξους πιστούς.

       Οι Ορθόδοξοι της χώρας υπολογίζονταν περί τις 200 χιλιάδες και έβαιναν συνεχώς μειούμενοι, λόγω των μεγάλων  προβλημάτων και των συνεχών προκλήσεων  από τους ''ΟΥΝΙΤΕΣ . Οι τελευταίοι, σε μια χώρα Κομμουνιστική αλλά με βαθιές Καθολικές ρίζες, είχαν την εύνοια του Βατικανού, το οποίο διατηρούσε - ως κρατική οντότητα - επίσημες σχέσεις με την Τσεχοσλοβακία και με πιέσεις των ΟΥΝΙΤΩΝ, θέλησαν να ‘’προσεταιρισθούν’’ τους  υπό διωγμόν Ορθοδόξους. Σημειώνω εν προκειμένω ότι οι ΟΥΝΙΤΕΣ είναι ψευτοορθόδοξοι που αποδέχονται ως αρχηγό τους  τον Πάπα.

      Επανερχόμαστε όμως και πάλι στην καθημερινότητα και τις σημειούμενες εξελίξεις στη ζωή των ανθρώπων. Νέα πολυκαταστήματα, ξένων συμφερόντων έκαναν την εμφάνιση τους και με ξένο συνάλλαγμα μπορούσες να προμηθευτείς προϊόντα που μέχρι πρότινος αποτελούσαν αντικείμενο  φαντασιώσεων των πολιτών. Το δικαίωμα αυτό της αγοράς με συνάλλαγμα είχαν και οι ντόπιοι, χωρίς να τους ζητείται να δικαιολογήσουν τις πηγές απόκτησής του. Με λίγα λόγια, το ρυάκι της πρώτης διεκδίκησης δικαιωμάτων είχε γίνει ποτάμι, που συνεχώς δυνάμωνε και κυρίως δεν γύριζε πίσω.

 Έτσι  λοιπόν, οι μετέπειτα εξελίξεις στο γενικότερο στρατόπεδο των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, βρήκε τη χώρα πανέτοιμη να κάνει το μεγάλο άλμα για να κατακτήσει τη ζωή που δικαιούται. Η Τσεχοσλοβακία αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα χώρας που σε μικρό χρονικό διάστημα άλλαξε  εντελώς μορφή , προχώρησε σε φιλικό συναινετικό διαζύγιο [Σλοβακία και Τσεχία] και αλλά πολλά, χωρίς τυμπανοκρουσίες και φανφάρες. Αυτό το πέτυχε γιατί όλα τα χρόνια, ακόμα και τα δύσκολα που βρισκόταν κάτω από αυταρχικό καθεστώς, δεν εγκατέλειψε τις παραδόσεις  της, που ανέκαθεν αποτελούσαν  η παιδεία και ο πολιτισμός, αφού δεν είχαν δημοκρατική παράδοση που να τους ενώνει.

     Στη  διάρκεια  των δύσκολων καταστάσεων για την Τσεχοσλοβακία, συνέβησαν και γεγονότα που αφορούσαν - έστω και  έμμεσα -  την Ελληνική Πρεσβεία  ή μάλλον, ένα μέλος του προσωπικού της.

      Ένα πρωινό, κατά την συνήθη προσέλευσή μου στην Πρεσβεία, είδα τον πάντα ομιλητικό κλητήρα μας να ''κομπιάζει'', στην  προσπάθεια του να μου εξηγήσει  την απουσία  του διευθύνοντος την Πρεσβεία. Αφού τον διαβεβαίωσα ότι  δεν θα τον  αποκαλύψω, ο κυρ-Παναγιώτης, ένας συμπαθέστατος ηλικιωμένος, τέως μπάρμαν στου ''ΖΟΝΑΡΣ'' που κατέληξε κλητήρας, μου είπε ότι του τηλεφώνησε  ο Επιτετραμμένος  της Πρεσβείας , από τα Τσέχο-Αυστριακά σύνορα, με την παράκληση να ειδοποιήσει κάποια πρόσωπα ότι τον σταμάτησαν εκεί για έλεγχο,'' χωρίς όμως να το μάθω εγώ ''.

      Για να είμαι ειλικρινής, δεν κατάλαβα τι ακριβώς συνέβη και με δεδομένο ότι ο φίλος μας, τέως μπάρμαν τα ''έτσουζε'' κατά καιρούς, προσπάθησα να έλθω σε επαφή με τους οικείους του ελεγχόμενου υπαλλήλου  ,οι οποίοι ισχυρίσθηκαν ότι επίσης δεν γνώριζαν τίποτα. Όταν όμως επέστρεψε ο άμεσα εμπλεκόμενος, προσπάθησε να μου εξηγήσει ότι του την είχαν ''στήσει'' και του άνοιξαν το Πορτ-μπαγκάζ του υπηρεσιακού αυτοκινήτου [τηρώντας τη διπλωματική τάξη], στο οποίο του ''είχαν κρύψει έναν άνθρωπο που ο ίδιος αγνοούσε '' και άλλα πολλά , αλλά όχι σαφή και πειστικά. Γνωρίζαμε, άλλωστε και οι δυο, ότι δεν προβλεπόταν υπηρεσιακό ταξίδι του εκτός της χώρας αυτή την ημέρα.

      Επειδή διέκρινα έναν αδιόρατο τρόμο στο πρόσωπό του, πρότεινα να πάμε στο σπίτι μου για φαγητό και να συζητήσουμε τι θα γίνει. Κατά την έξοδο μας από την Πρεσβεία, διαπιστώσαμε την ύπαρξη εμφανούς αστυνομικής φρουράς, που μας ακολούθησε μέχρι το σπίτι . Τότε κατάλαβα ότι κάτι σοβαρό συνέβαινε, χωρίς να μπορώ να εξακριβώσω  λεπτομέρειες. Τον παρακάλεσα, για λόγους προσωπικής του ασφάλειας να διανυκτερεύσει στο σπίτι μου. Την επομένη, επιστρέφοντας στο γραφείο, κλήθηκα στο Υπουργείο Εξωτερικών, ως ο αρχαιότερος μετά από αυτόν, όπου μου δήλωσαν ότι  ήταν ανεπιθύμητος  και έπρεπε να εγκαταλείψει τη χώρα εντός 24 ωρών.

      Ύστερα από σύμφωνη γνώμη και του ΥΠΕΞ, οδηγήθηκε με το υπηρεσιακό αυτοκίνητο και με συνοδεία υπαλλήλου μας, στη Βιέννη, για λόγους προσωπικής του ασφάλειας και φροντίσαμε , με τη βοήθεια της μητέρας του, που φιλοξένησα στο σπίτι μου, για τη συσκευασία και αποστολή της οικοσκευής του.

      Τις επόμενες ημέρες και για πολύ ακόμα καιρό, το θέμα απασχολούσε τον Τύπο της Τσεχοσλοβακίας , συνδέοντάς το με την κλοπή μιας σπάνιας συλλογής γραμματοσήμων του Ερμή από το Μουσείο της Πράγας, με συνεργάτες μια προσωπική του φίλη,  εβραϊκής καταγωγής και έναν ακόμα Έλληνα πρόσφυγα. Διευκρίνιζαν μάλιστα ότι , κατά τον συνοριακό έλεγχο του απελαθέντος, βρήκαν κρυμμένο στο πορτ-μπαγκάζ τον εν λόγω Έλληνα και στο σπίτι της τρίτης της ομάδας , τη σπάνια συλλογή  γραμματοσήμων, Τα λαϊκής  ανάγνωσης περιοδικά όπως το KVETΥ[άνθη], είχε δισέλιδο αφιέρωμα  και μια τεράστια φωτογραφία της Μερσεντές της Ελληνικής Πρεσβείας,  κοντά στα σύνορα με ονομαστική αναφορά στον Έλληνα Διπλωμάτη.

      Ακολούθησε σχετική Διοικητική έρευνα του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών και ο υπάλληλος αυτός τιμωρήθηκε με απόλυση. Λίγα χρόνια αργότερα, με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα, αποκαταστάθηκε  και ο ίδιος  και επανήλθε στην Υπηρεσία ως αντιστασιακός. Σε μια τυχαία μάλιστα συνάντησή μας, στο γραφείο ενός κοινού φίλου,  μετά την απομάκρυνσή μου, ρώτησε το φίλο μας, ποιός ήταν αυτός ο κύριος που έφυγε; Κάτι μου θυμίζει.

      Το τελευταίο που είπε, είναι  ότι κάτι του θύμιζα, ήταν ίσως το ευχαριστώ  για τις αμέτρητες προειδοποιήσεις μου για κάποια αμφιλεγόμενα πρόσωπα που έκανε παρέα και τα οποία τον είχαν  οδηγήσει στην καταστροφή. Δεν κρύβω μάλιστα ότι είχαμε στενή οικογενειακή φιλία με καθημερινές σχεδόν συναντήσεις και εκτός γραφείου. Εκτιμούσε  τον χαρακτήρα μου και εγώ θαύμαζα τις ικανότητές του, που πίστευα ότι θα τον οδηγήσουν πολύ ψηλά. Αν είχε ακούσει τις προτροπές μου και όχι μόνο τις δικές μου, θα απέφευγε τις περιπέτειες που έμπλεξε και δεν θα μου έκρυβε την αλήθεια από τον φόβο της αυστηρής κριτικής που του έκανα.

       Δεν πειράζει όμως, η ζωή μας κρίνει όλους και μας δικαιώνει η μας καταδικάζει, ανάλογα με τις πράξεις μας. Έχω απόλυτα ήσυχη τη συνείδησή μου γιατί του συμπαραστάθηκα, με κάθε τρόπο, ακόμα και στις  ''επικίνδυνες '' ώρες και δεν μετανιώνω γι αυτό.

      Τελειώνοντας  την καταγραφή των γεγονότων και καταστάσεων που έζησα στην Τσεχοσλοβακία, νοιώθω την ανάγκη να κάνω μια μικρή περιγραφή των χαρακτηριστικών  στοιχείων της χώρας.

Στην Πράγα, δεσπόζει το Χρατσάνι, το συγκρότημα που περιλαμβάνει τον καθεδρικό ναό, το ανάκτορο του Προέδρου της Δημοκρατίας, τη ''zlata ulica'', δηλαδή τη χρυσή οδό με τα γραφικά μικρά σπιτάκια που οι αλχημιστές προσπαθούσαν να βρουν μεθόδους παραγωγής  χρυσού  και τόσα άλλα όμορφα και ανεπανάληπτα. Λίγο πιο κάτω, είναι η γέφυρα του Καρόλου, η παλιά πόλη και το  ‘’ρολόι’’, ένα καταπληκτικό δημιούργημα υψηλής τέχνης και ομορφιάς με πολλούς συμβολισμούς.

        Στην ’’παλιά'' αυτή πλατεία με το ρολόι, έζησα την ομορφότερη υποδοχή του νέου χρόνου  και μάλιστα  πολλές φορές. Όποιος το γνωρίσει μια φορά , θέλει να το ξαναζήσει. Τα κτίρια της πλατείας ανταποκρίνονται σ' όλους τους γνωστούς ρυθμούς και η γενική αρχιτεκτονική σε μαγεύει. Ο χαρακτηρισμός ''χρυσή'' πόλη, αντιπροσωπεύει απόλυτα και κυριολεκτικά την πραγματικότητα. Όλες οι στέγες των παλιών κτιρίων είναι χρυσοποίκιλτες και καλοδιατηρημένες. Είναι κι’ αυτό , ένα επί πλέον δείγμα του πολιτισμού της χώρας που σεβάστηκε , στο πέρασμα του χρόνου και εξακολουθεί να σέβεται την παράδοση και την ιστορία της - έστω και πολιτιστική .Τι να πρωτοπεριγράψει κανείς  από τις ατέλειωτες ομορφιές της Πράγας. Ό,τι και να ειπωθεί , θα αδικήσει την πραγματικότητα. Η Πράγα δηλαδή δεν περιγράφεται αλλά βιώνεται.

         Το ίδιο ισχύει και για το υπόλοιπο της χώρας. Οι αμέτρητοι πύργοι των μεγάλων ευρωπαίων αρχόντων που είχαν στη χώρα αυτή την έδρα τους, το περίφημο Κάρλοβυ Βάρυ [ το θέρετρο του Καρόλου ] με τα θαυμάσια ιαματικά νερά και λουτρά, το Πίλσεν με τη  παγκόσμια γνωστή  ομώνυμη μπίρα , την περιοχή της Βοημίας με τα πασίγνωστα κρύσταλλα και αμέτρητες τόσες  άλλες ομορφιές. Εδώ, ακριβώς ,στη Βοημία, έφθασαν και οι πρώτοι  εκχριστιανιστές των Σλάβων, Κύριλλος και Μεθόδιος από τη Θεσσαλονίκη. Δεν θέλω να επεκταθώ σε άλλες σχετικές περιγραφές, αφού είναι άπειρες οι περιοχές που χρήζουν ανάλογης ειδικής αναφοράς και  ίσως μεροληπτήσω και άθελά μου αδικήσω κάποιες σημαντικές από αυτές. Ένα είναι το κοινό γνώρισμα της χώρας, η ομορφιά και στον τομέα αυτό, προηγούνται οι γυναίκες. Είναι αναμφίβολα, η χώρα με τον υψηλότερο μέσον όρο ωραίων γυναικών.

       Αυτές είναι  οι αναμνήσεις μου από την Πράγα, ευχάριστες ή δυσάρεστες και ευχαριστώ το Θεό που με αξίωσε να τις ζήσω. Αποτελούν μοναδικές εμπειρίες και τόσο βαθειά χαραγμένες στη μνήμη μου, που ακόμα και τώρα που τις καταγράφω , συγκινούμαι σύγκορμα και νομίζω ότι τις ξαναζώ. Ήρθαν αυτόματα στο νου μου, όχι μόνο τα γεγονότα αλλά και τα ονόματα των πρωταγωνιστών και ξαναγέμισα  και πάλι με τα συναισθήματα που είχα νοιώσε πριν 50 και πλέον χρόνια.

Άλλωστε και να ήθελα να ξεχάσω τα δυσάρεστα, φρόντισε ο κ. Πούτιν με τη νέα ρωσική εισβολή στην  γείτονα Ουκρανία να με επαναφέρει σε βιωματικές μου εμπειρίες της Σοβιετικής εισβολής στην Πράγα το 1968. Μια πρώτη εκτίμησή μου είναι ότι, στην επιλογή των χωρών εισβολής του, έχει προτίμηση στους φίλους και ομόγλωσσους λαούς. Φαίνεται ότι έχει πολύ ανεπτυγμένη την έννοια της κοινοκτημοσύνης!!!

        Χορτασμένος πια από έντονα  γεγονότα, άφησα την Πράγα βιαστικά για να προλάβω τη γέννηση στην Ελλάδα του δεύτερου παιδιού μου, αφού η   γυναίκα  μου βρισκόταν σε προχωρημένη εγκυμοσύνη. Τόσο η περιπέτεια της απόκτησης της κόρης μου στο Βελιγράδι όσο και κυρίως η επιθυμία μου να έχω και ένα παιδί και μάλιστα αγόρι, γεννημένο στη χώρα μου, με οδήγησαν στην απόφαση να ζητήσω από την Υπηρεσία την επιστροφή μου στην Αθήνα.

Ακόμα και αυτό όμως είχε τις δυσκολίες του. Οι γιατροί που παρακολουθούσαν την εγκυμοσύνη δεν επέτρεπαν στην έγκυο να κάνει ένα ταξίδι 3.500 περίπου χιλιομέτρων οδικώς, κοντά στον 9^ο μήνα της. Με μια κάσα ουίσκι και αρκετή όμως  τύχη, όλα πήγαν καλά, με κάποια περιορισμένα προβλήματα που μας υποχρέωσαν να είμαστε προσεκτικότεροι στο ταξίδι μας.      Αντώνης

 

 

 

 

 

             4.- ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 

                    ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ [ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ]   

 

 

Έξι μήνες μετά την επιστροφή μου  στην Πατρίδα και με δική μου θέληση  – αφού γνώριζα καλά μια ’’συγγενή’’ σλαβική γλώσσα, πήρα μετάθεση για την Τσεχοσλοβακία. Αυτή τη φορά η μετακίνησή μου έγινε οδικώς, ώστε να ξαναδώ και τη χώρα που πρόσφατα είχα εγκαταλείψει.

Στην περιοχή της πόλης των Σκοπίων, μου έγινε ο πρώτος τυπικός έλεγχος της τροχαίας. Τους έδωσα τα χαρτιά μου, με ‘’συνημμένο’’ ένα πεντοδόλαρο, και μου τα επέστρεψαν χωρίς έλεγχο, ευχόμενοι μου καλό ταξίδι. Στον  δεύτερο, έλεγχό επαναλήφθηκε το ίδιο κοντά στο Βελιγράδι, αλλά αυτή τη φορά χωρίς ‘’συνημμένο’’. Βλέποντας όμως ότι είμαι Έλληνας, μου ευχήθηκαν καλό ταξίδι,  χωρίς  κανένα έλεγχο. Το ίδιο επαναλήφθηκε στην περιοχή Κροατίας και Σλοβενίας, με κανονικό έλεγχό και τις ίδιες ευχές, αλλά και πάλι χωρίς χαρτονόμισμα. Το συμπέρασμα δικό σας.

Πρώτη μου διαπίστωση είναι ότι στους έξι μήνες που έλειψα από τη χώρα τους, δεν είχε αλλάξει τίποτα και αυτό με χαροποίησε ιδιαίτερα. Συνέχισα μέσω Αυστρίας και νόμισα ότι είχα αλλάξει πλανήτη. Κατάλαβα αμέσως ότι μπήκα σε ελεύθερη χώρα και  θεώρησαν περιττό κάθε έλεγχο , αφού δεν υπήρχε παράβαση.

Ένοιωσα αμέσως και χωρίς να  διαβάσω  πινακίδες του δρόμου,  ότι είχα μπει στην Ευρώπη. Έλλειπε  ο αυθορμητισμός  και περίσσευε η σοβαροφάνεια, αλλά αργότερα, όταν γνώρισα καλά την Αυστρία, βεβαιώθηκα ότι πρόκειται για μια χώρα με σοβαρούς πολίτες και ίσως εκεί οφείλεται  η γενικότερη κατάσταση της χώρας. Και μετά;;;

Μετά μπήκα στην ενωμένη τότε Τσεχοσλοβακία με συνεχείς ελέγχους [χωρίς συνημμένο], διέκρινες όμως μια κατήφεια που κρυβόταν πίσω από τα σκυθρωπά πρόσωπα. Στη διάρκεια της μακράς διαμονής μου στη χώρα κατάλαβα ότι πρόκειται για μια χώρα με πολιτισμό    που ,κάτι τον διέκοψε.  Ύστερα από  ένα δύσκολο ταξίδι σε κακό οδικό  δίκτυο, έφθασα επί τέλους στην Πράγα. Πέρασα από την Πρεσβεία η οποία είχε ενημερωθεί υπηρεσιακά για να μου βρει και σπίτι και προσωπικά για την ώρα άφιξης μου, διότι μετέφερα και διπλωματικό φάκελο.

Μου άνοιξε μια γηραιά κυρία, ντόπια, η οποία μου έδωσε το όνομα του ξενοδοχείο που θα διανυκτέρευα και μου είπε ότι έχω να το αφήσω στην ίδια. Μπροστά στην άρνησή μου να της παραδώσω το φάκελο, ειδοποίησε τον Πρέσβη που διέμενε στον επάνω όροφο , ο οποίος απολογήθηκε για το συμβάν. Μου πρόσθεσε ότι είχε δώσει εντολή σε συγκεκριμένο υπάλληλο να με περιμένει και να με οδηγήσει στο ξενοδοχείο που βρισκόταν έξω από την Πράγα. Το γεγονός μου επιβεβαίωσε αργότερα και ο υπάλληλος , ο οποίος μου δικαιολογήθηκε ότι του έτυχε κάτι έκτακτο και δεν μπόρεσε να με περιμένει.

Ύστερα από περιπλανήσεις εντόπισα το ξενοδοχείο μου ‘’ΙΝΤΕΡΝΑΣΙΟΝΑΛ’΄, στο οποίο οι διανυκτερεύσεις μου παρατάθηκαν για έξι μήνες, λόγω έλλειψης στέγης, παρά την έγκαιρη υποβολή του αιτήματος από την       Πρεσβεία. Σημειώστε ότι στη χώρα τα πάντα ανήκαν στο κράτος και τη μοναδική αρμοδιότητα  εξεύρεσης κατοικίας για τα μέλη των Πρεσβειών  είχε το γραφείο του Υπουργείου των Εξωτερικών  SPRAVA SLUSBA, αποκαλούμενο και                ‘’Γραφείο  Εξυπηρέτησης Διπλωματικού Σώματος.’’ Με δεδομένες τις δυσκολίες    της απόστασης από την Πρεσβεία και ιδιαίτερα της τετράχρονης κόρης μας που  απαιτούσε ειδική διατροφή και ησυχία, που δεν διέθετε ένα τεράστιο ξενοδοχείο, σκέφθηκα   να δράσω πονηρά.  Επηρεάστηκα  και από το γνωστό βιβλίο του Ρώσου  συγγραφέα   Ρομανώφ  Παντελεήμων ‘’ για τρία ζευγάρια  μεταξωτές κάλτσες’’, που είχα  διαβάσει πρόσφατα και είχε αποτελέσει μεγάλη έκπληξη στην τότε Σοβιετική Ένωση.

Την επομένη κιόλας, επισκέφθηκα το αρμόδιο γραφείο. Με χαρά διαπίστωσα ότι τον φάκελο μου χειριζόταν μια ευειδέστατη  νεαρά Τσεχίδα και κινήθηκα σύμφωνα με τις υποδείξεις του βιβλίου. Αφού της ανέφερα τις δυσκολίες, τη ρώτησα τι έχει να μου προτείνει για να βγω από το αδιέξοδο ‘’και εγώ δεν το ξεχάσω’’. Αφού έκανε ότι ψάχνει, μου απάντησε ότι αυτή την περίοδο είχαν πολλές αφήξεις και δεν έβρισκε σπίτι όπως περιγράφεται  στο αίτημα της Πρεσβείας μας.

Αφού τη διαβεβαίωσα ότι δέχομαι οποιοδήποτε σπίτι αρκεί να καλύπτει της ανάγκες της οικογενείας μου, μου πρότεινε το αρχοντικό του συγγραφέα Φράντς Κάφκα, στο κέντρο της πόλης, που είναι πολύ μεγάλο και έχει σαν προϋπόθεση να προπληρώνεται το ενοίκιο για ένα χρόνο. Αναγκάσθηκα να συγκατανεύσω και την ευχαρίστησα  θερμά για το ενδιαφέρον της, ρωτώντας την παράλληλα ποιο ‘άρωμα της αρέσει κα τι χρώμα μπλούζας φοράει.  Σε μια εβδομάδα εγκαταστάθηκα στο σπίτι μου  και εκείνη με πολύ χαρά παρέλαβε μια κόκκινη μεταξωτή μπλούζα και το άρωμα  της αρεσκείας της, που  αγόρασα από τη Βιέννη [ 300  χιλιόμετρα δρόμος , αλλά χαλάλι της!!!  Πάντα πρέπει να διαβάζουμε γιατί, πέραν της ευχαρίστησης, μπορεί  να μας φανούν και χρήσιμα .

Το σπίτι, εσωτερικής επιφάνειας  360 τ.μ.,ψηλοτάβανο, έξι μεγάλα παράθυρα βιτρό. με τοίχους σαν οχυρό,  τέσσερα υπνοδωμάτια και δυο μεγάλα σαλόνια, το ένα των οποίων είχε εσωτερική επένδυση με  ξύλο καρυδιάς. Σε ένα μέρος του σπιτιού φιλοξένησα  για κάποιους μήνες και νεοφερμένο  υπάλληλο   μέχρι να του βρουν σπίτι.  Στο σπίτι αυτό θα επανέλθουμε αργότερα γιατί είχε και αυτό  τις δυσκολίες του.

Στο σημείο αυτό θα κάνω μια παρένθεση για να αναφερθώ σε δυο αποσπάσεις μου στη Γερμανία, τη μία από το Βελιγράδι και την άλλη, που σχετίζεται με το σπίτι ,από την Τσεχοσλοβακία, το 1960 και το  1968 αντίστοιχα.

Η πρώτη το 1960, που δημιουργήθηκε ένα πρόβλημα με δημοσίευμα στον επαρχιακό Τύπο και σε αναδημοσίευση του στο γνωστό DER  SPIEGEL Μου έδωσαν εντολή να μεταβώ προσωρινά στη Βόννη, για  ενίσχυση υπθ προσωπικού της Πρεσβείας.  Γινόταν αναφορά για κάποια σχέση συζύγου Υπουργού, με τον Γερμανό Φρούραρχο Θεσσαλονίκης. Στη Βόννη πήγα χωρίς την οικογένειά μου, που έμεινε στο Βελιγράδι. Η Πρεσβεία κατηγορήθηκε από το Υπουργείο μας των Εξωτερικών ότι δεν αντέδρασε στο  δημοσίευμα και πήρε διαστάσεις κατά της Κυβέρνησης μετά με την προβολή του από το Spiegel. Δεν θα αναφερθώ στα πραγματικά γεγονότα τα οποία άλλωστε δεν γνωρίζω, σημειώνω όμως ότι  Πρέσβης στη Βόννη ήταν ο Θ. Υψηλάντης, απόγονος της γνωστής οικογένειας των Φαναριωτών, ο οποίος , στις επόμενες εκλογές εξελέγη Βουλευτής Αθηνών με την Ένωση Κέντρου, χωρίς να εμφανισθεί ποτέ δημοσίως!!!

Η δεύτερη όμως το 1960 από την Πράγα, έγινε την Άνοιξη του 1968 και  είχα προπληρώσει το ενοίκιο του σπιτιού μου  στην Πράγα. για ολόκληρο το έτος. Την εποχή εκείνη το Σύμφωνο Βαρσοβίας, είχε περικυκλώσει με στρατιωτικές ασκήσεις ολόκληρη τη χώρα, λόγω αντίθεσης στην ‘’Άνοιξη της Πράγας’’ του Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ. Τις ημέρες εκείνες είχε αφιχθεί στην Πρεσβεία, ένας νέος Εμπορικός Ακόλουθος  από τη Βόννη – με τη γυναίκα του – και κατά τα  γνωστά δεν εύρισκε σπίτι. Αλτρουιστικά σκεπτόμενος και έχοντας βιώσει προσωπικά το πρόβλημα, του παραχώρησα δωρεάν το σπίτι μου για όσο καιρό θα απουσιάζω, διότι είχα την εντύπωση ότι  αυτό δεν θα κρατήσει πολύ.

Η μετάθεσή μου στη Βόννη έγινε για να αντικαταστήσω συνάδελφο που είχε χαρακτηρισθεί χουντικός, σιη διάρκεια που η χούντα κυβερνούσε τη χώρα. Έφθασα στη Βόννη, αφήνοντας την οικοσκευή μου στο τελωνείο, για τη φύλαξη της οποίας πλήρωνα προσωπικά το κόστος, το οποίο αυξανόταν κάθε μήνα.  Πρέσβης ήταν ο Αλέξανδρος Κύρου της γνωστής οικογένειας της εφημερίδας ΕΣΤΙΑ. Με δέχτηκε με πολύ ενδιαφέρον και μού είπε ότι σύντομα θα φύγει ‘’ο άλλος’’ και θα μείνω εγώ. Του απάντησα ότι, πέραν του γεγονότος ότι δεν επιθυμώ να μείνω εκεί με το κλίμα τρόμου που επικρατεί, ο ‘’άλλος’’ με διαβεβαίωνε ότι δεν πρόκειται να μετακινηθεί και να λάβω τα μέτρα μου.

Εν πάση περιπτώσει ο καιρός έτρεχε, ο Στρατιωτικός Ακόλουθος στη Βόννη [ονόματι Περεσιάδης], συμμαθητής στην Ευελπίδων και  φίλος του Παπαδόπουλου, είχε παραπέμψει στο ΕΑΤ-ΕΣΑ το μισό προσωπικό  των Ελληνικών Αρχών στη Γερμανία και ο Πρέσβης μου συνέχιζε τις διαβεβαιώσεις του.

Ο ‘άλλος’’ με διαβεβαίωνε ότι τον εκβίαζαν οι στρατιωτικοί, ότι  δήθεν έδινε πληροφορίας στον  Παύλο Μπακογιάννη στον σταθμό του  Μονάχου. Μου είχε φερθεί πολύ φιλικά μέχρι που μου δάνεισε τηλεόραση και άλλα οικιακά σκεύη, αφού διέμενα σε επιπλωμένο σπίτι , χωρίς την οικοσκευή μου.

Ύστερα από  κάποιες ημέρες, μου πρότεινε μαζί με την οικογένειά μου και τη γυναίκα του να πάμε στο γειτονικό Μπάντ Γκότεσμπεργκ, να παίξω γκολφ, που είχε ακούσει ότι μου αρέσει. Πράγματι πήγαμε [70 χιλιόμετρα μακριά] αλλά όταν φθάσαμε είχε  μια τρομερή καταιγίδα .  Ύστερα από αρκετή ώρα, αποσυρθήκαμε οι δυο μας και πήγαμε στο πίσω μέρος του κέντρου , στο γήπεδο του μίνι γκολφ. Δεν προλάβαμε να πάρουμε τα όργανα για το παιχνίδι και ξαφνικά βρέθηκαν ‘’τυχαία’’ μπροστά μας ο στρατιωτικός ακόλουθος Περεσιάδης με δυο-τρείς δικούς του – όπως μου είπε και με αυστηρό ύφος μου μήνυσε ότι δεν θέλει να λαμβάνω γνώση των εγγράφων του στρατιωτικού γραφείου προς την ΚΥΠ και να τον ενημερώνω για τα έγγραφα της Πρεσβείας.

Κράτησα την ψυχραιμία μου και απάντησα: ‘Έχετε δίκιο και στις δυο περιπτώσεις, οπότε αύριο πρωί-πρωί, θα ενημερώσω τον Πρέσβη μου, που είναι ο φυσικός μου προϊστάμενος και εκπροσωπεί τη χώρα για να αποφασίσει. Με πλησίασε απειλητικά χωρίς να με αγγίξει και μου τόνισε αυστηρά ότι αυτό δεν θα το πω σε κανένα και εξαφανίστηκε με την κουστωδία του. Είναι προφανές ότι, χωρίς να πούμε λέξη,  πήραμε και τις οικογένειές μας και επιστρέψαμε στα σπίτια μας. Το επόμενο πρωινό, ενημέρωσα τον Πρέσβη μου για όσα μου συνέβησαν  εκείνος επέμενε ότι θα μείνω και ο ’’άλλος’’ θα πάρει πόδι.

Σημειώνω ότι ο Αλέξης Κύρου έμενε στη Βόννη με παρατάσεις εξάμηνης διάρκειας, με επιμονή του Υπουργού Εξωτερικών Πιπινέλη, γιατί ως καθηγητής σε γερμανικά Πανεπιστήμια, μπορούσε να καλμάρει τους γερμανούς.

Ένα-δυο μήνες αργότερα ,έφθασε ένα προσωπικό τηλεγράφημα του Πιπινέλη για τον Πρέσβη, με το οποίο τον παρακαλούσε να παρατείνει την παραμονή του στη Βόννη για ένα ακόμα εξάμηνο. Το πήγα αμέσως  στο γραφείο του και εκείνος  ψιθύρισε ότι δεν αντέχει άλλο, μετά από 44 χρόνια στην υπηρεσία. ‘Εκμεταλλεύτηκα’’ την ευκαιρία και τον ρώτησα: Τρείς μήνες τώρα μου επαναλαμβάνετε ότι θα φύγει ο ‘’άλλος’’ και θα μείνω εγώ που δεν το  θέλω, τι νομίζετε ότι θα γίνει αν εσείς τελικά φύγετε;;;

Με κοίταξε στα μάτια, έξυσε το κεφάλι του και έγραψε δυό λόγια, παρακαλώντας με να το στείλω αμέσως στον Πιπινέλη. Το περιεχόμενο του σημειώματος ήταν επί λέξει το εξής: Διαπιστώσας  ότι θέμα [ ανέφερε το όνο μα του ‘’άλλου‘’] κατέστη εθνικό, παρεκάλεσα κύριο Ταρνανά επιστρέψει στην θέση του [ Πράγα] υποβάλλω δε άμα την παραίτησή μου’’.

Εγώ μεν επέστρεψα περιχαρής στην         Πράγα όπου με περίμεναν καινούργιες περιπέτειες, και η Σοβιετική εισβολή αλλά ο Πρέσβης,  επιστρέφοντας οδικώς στην Αθήνα, λίγο μετά τη Βόννη,έπαθε καρδιακή προσβολή και έχασε τη ζωή του.

Μια απλή ιστορία με τραγικό τέλος. Η ζωή όμως συνεχίζεται όπως και το οδοιπορικό μου. Αντώνης

 

                                         3.- ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 

                                                                   ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ                            

 

 

 

Επισημαίνω ότι για τα γραφόμενά μου δεν χρησιμοποιώ σημειώσεις, ούτε καν συμβουλεύομαι στοιχεία που έχω ήδη συμπεριλάβει σε βιβλία μου και προηγούμενα δημοσιεύματά μου. Το κάνω για να περιοριστώ σε εκείνα που μου προκάλεσαν εντονότερα συναισθήματα και παραμένουν χαραγμένα  στη μνήμη μου και συνεχίζω.

Τώρα πια αισθάνομαι ότι αναφερόμενος στη Γιουγκοσλαβία, εννοώ τη Σερβία, το Μαυροβούνιο και την αυτόνομη τότε περιοχή της Βοϊβοντίνα . Στην τελευταία λειτουργούσε Πανεπιστήμιο στην Ουγγρική γλώσσα και συμπαριλαμβ.άνει και το χωριό Μπούλκες. Πρόκειται για ένα εγκαταλελειμμένο χωριό στη Γιουγκοσλαβία που έγινε τόπος προορισμού για Έλληνες πρόσφυγες, που είχαν δικό τους νόμισμα αλλά και Συμβούλιο. Στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Μάιο του 1945, ένα εγκαταλελειμμένο χωριό στη Βοϊβοντίνα κοντά στο Νόβι Σαντ, κατοικήθηκεαπό Έλληνες κομμουνιστές . 

Στο Βελιγράδι, γνώρισα σε δοξολογία- δεξίωση της Πρεσβείας μας για την 25^η Μαρτίου.   τον Διοικητή του Μπούλκες, ονόματι  Παπαδάτο, γιο Κεφαλλονίτη  εμπόρου στη Ρωσία.  Ήταν παρών – με τη χριστιανή Σλοβάκα γυναίκα του- σε κάθε δοξολογία ή εθνική εκδήλωση,  ύστερα από  πρόσκληση του Πρέσβη ε.τ. της χώρας μας  Θρασύβουλου Τσακαλώτου.  Παράλληλα ο ίδιος είχε τον βαθμό του Συνταγματάρχη του Γιουγκοσλαβικού στρατού. Εξέδιδε το  περιοδικό  Μεντζουνάροντνα Πολίτικα [Διεθνείς Σχέσεις] και ήταν ο φύλακας του αρχείου του ΚΚΕ.

Σε συζήτηση που είχα  μαζί του, τον ρώτησα αν υπάρχει  στην πόλη Σχολή  μαθημάτων οδήγησης. Η απάντησή του υπήρξε άμεση και κατηγορηματική,ότι θα το αναλάβει ο ίδιος. Τον ευχαρίστησα και επιφυλάχθηκα για να εξασφαλίσω τη συγκατάθεση της Πρεσβείας, οι οποίοι με ενθάρρυναν να το κάνω.

Δυο μέρες αργότερα είμαστε οι δυο μας μαζί στο ‘’φίτσα’’ του μικρό Φίατ 600 κυβικών γιουγκοσλαβικής κατασκευής, για ένα περίπου μήνα τις ελεύθερές μου ώρες. Από δική του πρωτοβουλία μου διηγήθηκε τη ζωή του και παραδέχτηκε ότι είχε εγκληματήσει σε βάρος συνελλήνων στην  περιοχή Πηγάδα. Κατόπιν αυτού δεν ένοιωθε ότι δικαιούται να επιστρέψει στην πατρίδα του. Με παρακάλεσε μόνο, να μην φορτωθούν τα εγκλήματά του στην μητέρα και την αδελφή του, που ζούσαν  στην Αθήνα και δεν είχαν καμιά σχέση με τη δική του δραστηριότητα.

Μετέφερα την παράκλησή του στους προϊσταμένους μου και δεν γνωρίζω τις όποιες ενέργειές τους και τα ενδεχόμενα αποτελέσματα. Ομολογώ ότι σαν δάσκαλοςοδήγησης υπήρξε άριστος, αν και ο υπεύθυνος της αρμόδιας υπηρεσίες μου έδωσε την άδεια οδήγησης, σχεδόν χωρίς καμιά δοκιμασία, όταν είδε το Ελληνικό μου διαβατήριο. Με τον διοικητή του Μπούλκες διατηρήσαμε μόνο τηλεφωνική επαφή και μου πρότεινε ότι αν έχω κάποιον ενδιαφερόμενο για το αρχείο του ΚΚΕ , ΉΤΑΝ ΠΡΌΘΥΜΟΣ ΝΑ ΤΟΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΉΣΕΙ. Θυμάμαι δυο δημοσιογράφους, τον Βάσο Βασιλείου και τον Γεώργιο Δρόσο,  οι οποίοι επωφελήθηκαν – ύστερα από μεσολάβησή μου- και αρύσθηκαν στοιχεία τα οποία χρησιμοποίησαν σε σχετικα με το ΚΚΕ δημοσιεύματά τους.

Ένα άλλο σημαντικό πρόσωπο που γνώρισα επίσης τυχαία και κάναμε αργότερα μακρές πολιτικές συζητήσεις. Πρόκειται για τον Μίλοβαν Τζίλας στον οποίον αναφέρθηκα ακροθιγώς σε  προηγούμενο μέρος του οδοιπορικού μου.

 Στην προγραμματισμένη  Ελληνο-Γιουσλαβική συνάντηση κορυφής το 1965, δεν είχαν προβλέψει να έχουν μαζί τους πρακτικογράφο. Ο Επιτετραμμένος  της Πρεσβείας  Γιάννης Πεσμαζόγλου, μου πρότεινε να αναλάβω τον ρόλο, διότι είχα μάθει  τη σερβική και αυτό με διευκόλυνε [ Φωτογραφία στο τέλος]. Μου  ζήτησαν δε να διαμένω στη Βίλλα που  είχε διατεθεί στην Ελληνική Αποστολή, γιατί δεν μπορούσαν να αναγνώσουν τις  βιαστικές ‘’κακογραφίες’’  μου, πριν πάνε στην επόμενη συνάντηση. Αποφεύγω κάθε αναφορά σε όσα σοβαρά συνέβησαν μεταξύ των μελών της Αντιπροσωπείας μας, για ευνόητους λόγους και ας  τα θεωρήσουμε εκτός θέματος του κειμένου μου.

Στη συνάντηση αυτή,  ο ‘’γέρος’’ της δημοκρατίας, ζήτησε να επισκεφθεί τον φυλακισμένο Τζίλας,  γνωστό για το βιβλίο του και τον συνόδευσα για τη διερμηνεία.  Ανταλλάξαμε τηλέφωνα και όταν αποφυλακίστηκε, επικοινωνήσαμε και συναντηθήκαμε αρκετές φορές και έμαθα πολλά σχετικά με την  υποκριτική στάση πολλών εξ αυτών, που αντάλλαξαν  την  ιδεολογία τους με το γάμο με μια όμορφη καλλιτέχνιδα, που υπήρξε το θέμα του βιβλίου του  ‘’νέα τάξη’’ και το πλήρωσε με την φυλάκισή του από τον φίλο και στενό συναγωνιστή του, τον  Πρόεδρο της χώρας, Τίτο.

Η χώρα είχε τον πιο εμφανή κομμουνισμό, με κόκκινα μαντηλάκια στο λαιμό των μαθητών και άλλες γραφικότητες, αλλά αυτό δεν αφορούσε τους  φίλους Έλληνες. Σε μια από τις συναντήσεις  μου με τον μοναδικό απόγονο της τελευταίας βασιλικής οικογένειας Καρατζόρτζεβιτς , που ζούσε στο Βελιγράδι, έμαθα ότι ο γάμος Σέρβου  με Ελληνίδα, αποτελούσε διαβατήριο, αν όχι προϋπόθεση για την κοινωνική και πολιτική ανέλιξη στη χώρα. Ο τελευταίος από τους διαδόχους και ζεί στο Βελιγράδι, είναι επίσης παντρεμένος με Ελληνίδα. 

Σε μι άλλη συνάντησή μας, την εποχή του ανένδοτου αγώνα του Παπανδρέου, με τα γνωστά επεισσόδια και το κυνήγι των αστυνομικών, μου είχε πει: Αν κάτι ανάλογο συνέβαινε σε μας εδώ τους ‘’τσαρουχάδες’’ και τυπικούς Βαλκάνιους, θα μπορούσα ίσως να το δικαιολογήσω. Δεν μπορώ όμως να δεχθώ ότι συμβαίνει και στην πολιτισμένη και δημοκρατική Ελλάδα, δεν μπορώ να το αποδεχθώ!!!!

Αυτά και πολλά είδα, άκουσα στη γείτονα και φίλη Σερβία  και θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό και ευτυχή που τα βίωσα , παρά τις αμέτρητες αντιξοότητες που αντιμετώπισα. Τι φταίει άλλωστε ο φίλος λαός της χώρας;;;

Θα μπορούσα να γράψω πολύ περισσότερα και εξίσου ενδιαφέροντα και για τις φυσικές  ομορφιές της χώρας, αλλά θέλω να ολοκληρώσω το οδοιπορικό μου και στις άλλες χώρες που με φιλοξένησαν. Θα κλείσω όμως με μια σύντομη αναφορά στις  ανομοιότητες που χώριζαν το συνονθύλευμα των δημοκρατιών και αυτόνομων περιοχών που συναποτελούσαν τη Γιουγκοσλαβία. Θα πω γενικά ότι Σλοβενία και Κροατία  υπερείχαν πολιτιστικά όλων των υπολοίπων και ήταν λιγότερο εμφανές το καθεστώς.  Θύμιζαν περισσότερο Γερμανία και αυτό φάνηκε και  στον Δεύτερο Παγκόσμιο, που εμφανίστηκαν αρκετές φιλοναζιστικές οργανώσεις. Αποτέλεσαν   τον κύριο οικονομικό τροφοδότη της χώρας κι περνώντας απλώς από τις περιοχές τους, ένοιωθες το άρωμα της διαφοράς. Βοσνία-Ερζεγοβίνη,   υπήρξαν το θρησκευτικό κέντρο της Σερβίας,  αλλά τα ίχνη του αυξανόμενου πληθυσμιακά μουσουλμανικού στοιχείου, κατέστησαν τη χώρα προβληματική. Οι αυτόνομες περιοχές Κόσσοβο και Μετόχι, υπήρξαν οι καρβουνιάρηδες της χώρας και δοθείσης ευκαιρίας πήγαν με τους Αλβανούς και τους ομοθρήσκους τους της Βοσνίας. Στη Βόρεια Μακεδονία δεν αναφέρομαι , αφού αποτελεί πλέον ανεξάρτητο κράτος. Στην εποχή μου όμως [1960-1966] οι επίσημες γιουγκοσλαβικές στατιστικές τους κατέτασσαν στην κατηγορία  των  διαβιούντων  εις βάρος των υπολοίπων, μαζί με τους Τσιγγάνους. Το Μαυροβούνιο και η αυτόνομη περιοχή της Βοϊβοντίνα λειτουργούσαν σε κοινό άξονα και είχαν μεταξύ τους πιο στενούς δεσμούς.    Αντώνης

 

                                 2.-  ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

                                                           ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ 

 

Πριν συνεχίσουμε με τα γεγονότα, που αφορούν την ίδια χώρα, θα αναφερθώ ανώνυμα σε κάποιες από τις χαρακτηριστικότερες απαντήσεις φίλων αναγνωστών, του πρώτου επεισοδίου του οδοιπορικού μου με τις πρώτες σκέψεις που μου προκάλεσαν. Θα προσπαθήσω η δεύτερη συνέχεια να είναι λιγότερο οδυνηρή, όπως υποσχέθηκα, χωρίς καμιά ‘’έκπτωση’’ στην αλήθεια. Παραθέτω τις τρεις  από τις πρώτες  απαντήσεις , με τη σειρά που ελήφθησαν και τις πρώτες  σχετικές σκέψεις [που μου προκάλεσαν:

1.’’Πολύ ενδιαφέρον το εγχείρημα που αναλαμβάνετε Σας εύχομαι καλή επιτυχία και ανυπομονώ να διαβάσω το οδοιπορικό σας’’

Ευχαριστώ για το σχόλιό σας και θα κάνω ό,τι είναι δυνατόν για το φέρω εις πέρας. Η δυσκολία  μου είναι ότι το αιμάτ6ωμα στο ‘’γερό’’ μου μά δεν υποχωρεί αναγκάζομαι να επαναλαμβάνω κάθε λέξη πολλές φορές.

2.’’ Αχ Αντώνη μου τι ωραία είναι όλα αυτά που αναπολείς. Να είσαι καλά, Συνέχισε σε παρακαλώ.

Καλό Σαββατοκύριακο.’’

Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια και την ενθάρρυνση. Αυτό σκέπτομαι να κάνω και ελπίζω να τα καταφέρω’

3.’’ Αντώνη καλησπέρα. Τώρα τελείωσα το κείμενο της διηγήσεώς σου και είδα τα προβλήματα που αντιμετώπισες  στο Βελιγράδι, δε σου κρύβω ότι "καταπλακώθηκα". Περιμένω να διαβάσω τα πιο ευχάριστα, όπως είπες, στη συνέχεια.’’

Σε ευχαριστώ που συμμερίζεσαι τα γεγονότα και σε πληροφορώ ότι,  και εγώ ‘’ψυχοπλακώθηκα’’ το ίδιο, αφού η επαναφορά στο νου σε  υποχρεώνει να τα ξαναζείς.

Για να φαιδρύνουμε λίγο τις εντυπώσεις θα συνεχίσω με ένα ‘’πραγματικό’’ ανέκδοτο, που έπαιζε για κάποιες ημέρες το μοναδικό κρατικό κανάλι της  χώρας, με τη μορφή του ρεπορτάζ κι  σκοπό να  δείξει ότι ο Τίτο κάνει τα πάντα για τον λαό. Κάλεσε λοιπόν τους επί κεφαλής των τσιγγάνων να τον επισκεφθούν σε έναν από τους λευκούς οίκους που διέθετε στη Γιουγκοσλαβία. Το θέμα έγινε σε ζωντανή μετάδοση.

Τους υποδέχτηκε προσωπικά και τους εξήγησε ότι τους κάλεσε πρώτους γιατί  είχε πληροφορηθεί ότι ξέρουν πολλά ανέκδοτά. Άρχισε η περιήγησή τους σε   εντυπωσιακούς χώρους του παλατιού και όταν  διαπίστωσε τον θαυμασμό τους για  όσα έβλεπαν, τους είπε ότι ‘’ σε λίγα χρόνια όλοι σας θα ζείτε σε τέτοια σπίτια’’.  Αφού τελείωσε η ξενάγηση, κάθισαν στο σαλόνι και ζήτησε  από τον αρχηγό τους να αρχίσουν τα ανέκδοτα για να γελάσουν. Τους είπε ότι μπορούν   να ρωτήσουν και να πουν ελεύθερα ό,τι θέλουν, αρκεί αυτά να μην έχουν σχέση με τον ίδιο.

 Ο αρχηγός των τσιγγάνων απάντησε ότι ο ίδιος τους διηγήθηκε σήμερα πολύ καλύτερα ανέκδοτα για το μέλλον τους και ξαφνικά  διακόπηκε η εκπομπή για τεχνικούς  λόγους, αλλά για τη συνέχεια δεν ακούστηκε τίπΜια και αναφερθήκαμε στον Τίτο, θα ήθελα να προσθέσω μια πραγματική φιλία του με τον τέως Βασιλιά Παύλο, ο οποίος είχε επισκεφθεί και επίσημα  τη χώρα του. Είναι γνωστό άλλωστε ότι σε κάθε σιδηροδρομικό ταξίδι του στην Ευρώπη τον παραλάβαινε με τη χρυσή αμαξοστοιχία του από τα ελληνικά σύνορά και τον ξεπροβόδιζε στα όρια με την Αυστρία. Σε δυο-τρεις περιπτώσεις μάλιστα, αυτό συνέβη κι στη διάρκεια της υπηρεσίας μου στο Βελιγράδι. Ενδεικτικό της φιλίας τους υπήρξε και το γεγονός ότι την ημέρα του θανάτου του Παύλου, μια μέρα με ‘’απαγορευτική’’ χιονοθύελλα, ήρθε με τη σύζυγό του στην Πρεσβεία μας για να υπογράψει στο βιβλίο συλλυπητηρίων. Ενδεικτικές   σχετικές φωτογραφίες, με την παρουσία και του υποφαινόμενου.  Το εντυπωσιακό του γεγονότος  ήταν ότι λίγο πριν την άφιξή του , όλες οι γύρω χιονισμένες στέγες των σπιτιών είχαν καταληφθεί από  ένοπλους της ασφάλειας.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μια και καταπιαστήκαμε με τον Στρατάρχη – όπως τον αποκαλούσαν – θα κάνω αναφορά στην προσπάθειά του να ‘’ενώσει'' τους λαούς που συναποτελούσαν τη Γιουγκοσλαβία και να καταπραΰνει το ασίγαστο μίσος που τους χώριζε.

Την εποχή κατασκευής των πρώτων αυτοκινητοδρόμων της περιοχής, ζήτησε την καλοκαιρινή συμμετοχή των φοιτητών, εν είδει ανταπόδοσης στα έξοδα της πολιτείας για τις σπουδές τους, Ο σκοπός όμως της απόφασής του υπήρξεμόνο οικονομικά κριτήρια. Κατά μήκος των εργοταξίων του δρόμου από την Ελλάδα προς την Ευρώπη, είχαν εγκατασταθεί διπλές σκηνές, στις οποίες διέμεναν οι εργαζόμενοι φοιτητές – ένα αγόρι και ένα κορίτσι από διαφορετικές όμως δημοκρατίες ο καθένας. Βλέπετε ότι ο Τίτο προηγήθηκε στην ισότητα τ5ων δύο φύλων και των λαών. Ο δρόμος – καλός ή κακός- έγινε αλλά συνάμα η χώρα γέμισε με εξώγαμα παιδιά και αφροδίσια νοσήματα  και το χειρότερο είναι ότι μετά το τέλος του έργου το μίσος ανάμεσα στους λαούς των δημοκρατιών αναπυρώθηκε και πολλά από τα παιδιά κατέληξαν σε ιδρύματα.

Θα βάλουμε μια άνω τελεία εδώ, για να μη σας πέσει και  βαρετό λόγω μεγέθους, αλλά και γιατί άρχισαν να με εγκαταλείπουν οι δυνάμεις. Στο επόμενο, ελπίζω ότι θα κλείσουμε το κεφάλαιο  - όχι του Μαρξ- αλλά της τέως Γιουγκοσλαβίας   της δεκαετίας του 1960.   Αντώνης

ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

 

                   1.- EΝΑ  ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

                                                         ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ

 

 

Με τα δημοσιεύματα μου που ακολουθούν τμηματικά , καλύπτεται ένα διάστημα διάρκειας τριών περίπου δεκαετιών, και θα προσπαθήσω να ανασύρω από τη μνήμη μου, τα σημαντικότερα συμβάντα και περιστατικά που βίωσα στα πιο σημαντικά μου πόστα στο εξωτερικό. Καθένα από αυτά αναφέρεται στις χώρες που υπηρέτησα και τα γεγονότα που βίωσα χρονολογικά, αρχίζοντας από το Βελιγράδι της τότε ’’ενωμένης’’ Γιουγκοσλαβίας του Τίτο, που υπήρξε το πρώτο μου πόστο  και συνέπεσε με την παρθενική μου  έξοδό από τη χώρα μας [Ιούνιος 1960 – Δεκέμβριος 1965].

Στο πρώτο μου αυτό ταξίδι με το τραίνο, με συνόδευε – έξι μήνες μετά το γάμο μας -  και η σύντροφος της ζωής μου. Η πρώτη μου εντύπωση ήταν ότι στη συνολική διαδρομή μας δεν συναντήσαμε ούτε ένα λοφίσκο και ότι οι άνθρωποι μας χαιρετούσαν με εγκαρδιότητα, σε όλη τη διαδρομή μας. Το ίδιο προσηνείς υπήρξαν  οι κάτοικοι της χώρας και κυρίως οι Σέρβοι και Μαυροβούνιοι , όταν μάθαιναν ότι είμαστε Έλληνες.

Σαν ‘’νεόβγαλτοι’’ και οι δυο μας  σε ξένη χώρα, βρήκαμε ένα σπίτι 50 περίπου μέτρα από την εργασία μου. Το μόνο του μειονέκτημα αποτελούσε η συγκατοίκηση με τους ιδιοκτήτες του, αφού είχαμε  κοινή είσοδο και μοιραζόμαστε το ίδιο μπάνιο. Η οικογένεια, με καταγωγή από το Μαυροβούνιο έκανε τα πάντα για να μας εξυπηρετήσει. Την αποτελούσαν μια ηλικιωμένη κυρία, χήρα στρατηγού στην υπηρεσία του τελευταίου Βασιλιά της Σερβίας, με την οικογένεια της κόρης της. Η τελευταία ήταν παντρεμένη με αξιωματικό και όπως και η ίδια υπήρξαν υψηλά στελέχη του Κόμματος και είχαν δυο θαυμάσια παιδιά, την Μίρκα και τον Νίκολα.. Έλαβε μέρος στον ένοπλο αγώνα των παρτιζάνων, στο πλευρό του Τίτο, με τον οποίον ήταν ερωτευμένη και κατά τη μητέρα της, αυτό συντέλεσε να γίνει αλκοολική.

Όπως γράφει και ο στενός φίλος και συναγωνιστής του Τίτο, Μίλοβαν     Τζίλας στο βιβλίο του ‘’η νέα τάξη’’, όλα τα στελέχη της  κομματικής νομενκλατούρας παντρεύτηκαν όμορφες αστές και καλλιτέχνιδες, μετά την λήξη του παρτιζάνικου αγώνα. Με τον Τζίλας θα ασχοληθώ χωριστά σε επόμενο δημοσίευμά  μου. Η γηραιά οικοδέσποινα μας μετέφερε την επιθυμία της κόρης της να μείνουμε στο  σπίτι της για όσο καιρό δεν έχουμε παιδιά.   Αυτό αποτέλεσε και τη μοναδική αφορμή να αλλάξουμε σπίτι, την Άνοιξη του 1962, όταν δεν μπορούσε πια να κρυφτεί η εγκυμοσύνη της γυναίκας μου.

Τα παιδιά τους,  τις περισσότερες ελεύθερες ώρες τους βρίσκονταν μαζί μας, όπως και η διακριτική γιαγιά, που φρόντιζε να μας εφοδιάζει με τις τοπικές σπεσιαλιτέ της κουζίνας της. Θυμάμαι μια συζήτηση μου με τον δεκάχρονο τότε   Νίκολα. Ήταν Μεγάλη Παρασκευή και ετοιμαζόμαστε να πάμε στην γειτονική εκκλησία για τα εγκώμια, αφού περιφορά του Επιτάφιου απαγορευόταν. Με ρώτησε λοιπόν επί λέξει, τι πρόγραμμα έχει απόψε η εκκλησία;;; ‘Όταν του εξήγησα τι ακριβώς γίνεται στις εκκλησίες , μου ζήτησε να τον πάρουμε  μαζί μας. Του είπα δεν μπορώ να το κάνω χωρίς την άδεια της μητέρας του, η οποία δεν δόθηκε ποτέ. Άλλωστε πολύ σύντομα αλλάξαμε σπίτι και χαθήκαμε μεταξύ μας.

Ένα περιστατικό  που μας έφερε σε δύσκολη θέση ήταν όταν η γιαγιά μας πρόσφερε  πέντε μεγάλες μπαλίτσες με ‘’μπομπότα’’, ένα έδεσμα με καλαμποκάλευρο που δεν ήθελα ούτε να το δοκιμάσω, αφού είχε αποτελέσει το μοναδικό φαγητό των παιδικών μου χρόνων στη διάρκεια της κατοχής και της ανέχειας και μόνο το  άκουσμά του μου προκαλούσε φρίκη.

Κατέστρωσα λοιπόν έναν σχέδιο εξαφάνισής της μπομπότας, χωρίς να την προσβάλω για την ευγενική της χειρονομία. Πήρα τις 5 μπαλίτσες μέσα σε μια πετσέτα και ένα μεταλλικό αντικείμενο που ‘’σκανδαλίζαμε’’ τη φωτιά στο τζάκι και μπήκα στην κοινή τουαλέτα. Έριξα την πρώτη  μπαλίτσα  στη λεκάνη και προσπαθούσα με το μεταλλικό εξάρτημα να την τεμαχίσω  ώστε, τραβώντας το  νερό στο ’’καζανάκι’’,  να περάσει  το σιφόνι και να εξαφανισθεί. Στη πράξη όμως δεν γίνεται πάντα αυτό που έχουμε σχεδιάσει, διότι το μπροστινό μέρος του μεταλλικού εξαρτήματος ήταν ‘’πεπλατυσμένο’’ σαν φτυαράκι και δεν μπορούσε να εισχωρήσει μέχρι το μπαλάκι που είχε αποφράξει το σιφόνι. Μου πήρε περίπου μισή ώρα για να επιτύχω τη διάσπαση της μπομπότας, με το πίσω μέρος του εξαρτήματος, και  με κάποια δυσκολία κατάφερα  να το εξαφανίσω. Στην διάρκεια της  ‘’μάχης μου με την μπομπότα, ένοιωσα μια –δυο προσπάθειες εισόδου στην τουαλέτα που είχα κλειδώσει από μέσα. Πήρα πίσω τις υπόλοιπες μπαλίτσες και ‘’κάθιδρος’’ τις πέταξα  σε απόμακρο κάδο σκουπιδιών , για λόγους ασφαλείας.

΄       Ένα δεύτερο περιστατικό, λίγο αργότερα,  στον ίδιο χώρο ,ήταν ένα απόστημα σε ένα  δόντι μου που το συζήτησα με τη γιαγιά. Εκείνη πρόθυμη να με εξυπηρετήσει μου έκλεισε ένα παράνομο νυχτερινό ραντεβού - αφού όλα ήταν κρατικά- με ένα μαυροβούνιο οδοντίατρο. Σημειώνω ότι στην Σερβία η ανεκδοτολογία χαρακτήριζε τους Μαυροβούνιους ως εφευρέτες του σύγχρονου [πατητού] διακόπτη ηλεκτρικού  ρεύματος, γιατί τους δυσκόλευε η χρήση των περιστροφικών που υπήρχαν μέχρι τότε!!!

Ο γιατρός με   δέχτηκε ευγενικά και αφού  είδε το πρόβλημα δια γυμνού οφθαλμού, μου είπε ότι , υποχρεωτικά, πρέπει να προβεί σε άμεση  εξαγωγή. Πρόσθεσε δε ότι το απόστημα του απέκλειε τη χρήση της γνωστής τοπικής αναισθησίας. Πήρε τις τανάλιες του και άρχισε την προσπάθεια  εξαγωγής, ενώ εγώ σφάδαζα  από τον πόνο. Συνόδευσε την εξαγωγή του δοντιού μου , με την βρισιά   ‘’ pickou ti mater’, που συνηθίζεται και στη χώρα μας, όταν βρίζουμε την μάνα κάποιου άλλου. Μετά  με χτύπησε συγκαταβατικά στην πλάτη και μου είπε ‘’ Μπράβο, έχουν δίκιο  όσοι λένε ότι οι Έλληνες είστε γενναίοι άνθρωποι’’ και μου ομολόγησε ότι μου έβγαλε εν ψυχρώ – και χωρίς αναισθητικό-  το διπλανό γερό μου δόντι. Μου ζήτησε να ξεκουραστώ λίγο για  να βγάλει και το ‘’χαλασμένο’’. Δεν άντεχα πλέον τον πόνο, οπότε τον ευχαρίστησα, τον πλήρωσα  και έφυγα για το σπίτι.

Ακολούθησε μια αιμορραγία η οποία  επιδεινώθηκε και έχασα τις αισθήσεις μου. Η έγκυος πια γυναίκα μου ζήτησε τη βοήθεια τις γιαγιάς και  εκείνη τηλεφώνησε στις πρώτες βοήθειες. Από ό,τι έμαθα αργότερα, την ρώτησαν αν ο ασθενής είναι   νέος ή ηλικιωμένος.  Ύστερα από μια ώρα έφθασε το αυτοκίνητο των πρώτων βοηθειών και με μετέφερε   στην πανεπιστημιακή οδοντιατρική κλινική που διανυκτέρευε. Εκεί,  μου σταμάτησαν την αιμορραγία και με κάποιο τρόπο άρχισα να συνέρχομαι.  Ο  γιατρός που με κουράρισε, μου συστήθηκε ως ελληνικής καταγωγής , ο οποίος ήταν Καθηγητής Πανεπιστημίου με σπουδές στη Γερμανία και το όνομα Κλόντερ . Μου έκανε αντιβίωση και μου είπε ότι αργότερα θα κάνει θεραπεία και σφράγισμα στο δόντι με το απόστημα. Αφού συνήλθα αιμοδυναμικά  με έβαλαν στο ίδιο ασθενοφόρου που με είχε μεταφέρει στην κλινική και μέσα σε μια έντονη χιονοθύελλα με τη γυναίκα μου δίπλα, πήρα το θάρρος να τους ρωτήσω γιατί  πριν με  παραλάβουν ρώτησαν αν είμαι νέος η γέρος; Εκείνοι – φυσικότατα- με αποστόμωσαν με την απάντηση ότι ένας νέος αντέχει   να περιμένει , ενώ ένας γέρος και να πάθει κάτι δεν χάθηκε ο κόσμος!!!

Είχα σχεδιάσει να αναφερθώ και σε μια Τρίτη μου περιπέτεια, που αναφέρεται στη σοσιαλιστική υγειονομική φροντίδα ,για να καταλάβουν κάποιοι ρομαντικοί δικοί μας που την πίστευαν – όπως και εγώ  τότε . Μπορεί και στη χώρα μας  να υπάρχουν ενδεχόμενες καθυστερήσεις και άλλες ιατρικές αβλεψίες ή αδράνειες, δεν έχουν όμως καμιά σχέση με την απόλυτη αδιαφορία για την ανθρώπινη ζωή , με εξαίρεση τα μέλη του κόμματος. Σκεπτόμουν μάλιστα  να την διανθίσω με τη γνωστή γαλλική έκφραση ‘’jamais  deux sans trois’’, που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει ότι κάτι που σου συμβαίνει δυο φορές, περίμενε και Τρίτη. Στην περίπτωσή μου όμως ξεπέρασα και την τρίτη.

Αφού γνωστοποιήσαμε στους ιδιοκτήτες του σπιτιού, την προχωρημένη  εγκυμοσύνη της συζύγου μου, μετοικήσαμε σε κοντινή σχετικά απόσταση . Ενημέρωσα  δε τον Πρέσβη μου ότι θα ήθελα να πάρω τη θερινή μου άδεια τον Ιούνιο, για να τη συνδυάσω με τον τοκετό, στην Ελλάδα. Εκείνος μου είπε επί λέξει: ‘’Αποκλείεται, μου κόβεις τα χέρια’’ ,και το απέδωσε στον αυξημένο φόρτο εργασίας, λόγω μιας έξαρσης στο γνωστό πρόβλημα του ‘’Μακεδονικού’’, την περίοδο εκείνη. Μου είπε δε να επισκεφθούμε το γυναικολογικό τμήμα της ‘’διπλωματικής κλινικής, στην οποία  μόνο είχαμε πρόσβαση και σε περίπτωση ανάγκης να του τηλεφωνήσω οποιαδήποτε ώρα, διότι συνδέεται φιλικά με τον καθηγητή Φότιτς – γυναικολόγο και της γυναίκας του  Προέδρου της χώρας Τίτο και όλα θα πάνε καλά.

Την επομένη κιόλας επισκεφθήκαμε την κλινική κι η μοναδική γυναικολόγος εξέτασε τη γυναίκα μου και της είπε ότι σύντομα θα έχουμε τον τοκετό. Με κάλεσε και μένα και μου έθεσε υπόψη την τακτική που θα ακολουθήσουμε υποχρεωτικά. ‘’ Να συνεννοηθούμε με την μαία την οποία θα πάρουμε από το σπίτι της  και θα έλθουμε στην κλινική και η ίδια θα ειδοποιηθεί από την ‘’μαμή’’ πότε πρέπει να έλθει στην κλινική’’. Δώσαμε αρχικά ραντεβού με τη μαία και πήγαμε μαζί και  μας γνωρίσει που βρίσκεται το σπίτι της, σημειώνοντας ότι δεν έχει τηλέφωνο, ούτε κουδούνια η πολυκατοικία. Αν μάλιστα την χρειαστούμε νύχτα που κλείνει η εξώπορτα της πολυκατοικίας, μας έδειξε το παράθυρο στον πρώτο όροφο που θα πετάξουμε πετραδάκια για να την ξυπνήσουμε.

Για το επόμενο εικοσαήμερο που μεσολάβησε μέχρι τον τοκετό, κυκλοφορούσα με τις τσέπες γεμάτες πέτρες, για να σιγουρευτώ ότι θα πετύχω τον ‘’στόχο’’ μου. Όταν ήλθε η ώρα – πέντε το πρωί- στάθηκα τυχερός κα πέτυχα τον στόχο μου με την πρώτη. Πήγαμε στην  κλινική και κατά τις εννιά ήρθε και η γιατρός, η πρώτη κίνηση της οποίας ήταν να της ‘’σπάσει να νερά’’. Πέρασαν ώρες  και ήρθε η επόμενη νύχτα με ωδίνες και την αίσθηση της γυναίκας μου ότι δεν νοιώθει πια κίνηση του μωρού . Όταν πια πίεσα τη γιατρό να μου πει τι συμβαίνει, μου είπε ότι υπάρχουν δυσκολίες ,προσθέτοντας ‘’ ποιόν από τους δύο – την γυναίκα μου ή το μωρό – επιθυμώ να διασώσουμε. Της ζήτησα να μην κάνει καμιά κίνηση  και στις δυο το πρωί τηλεφώνησα στο Πρέσβη ο οποίος κατέφθασε σε μια ώρα και είχε ειδοποιήσει τον Καθηγητή που ήλθε αμέσως και προχώρησε σε καισαρική, γιατί ο λώρος είχε τυλιχθεί στο μωρό και του δυσκόλευε την αναπνοή. Σύντομα ακούστηκε η φωνούλα της κόρης μου και με τη γυναίκα μου σώα ρώτησα κάποιον άλλο γιατρό της κλινικής για τις ικανότητες της γυναικολόγου.  Εκείνος με αιφνιδίασε με την απάντηση ‘’μα τι λέτε αυτή είναι γραμματέας του κόμματος του Βελιγραδίου.

Εν τω μεταξύ ο Πρέσβης μου Δημήτρης Νικολαρείζης, που συνέβαλε στη σωτηρία μάνας και κόρης, μου ζήτησε να βαφτίσει την κόρη μου, που αποδέχτηκα άμεσα και η βάφτιση έγινε στην Πρεσβευτική κατοικία από τον Πρωτοσύγκελο του Σερβικού Πατριαρχείου.

Ένα τέταρτο, επίσης σημαντικό περιστατικό, αφορά ένα προσωπικό μου αυτοκινητιστικό ατύχημα σε κεντρική λεωφόρου του Βελιγραδίου. Οδηγώντας κανονικά, επέπεσε στο αυτοκίνητό μου, από ένα στενό αριστερά μου, ένα  στρατιωτικό φορτηγό και συνέθλιψε το αυτοκίνητό μου σε μια τσιμεντοκολόνα της ηλεκτρικής  εταιρείας. Με περισυνέλεξε ένας  διερχόμενος Γιουγκοσλάβος Συνταγματάρχης , γεμίζοντας αίματα τη στολή του και με μετέφερε στο νοσοκομείο του Κόμματος, που προφανώς γνώριζε. Δεν ήμουν σε θέση ούτε πρόλαβα να ρωτήσω το όνομά του. Αφού μου παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες και διαπίστωσαν ότι δεν είμαι δικός τους, με παρέπεμψαν στην κατ΄ευφημισμό αποκαλούμενη διπλωματική κλινική, όπου διαπίστωσαν πολλαπλά τραύματα και συντριπτικό κάταγμα στο δεξί μου γόνατο, που απαιτούσε άμεση εγχείρηση. Με ρώτησαν αν προτιμώ να την κάνει ένας γνωστός χειρουργός με σπουδές στο Παρίσι ή ένας νέος γιατρός από την  Ελληνο- Γιουγκοσλαβική μεθόριο με το όνομα Παπάζογλου και προτίμησα τον δεύτερο. Εκείνος με ρώτησε αν προτιμώ να χρησιμοποιηθούν μεταλλικά στοιχεία στήριξης που είναι αμφιβόλου ποιότητας και ίσως απαιτήσουν επανάληψη της επέμβασης ή νημάτινα, οπότε απαιτείται απόλυτη  μακρά ακινησία, με ενδεχόμενη αγκύλωση του άκρου. Προτίμησα τη δεύτερη λύση και έπαθα αγκύλωση. Την αντιμετώπισα με  φυσιοθεραπεία στην ίδια κλινική με τη βοήθεια ενός τυφλού  φιλέλληνα Δαλματού, που κράτησε  έξι μήνες. Δεν υπήρχαν στοιχειώδη μέσα, αρκεί να σκεφθείτε ότι για  μια ελάχιστη κλίση  5 μοιρών στο γόνατό μου,με έβαζε σε ένα τραπέζι με τεντωμένο το πόδι, στο οποίο κρεμούσε, προοδευτικά, διάφορα βάρη μέχρι να λυγίσει και στο τέλος έβαζε σε απόσταση πάνω από το γόνατό μου , το φωτιστικό του γραφείου που αποκαλούσε τη διαδικασία φωτόλουτρο.

Εδώ  κάνω μια μικρή παρένθεση  γα να πω ότι  από γλίστρημα έπαθα  επίσης συντριπτικό κάταγμα  στο ίδιο πόδι, πριν δυο χρόνια και αντιμετωπίστηκα σε νοσοκομείο της χώρας μας. Την  επομένη του επέμβασης πήγα στο σπίτι μου κα κατά τις οδηγίες των γιατρών, άρχισα να περπατώ προοδευτικά, χωρίς κανένα πρόβλημα.  Ύστερα από 11 μήνες, άρχισα να νοιώθω ενοχλήσεις στο γόνατό μου και αργότερα  κάτι μου τρυπούσαν την επιδερμίδα. Όταν τηλεφώνησα στο νοσοκομείο μου είπαν ότι προφανώς πρόκειται για αστοχία υλικού και ότι πρέπει να επαναλάβω την επέμβαση. Τους είπα ότι στα 92 μου χρόνια δεν επαναλαμβάνω το ίδιο εγχείρημα, και θα συνεχίσω το όποιο υπόλοιπο ζωής που μου μένει,  με το  ένα πόδι.

Επανέρχομαι στο νοσοκομείο του Βελιγραδίου, όπου μετά όλα εξελίχτηκαν πολύ καλά μέχρι που ξανάπαιξα ποδόσφαιρο.

Εν τω μεταξύ, η μοναδική κρατική ασφαλιστική εταιρία  με ενημέρωσε ότι τα στρατιωτικά αυτοκίνητα δεν ήταν ασφαλισμένα και ότι μπορούσα να διεκδικήσω τα δικαιώματά μου στρεφόμενος δικαστικά κατά του οδηγού. Ο τελευταίος, ο οποίος με επισκεπτόταν τακτικά στο νοσοκομείο από την πρώτη ημέρα, μου είχε ομολογήσει ότι την ημέρα του ατυχήματος απολυόταν από τον στρατό και έκλεψε το αυτοκίνητο στο οποίο ήταν οδηγός ,για να μεταφέρει κάρβουνα για τη θέρμανση του σπιτιού του. Με κάλεσε μάλιστα στο σπίτι του όπου  διαπίστωσα τη φτώχια του  και κατάλαβα ότι μοναδικό αποτέλεσμα προσφυγής στη δικαιοσύνη θα ήταν ο εγκλεισμός του στη φυλακή. Τελικά άρχισα να τον λυπάμαι εγώ και δεν έκανα καμιά κίνηση για τη δικαίωσή μου, η οποία τελικά θα έβγαζε χαμένους και τους δυο μας.

Η συνέχεια στο επόμενο, με πιο ευχάριστα θέματα από τη Γιουγκοσλαβία, για τον λαό της οποίας διατηρώ πολύ θερμά αισθήματα. Αντώνης

ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΣ

 

                          ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΣ

 

 

Πρόοδος είναι η βελτίωση, ο δρόμος προς κάτι καλύτερο, η διαφυγή από τη στασιμότητα και  μια οποιαδήποτε αλλαγή – θετική ή και αρνητική. Δηλαδή, πάω καλύτερα στο σχολείο μου, εξελίσσομαι στην επιστήμη και γενικότερα στην εργασία μου. Υπάρχει όμως και η αρνητική πλευρά της, που σηματοδοτεί κάθε επιδείνωση της  εξέλιξης μιας νόσου  ή άλλης κατάστασης. Δηλαδή παρατηρείται μια προοδευτική μείωση των γενικότερων  επιδόσεών μου,  της επιδείνωσης της υγείας μου ή  μια άνοδος του πυρετού μου. Αλίμονο όμως,  τελευταία παρατηρείται και μια προοδευτική παρέκκλιση από τους εναπομείναντες κοινωνικούς και  ιδιαίτερα  τους  κοινοβουλευτικούς θεσμούς, που κάποιοι συνασπισμοί  δεν τους αποδέχονται, ενώ άλλοι τους θεωρούν ξεπερασμένους και συντηρητικούς.

Θα αναφερθώ επικουρικά και σε ένα πρόσφατο προσωπικό μου παράδειγμα και  συνεπώς μπορώ να έχω ασφαλέστερα συμπεράσματα. Λόγω της ηλικίας μου παρακολουθώ συστηματικά την αρτηριακή μου πίεση και διαπιστώνω ότι τις τελευταίες ημέρες έχει μια προοδευτική άνοδο, σε ελεγχόμενα ελπίζω  ακόμα όρια. Αποτελεί και αυτό  πρόοδο αλλά μιας κακής μου εξέλιξης.

Η πρόοδος αποτελεί μαθηματικό όρο και όπως μάθαμε στο σχολείο έχει δυο βασικές  διαφοροποιήσεις, την αριθμητική και τη γεωμετρική.  Στην πρώτη,  κάθε όρος της ακολουθίας προκύπτει από τον προηγούμενο με πρόσθεση ή αφαίρεση ενός σταθερού αριθμού που λέγεται διαφορά. Στη δεύτερη όμως περίπτωση, κάθε όρος προκύπτει από τον προηγούμενο με πολλαπλασιασμό ή διαίρεση με έναν σταθερό αριθμό, που αποκαλείται λόγος.  Με απλά λόγια θα λέγαμε ότι η πρώτη ακολουθεί μικρές και ελεγχόμενες αυξομειώσεις, ενώ η δεύτερη διέπεται από αλματώδεις μεταβολές, ανάλογα με το μέγεθος του ‘’ λόγου’’.

Συμπέρασμα των όσων αναφέρθηκαν μέχρι τώρα είναι ότι τα μαθηματικά [με τους κανόνες τους] έχουν εφαρμογή σε πολλές  εκφάνσεις της ζωής μας και συνεπώς πρέπει να τηρούμε και τους κανόνες τους για να μπορούμε να τους επικαλούμαστε.

Τι συμβαίνει όμως στην ‘’αλλοπρόσαλλη’’ εποχή μας και μάλιστα διεθνώς, άσχετα με το γεγονός ότι η χώρα μας  έχει χάσει κάθε μέτρο. Διακρίνεται εσκεμμένα  από μια ιδιάζουσα υπερβολή και στρεβλή εφαρμογή των διεθνών κανόνων, με τη  λανθασμένη εντύπωση ότι έχει καλύτερο όφελος έστω και προσωρινά.

Προοδευτικός στη σύγχρονη ελληνική πολιτική σκηνή,  είναι εκείνος που υποστηρίζει, ιδιοτελώς,  μια στρεβλή άποψη που δήθεν αποβλέπει στην προσωπική  και την κοινωνική πρόοδο και εξέλιξη. Σε αντίθεση με τον συντηρητικό που υποστηρίζει την παραδοσιακή άποψη, την  πυρηνική οικογένεια και τις γενικότερες παραδόσεις και καθιερωμένες παραδοχές. Είναι αυτός που παλιότερα  αποκαλούσαμε νοικοκύρη, καλό οικογενειάρχη και σοβαρό άνθρωπο που τον εμπιστευόμαστε.

Όλα αυτά ίσχυαν μέχρι να βάλει το χεράκι του ο αριστερισμός   που, θέλοντας να πείσει για τις καλές προθέσεις του, ιδιοποιήθηκε  τον  συμπαθή  και εύληπτο όρο προοδευτικός, τον οποίο κατέστησε πρώτο ή δεύτερο συνθετικό της κομματικής του ταμπέλας. Κάτι αντίστοιχο επιχείρησε και η πατριδοκάπηλη ακροδεξιά, με τον σφετερισμό του παραδοσιακού τρίπτυχου, πατρίδα, θρησκεία ,οικογένεια που σκόπιμα συγχέει τον εθνικισμό με τον απαραίτητο πατριωτισμό

Ο παραδοσιακός ελληνικός συντηρητισμός, θεωρείται από τους δήθεν προοδευτικούς σαν μια  μομφή  καθυστέρησης, αφού σε αντιδιαστολή θεωρούν προοδευτικό ακόμα και τον ολοκληρωτισμό, αρκεί να συμπίπτει με τι ιδεοληψίες τους. Όλοι αυτοί οι όψιμοι – εξ αγχιστείας -  προοδευτικοί, κάνουν ότι δεν άκουσαν ή δεν θέλουν να πιστέψουν ότι  το γκρέμισμα του τείχους   του Βερολίνου, σήμανε και το τέλος της παραπλάνησης. Τα ψευτοδιλήμματα και τα συνθήματά τους,  διαψεύστηκαν και εξοστρακίσθηκαν  από τους λαούς της Ανατολικής Ευρώπης, στους οποίους είχαν επιβληθεί βιαίως επί δεκαετίες. Εδώ δεν μπορεί να με διαψεύσει κανείς γιατί έχω υπερδεκαετή προσωπικά και οικογενειακά βιώματα, από την Άνοιξη της Πράγας και της Σοβιετικής εισβολής  και του ‘’υπαρκτού σοσιαλισμού’’   όπως τον αποκαλούσε και ο σύντροφος Αντρέας, σε σύγκριση με τον ‘’ανύπαρκτο δικό του.

Θα κλείσω το παρόν, λόγω φυσικής μου αδυναμίας να συνεχίσω, με ένα   ερώτημα, που μπορεί λόγω ηλικίας, να χαρακτηριστεί κα αφελές: Ποια σχέση η συνάφεια διεκδικούν ή μπορούν να έχουν όλοι αυτοί οι ‘’προοδευτικοί γιαλαντζί’’ με την διεπόμενη από κανόνες πραγματική πρόοδο, αφού δεν είναι σε θέση να μιλήσουν ούτε μεταξύ τους και επιχειρούν να πειραματιστούν στου ‘’κασίδη’’ το κεφάλι, που έλεγε ο πάλαι ποτέ σοφός λαός μας.

Σημειώνω ότι παρά τα προβλήματά μου συνεχίζω να γράφω καθημερινά, τα κρατώ όμως μόνο για μένα και τα απολαμβάνω όταν δεν έχω κάτι καλύτερο να κάνω.    Αντώνης